Том Чи: Човекот кој ќе го спаси светот со армија роботи што ќе садат дрвја

Содржина:

• Парадокс на љубов и уништување: Луѓето ја обожаваат природата, а колективно ја уништуваат
• Економијата не е спротивна на екологијата: Всушност, таа зависи од неа
• 90 милијарди тони годишно: Ненаситната жед за ресурси води до пропаст
• Роботи и вештачка интелигенција како алатки за обновување наместо уништување
• Семето на иднината: АИ го забрзува селективното одгледување на нови растенија за екстремни услови
• Армија од роботи за обнова: Од дронови што садат по 100 дрвца во минута до подводни роботи што засадуваат корали и морска трева
• Нова ера на сојуз меѓу економијата и природата: Имаме алатки, прашањето е дали имаме волја

Парадокс на љубов и уништување: Луѓето ја обожаваат природата, а колективно ја уништуваат

Чи започнува со разорна констатација: ако прашате сто случајно избрани луѓе што мислат за природата, речиси сите ќе кажат дека ја сакаат. Ќе зборуваат за нејзината убавина, инспирација и мир. Ќе ви покажат фотографии од планини и шуми на нивните телефони. Индивидуално, луѓето ја обожаваат природата. Колективно – ја уништуваме. Како е можно цивилизација составена од луѓе што ја сакаат природата да гради економија која ја уништува? Според Чи, причината е во погрешно вкоренета претпоставка.

Економијата не е спротивна на екологијата: Всушност, таа зависи од неа

Доминирачкиот ментален модел вели: ако сакаме економски раст, мора да жртвуваме екологија; ако сакаме да ја заштитиме природата, мора да се откажеме од економски добивки. Како балансирање, како нишалка од една страна на друга. Чи тврди дека ова е психолошки удобно, но физички неточно. Како физичар, тој е категоричен: економијата е подмножество на екологијата. Сè што постои во економијата – памукот на облеката, металите, серверите, каблите, батериите, сè е добиено од природата. Оштетувајќи ја екологијата, ја рушиме основата на сопствената економија.

90 милијарди тони годишно: Ненаситната жед за ресурси води до пропаст

Чи ја става бројката на маса: човештвото денес ископува и ‘жнее’ повеќе од 90 милијарди тони материјал годишно. Тоа се околу 11,5 тони по човек. Но, ова не е рамномерно распределено – Европа троши двојно повеќе од светскиот просек, Америка – тројно. Две милијарди луѓе живеат со помалку од 5 долари на ден, што ја „балансира“ статистиката. Проблемот не е само количината, туку и начинот: индустриските процеси се стари 50-150 години, земјоделството ја уништува почвата, рударството ги разорува водите, а ние продолжуваме како ништо да не се случува.

Роботи и вештачка интелигенција како алатки за обновување наместо уништување

Токму тука Чи прави радикален пресврт. Наместо технологијата да биде непријател, треба свесно да ја користиме за обновување, и тоа на индустриска скала. Првиот чекор: затворање на кругот, преку рециклирање наместо постојано ископување. Чи опишува напредни постројки за хемиско рециклирање на литиумски батерии – со помош на роботи и АИ, материјалот добива квалитет повисок од оној што би бил ископан. Вториот чекор: регенеративно земјоделство, каде новите сензори и машинското учење ја подобруваат почвата и резултираат со повисоки приноси и економска стабилност.

Семето на иднината: АИ го забрзува селективното одгледување на нови растенија за екстремни услови

Чи оди уште подалеку – со помош на АИ, селективното одгледување на растенија, процес што би траел со векови, може драматично да се забрза. Без генетска модификација, туку преку интелигентно вкрстување. Така се создава шеќерна трска што бара многу помалку земјиште, домати што преживуваат екстремна жештина, памук што троши една десетина од водата и значително помалку пестициди. Ова, според Чи, не е утопија, туку неопходност ако сакаме да преживееме климатската нестабилност што нè очекува.

Армија од роботи за обнова: Од дронови што садат по 100 дрвца во минута до подводни роботи што засадуваат корали и морска трева

Најмоќниот дел од визијата на Чи доаѓа со автономните роботи за обновување на екосистеми. Дронови што садат мангрови – по 100 дрвца во минута – со стапка на преживување над 85%. Само четири луѓе и неколку роботи можат да обноват 80 хектари земја за еден ден. Под водата, роботите ReefGen садат корали и морска трева – по 10.000 семиња дневно, покривајќи цел подводен акр. Чи инсистира на достапност: роботи што чинат десетици илјади евра, а не милиони, за да може секој да учествува во решението. ