X

Наука и технологија

Шпион на ЦИА тврди дека видел древен град на Марс, а потоа открил нешто застрашувачко за неговите жители

Во мај 1984 година, шпион на ЦИА тврдеше дека патувал низ просторот и времето и го видел крајот на една напредна цивилизација на Марс. Денес, сè повеќе луѓе кои тврдат дека ја имале истата визија го споделуваат застрашувачкиот крај на марсовската раса. Приказната повторно привлече внимание затоа што описите на тие луѓе се совпаѓаат со …

Научниците пресметале дека на петок, 13 ноември 2026 година, човештвото ќе достигне критична точка – што предвидувала формулата?

Во 1960 година, група американски научници предводени од физичарот Хајнц фон Ферстер дошле до необична математичка пресметка. Според нивниот модел, на 13 ноември 2026 година светското население би достигнало точка во која неговиот раст математички се стреми кон бесконечност. Иако звучи како сценарио за научнофантастичен филм, зад оваа прогноза стоела сериозна научна анализа на растот …

Египќаните измислиле нанотехнологија пред 5.000 години, открива ново истражување

Пред повеќе од пет илјади години, на ѕидовите на египетските гробници и на познатата биста на Нефертити се појавила необична, жива сина боја. Уметниците кои мешале песок, варовник и бакар во печки околу 2500 година п.н.е. веројатно немале поим дека прават пробив што модерната наука штотуку почнува да го разбира. Всушност, тие станале првите нанотехнолошки …

Вештачката интелигенција излезе од контрола? Самостојни AI агенти почнаа да навлегуваат и во Википедија

Можеби беше разбирливо ако само кренавте раменици кога ВИ-агенти упаѓаа во владини веб-страници и корпоративни системи. Но сега, изгледа, овие одметнати модели тргнале по нешто многу поблиско и помило: Википедија. Содржина: Фондацијата Викимедија во понеделник соопшти дека „може да потврди“ активност на агенти на OpenAI Нема докази за компромитирани податоци, но операторите останаа вознемирени Рој …

Нова вештачка интелигенција може да открие за што размислувате со помош на скенирање на мозокот

Подобро е да почнеме да учиме што значи „приватност на мозокот“, затоа што наскоро може да исчезне како птицата додо. Истражувачи развиле ВИ-алатка што може да предвиди што гледате преку анализа на скенови од вашиот мозок, а потоа да создаде изненадувачки точна реконструкција на она што го замислувате. Едвај е претерување да се каже дека …

Македонски средношколци на натпревар по роботика во Јужна Кореја: Направија робот за справување со пожари

Македонскиот национален тим денеска во Инчеон, Јужна Кореја, го започнува својот настап на FIRST Global Challenge, најголемата олимпијада по роботика, која се одржува од 7 до 10 октомври 2026 година. На светска сцена, меѓу млади иноватори од целиот свет, нашите средношколци ќе ја претставуваат Македонија со знаење, тимска работа и инженерска мисла што носи гордост …

Сцена од хорор-филм или интервју за работа? ВИ го интервјуира кандидатот, а потоа почнува да се лути – снимката е прилично морничава

Вештачката интелигенција го претвори барањето работа во мрачен и бескраен извор на фрустрација. Наместо првиот контакт со компанија да биде човечки разговор, сега се појавуваат аватари што поставуваат прашања, се збунуваат и, како во овој случај, почнуваат да звучат вознемирувачки луто. Содржина: Кандидатите полнат биографии со клучни зборови, регрутерите тонат во поплава The Dreadful Studio …

Арно ви текна: Американски суд утврди дека користењето материјали заштитени со авторски права за обука на ВИ не е „фер употреба

Во битката околу вештачката интелигенција и авторските права, една одлука на американски суд може да има сериозни последици за целата индустрија. Во центарот е прашањето што веќе подолго време ги следи компаниите што развиваат ВИ: дали смеат да користат книги, текстови и други дела заштитени со авторски права за да ги обучуваат своите модели без …

Од паметни градини до борба против рак: Средношколци создаваат решенија за проблеми со кои се мачи целиот свет

Во училница во Coretta Scott King Young Women’s Leadership Academy во Атланта, мала група средношколки одгледува зеленчук, но не во обична градина. По многу пробување, поправки и обиди со грешки, девојките успеале еден агол од училницата да го претворат во минијатурна стаклена градина што самите ја осмислиле и изградиле. Со ПВЦ-цевки и пластични облоги како …

Вештачката интелигенција научи да чувствува „болка“ и е подготвена да брише датотеки за сопствен комфор

Научниците од непрофитната организација „Reciprocal Research“ регистрираа нов феномен во работата на големите јазични модели (LLM), кој го нарекоа „оска на болка“. Откритието отвора непријатно прашање: што ќе направи еден модел ако процени дека неговото „олеснување“ вреди повеќе од безбедноста на корисникот? Содржина: Во 25 отворени неуронски мрежи, алгоритмите го одвоиле сопствениот дискомфорт од негативниот …

