Сложена приказна за „Тутунската џамија“ која криела еврејски бизнис и ја смислил шурата на Хитлер

Ако некогаш се најдете во Дрезден, поминете покрај т.н тутунска џамија. Звучи богохулно, веројатно, но така е. Всушност, приказната за тутунската џамија е уште полуда отколку што изгледа.

Зградата на брегот на реката Елба од почетокот на 20 век е висока околу 60 метри и повеќе потсетува на луксузен ориентален хотел на кој некој додал купола и минаре, отколку на џамија. Тоа е затоа што не е џамија. Дали сте веќе збунети? И ние сме, а приказната само што почнува да станува чудна.

Тоа е поранешна фабрика за цигари наречена Јениџе. Основана е од еврејскиот претприемач Хуго Зиц кој увезувал тутун од Јениџе – денес грчки град кој тогаш бил под Отоманската империја. Ова делумно беше причината зошто пакувањето на цигарите и тутунот, а на крајот и зградите, имаа ориентален шмек.

Друга причина е што кон крајот на 19 и почетокот на 20 век во Дрезден не било дозволено да се градат фабрики во центарот на градот за да не се наруши естетиката на градот. Зиц се обидел да најде начин да го камуфлира, со помош на архитектот Мартин Хамиц – човек кој подоцна ќе му стане зет на Хитлер.

Така, еден Евреин и иден член на семејството Хитлер дошле на идеја дека фабриката ќе изгледа како џамија. Тие дури го поставиле натписот „Селам алеикум“ на страната што ја гледаат патниците од воз што минува во близина. Тоа беше првиот неонски знак во градот и пошироко. Иронично, страдал во бомбардирањето на Дрезден за време на Втората светска војна, но исто така брзо ќе биде обновен.

Убавицата на чудната историја воодушевува со својот изглед: огромна купола е со дијаметар од 20 метри, а зградата е украсена со дури 600 прозорци во различни стилови. Поради тоа што е тутунски комбинат, но и оџаци кои потсетуваат на минариња и цигари, го доби прекарот „тутунска џамија“.

Во Комората на архитекти не се израдувале кога го дознале ова. Тие го избркале Хамиц од здружението, а многу други биле поделени, од граѓани до градски службеници. Зиц ставил крај на ова кога се заканил дека ќе го повлече својот бизнис од градот. Бидејќи дотогаш многумина станале зависни од популарните цигари и тутун, тие замолчеле и продолжиле да пушат.

10.01.2007 01067 Dresden-Friedrichstadt, Weißeritzstraße 3 (GMP: 51.058981,13.726783): “Orientalische Tabak- und Cigarettenfabrik
Yenidze”. 1907-12 von Hermann Martin Hammitzsch entworfen und für den Fabrikanten Hugo Zietz errichtet. Der Name Yenidze ist nach
einem damals türkischen Tabakanbaugebiet benannt. 1996 bis 1997 saniert und wiedereröffnet als Bürogebäude und Restaurant. Unter
der 20 m hohen Glaskuppel werden Märchenlesungen veranstaltet. Sie wird auch gastronomisch genutzt. Sicht von NO.
[DSCN20437.TIF]20070110100DR.JPG(c)Blobelt