PFAS Околу Нас: Екстремно штетни, вештачки создадени хамикалии, за коишто никој не зборува, а може да ги има во некои пакувања за храна, дури и во водата за пиење

Пер- и полифлуороалкил супстанции (PFAS): Непознати хемикалии што се наоѓаат околу нас во секојдневниот живот. Овие вештачки создадени хемикалии, познати по својата отпорност на вода и масло, се наоѓаат во различни аспекти на нашиот живот, вклучувајќи ги и храната и водата што ги консумираме. Ваквите хемикалии прв почнале да се произведуваат во 1940-тите години, а поради единствената способност да одбиваат вода и масло, да се спротивстават на топлината и да ги одвратат дамките, нивната примена денес е многу широка.

На почеток неколку факти кои се во тесна врска со PFAS

Ако ги пребарате на Википедија, нема никаква информација на македонски, дури немаме ни име за нив, а западните земји веќе воведуваат закони за ограничување на нивото на ваквите хемикалии во водата за пиење пред сѐ.
Студија направена неодамна од научниците од Универзитетот Јеил откри дека клетките на ракот на дебелото црево изложени на PFAS хемикалиите почнуваат да метастазираат, односно да се множат и распространуваат насекаде низ телото.
Скоро секој човек во САД (97%) има забележливи нивоа на хемикалии PFAS во крвта, покажаа студиите.
Речиси двојно повеќе од бројот на луѓе помлади од 55 години се дијагностицирани со рак сега во споредба со пред една деценија.
PFAS се насекаде околу нас, во водата што ја пиеме, во храната преку пакувањето, во бојата на ѕидовите отпорна на вода, во тефлонските тавчиња што не се лепат, дури и во некои кармини за усни.

Да разгледаме подетално како PFAS влијаат на нашата храна и вода, и кои се потенцијалните здравствени ризици.

PFAS во Храната

Со текот на Преку годините, PFAS се внесувале во производството на опакување за храна заради своите одлични својства на отпорност кон масло и вода. Велкаме во вака опакована храна, без да ги размислуваме за потенцијалните последици. Еве неколку примери:

Хартиените кутии за бургери и сендвичи често содржат PFAS за спречување на преминувањето на масло преку хартијата.

Тефлонските тави.

Кесата за пуканки во микробранова печка може да содржи PFAS, кои при загревање може да се пренесат на пуканките.

Хартиените кутии за пица можат да бидат покривени со PFAS за спречување на апсорбцијата на масло.

Хартиени чинии и чаши за една употреба.

Генерално, секоја хартија или картон што не пропушта вода или масло, може да содржи PFAS хемикалии.

PFAS во Водата

Друг аспект на нашиот секојдневен живот каде PFAS може да се најде е во водата која ја пиеме. Загриженоста за оваа хемикалија во питка вода е глобален проблем, а Македонија не е исклучок.

Главната претпоставка од каде ваква хемикалија би се нашла во водата е од отпадот што содржи PFAS и од пената којашто се користи за гаснење на пожари. Овие хемикалии можат да завршат во водоводните системи, со потенцијално влијание на квалитетот на питката вода.

PFAS се опасни по здравјето!

Иако уште се водат истражувања, постојат опасности што би требало да се земат предвид.

Развојни ризици: Изложеноста на деца и недоносени бебиња на PFAS може да има врска со проблеми во нивниот развој.

Влијание на имунолошкиот систем: Постојат индикации дека PFAS можат да влијаат на функцијата на имунолошкиот систем.

Ризик од канцер: Некои студии најдоа поврзаност меѓу изложеноста на PFAS и поголем ризик од одредени видови на канцер.

Како да се заштитите?

За да се заштитите од потенцијалните опасности на PFAS, може да примените неколку стратегии во својот секојдневен живот. Еве неколку предлози:

Избегнувајте водоотпорни хартиени пакувања, поради можноста да содржат PFAS.
Избегнувајте користење на хартиени чинии и чаши за една употреба.
Избегнувајте хартиени производи со восок, доколку на пакувањето јасно не е назначено дека се без PFAS.
Пластичните пакувања, посебно оние што се користат за кујско сервирање и пакување, можат да содржат PFAS. По можност, избегнувајте ги или барајте алтернативни опции.
Купете си добар филтер за вода за дома, ова особено важи за држави како нашања, кадешто нема никаква контрола на водата за пиење и што е уште полошо едни стандарди важат за водата од чешма, други за флашираната.
Проучете ги производителите и брендовите кои гои користите.