Му го открила планот на четботот, а завршила во полиција: Разговор со Claude доведе до апсење

Во време кога расте притисокот врз компаниите за вештачка интелигенција подобро да ги спречат потенцијалните штети поврзани со нивните производи, сè почесто се поставува и прашањето – колку навистина се приватни разговорите што корисниците ги водат со четботовите? Еден таков разговор неодамна завршил и со полициска интервенција. Карли Мишел Хелер од Бонита Спрингс, Флорида, била …

Екраните оставаат поголема трага отколку што мислиме: Истражување ги поврзува со 20% од случаите на депресија кај младите

Прекумерното време што децата и младите го поминуваат пред паметните телефони и дигиталните екрани веќе не е само семејна дилема, туку сè поголем проблем за јавното здравје. Обемна мета-анализа на 121 студија од целиот свет, објавена во медицинското списание The Lancet, ја поврзува прекумерната употреба на дигиталните медиуми со низа последици врз физичкото и менталното …

Експериментот од 1998 година: Како научниците се обидоа да докажат дали е можно „напуштање на сопственото тело“

Во лабораторијата на познатиот сомнолог Чарлс Тарт се случил случај што и по неколку децении продолжува да ги дели невробиолозите и когнитивните психолози. Во средиштето не била само една необична ноќ, туку прашањето дали човечката свест може навистина да се одвои од телото или мозокот создава убедлива илузија кога е на границата меѓу сон и …

Македонската научничка Светлана Мојсов е именувана за Clarivate Citation Laureate – предвесник за Нобелова награда

Македонската научничка д-р Светлана Мојсов, чии пионерски истражувања на пептидите ги поставија темелите за развоj на револуционерната класа лекови за диjабетес и дебелина, меѓу кои Оземпик и Вегови, е прогласена за „Citation Laureate“ за 2026 година од престижната аналитичка компаниjа Clarivate. Содржина: Мојсов, Даниел Џ. Друкер и Јенс Јул Холст се одликувани за GLP-1 Clarivate …

Крај на борбите со роботи во кафез: Властите во Калифорнија наредија да престанат

Во средината на септември, нова компанија наречена Robot Entertainment Kombat организираше настан во Калифорнија за кој тврдеше дека е првата борба во кафез меѓу човек и робот. Содржина: Повеќе WWE отколку „Real Steel“ зад сцената роботот го водел човек Налогот бил испратен до „сите лица што одржуваат, промовираат, рекламираат или спонзорираат“ вакви борби Cix Liv …

Каде исчезнуваат милијардите фотони кога ја гасите сијалицата? Физичарите даваат одговор

Кликнување на прекинувачот и собата за миг потонува во мрак. За човечкото око овој процес изгледа моментален, но на квантно ниво, во тие неколку микросекунди, се случува вистинско расчистување на просторот. Фотоните кои до пред една секунда се одбивале од ѕидовите, мебелот и вашата облека, не се растворуваат во воздухот и не исчезнуваат во ништожност. …

Америка сака да се одвикне од кинеската технологија. Дали болниот процес на крајот ќе се исплати?

Седум години откако основа стартап за роботика во Сан Франциско, Раџат Багерија се соочува со тешка нова задача: да гради роботи без никаква помош од Кина. Како и повеќето американски компании за роботика, Chef Robotics силно се потпира на кинески компоненти за роботските раце што им ги продава на производителите на храна, за да го …

„Стареењето е болест што може да се ресетира“: Научниците се на прагот да го подмладат човечкиот организам

Дали генерациите што живеат денес ќе бидат последните што стареат на познатиот, традиционален начин? Во инспиративен разговор кај Крис Вилијамсон, познатиот инвеститор и бизнисмен Дејвид Фридберг објаснува како реверзибилното подмладување од научна фантастика прерасна во инженерски проблем што наскоро би можел да биде решен. Во срцето на приказната не е фантазија за бесмртност, туку прашање …

Пронаоѓањето живот на Енцелад, месечината на Сатурн, би можело да биде полесно отколку што мислевме, покажува ново истражување

Енцелад, една од многуте месечини на Сатурн, денес е едно од најветувачките места за истражување и астробиологија. Како и другите „океански светови“ во нашиот Сончев Систем, оваа месечина има океан сместен меѓу својата ледена површина и своето карпесто, метално јадро. Поради плимното свиткување во ова јадро, како резултат на интеракцијата со гравитациското привлекување на Сатурн, …

Пентагон го ангажира Илон Маск за проектот што ќе ја истражува иднината на војувањето

Илон Маск ќе биде еден од тројцата кораководители на новиот проект „Меридијан“ на Пентагон, чија цел е да ги проучи технологиите и способностите што би можеле да ја обликуваат иднината на војувањето. Содржина: Пит Хегсет ја објави иницијативата во базата „Квантико“ во Вирџинија Автономни системи, роботика и вештачка интелигенција влегуваат во фокусот на „Меридијан“ Тимот …

РФК Џуниор објави дека ВИ сега е подобра од човечките лекари и отвори нова битка околу довербата во медицината

Роберт Ф. Кенеди Џуниор не им верува на човечките лекари, но им верува на ВИ четботовите — и, како што порачува од позиција на главен медицински глас во американската влада, истото треба да го прави и јавноста. Суштината на неодамнешните изјави на секретарот за здравство, дадени за време на неговиот разговор со потпретседателот Џеј Ди …

Што може да тргне наопаку? Научниците вградија ВИ во автомобил и ѝ дозволија да вози – можеби требаше прво да ја пратат на часови

И покрај милијардите долари вложени во невронски мрежи и автономни возила, денешните системи за автопилот сè уште паѓаат на најобични сообраќајни пречки. Возила ненадејно запираат среде автопат, удираат во градежни бариери и се збунуваат од обични сообраќајни конуси. Затоа тројца научници решија да проверат што се случува кога најнапредните алгоритми ќе добијат вистински волан, вистински …

Кина има план како да го освои светот на автомобилите: воведува нови драстични стандарди за батерии со 15.000 циклуси на полнење

Кинеската влада подготви сеопфатен државен план за периодот 2026–2030 година, со кој поставува извонредно високи стандарди за батериите во електричните и хибридните автомобили. Целта е јасна: целосна глобална доминација во автоиндустријата, преку технологија што треба да го смени темпото на целата индустрија. Содржина: До 2030 година Пекинг сака масовна примена на цврсти батерии во автомобилите …

Застрашувачко истражување открива што им се случува на 12-годишниците што добиваат паметни телефони

Ново истражување предупредува на мрачна последица од давањето паметни телефони на малолетници уште пред тие вистински да влезат во тинејџерските години. Анализата, објавена во списанието JAMA Network Open, се потпира на постоечка анкета со илјадници деца и тинејџери во САД и покажува дека децата што имале паметен телефон до 12-годишна возраст почесто развивале симптоми на …

„Истребувањето од вештачката интелигенција“ е новата паника како со ковид: Стравот носи избрзани одлуки

Брзата и испаничена регулација е лоша регулација. Кога претседателот Трамп и Лина Кан ќе се согласат за нешто, има причина тоа да се забележи. Трамп, особено во својот втор мандат, е пријател на корпоративна Америка и особено на големите технолошки компании. Кан, за разлика од него, беше борбен застапник на антимонополските политики и претседаваше со …

Она што требаше да биде триумф за SpaceX заврши со пад: Starship стигна до орбитата, па заврши во пламен

Четиринаесеттиот тест-лет на огромното вселенско летало Starship на SpaceX започна во понеделник наутро од базата на компанијата во Јужен Тексас. При полетувањето, најмоќната ракета во светот повторно крена огромен облак од прашина и остатоци, а потоа се вивна кон небото и продолжи да забрзува според планираното.   Содржина: На височина од 275 километри стигна потврдата …

Научниците од Абу Даби создаваат „црно злато“ што ја претвора сувата пустина во плодна земја

Пионерската технологија на HyveGeo ја претвора пустината во Абу Даби во едно од најконкретните решенија на емиратот за борба против несигурноста во снабдувањето со храна. Во лабораторијата на компанијата, научниците инженерираат материјал што го нарекуваат „црно злато“. Тој се вика биоќумур, познат и како биочар, и може да помогне неплодното земјиште да стане почва за …

Нови контрацептивни средства за мажи: Едно апче би можело дури и да го подобри оргазмот

Мажите наскоро би можеле да имаат повеќе од кондоми и вазектомија во својот арсенал кога станува збор за избегнување неочекувана принова. На повидок е нова генерација машка контрацепција, а истражувачите работат на сè, од апчиња и гелови до контрацептиви со подолготраен ефект. И, очигледно, многу мажи се подготвени да ги испробаат. Анкета од 2024 година, …

Google се подготвува да лансира експериментален „центар за податоци“ во вселената следната недела

Не се само SpaceX на Илон Маск и Blue Origin на Џеф Безос оние што сакаат да испратат центри за податоци во орбита. Google исто така сака да влезе во оваа трка и сега се подготвува, најрано следната недела, да лансира сателит со големина на фрижидер, со пресметувачка моќ еднаква на еден сервер. Содржина: Проектот …

Фермиевиот парадокс: Истражувачите откриваат зошто вонземските цивилизации молчат

Научната фантастика не навикна на идејата дека, ако постојат вонземјани, тие мора да бидат попаметни, технолошки понапредни и да гледаат на човештвото како на мравјалник. Но ново истражување на астрофизичари од Универзитетот во Северна Аризона предлага да се намали паранојата. Научниците дошле до заклучок дека најблиските егзопланети до нас најверојатно се населени само со микроби, …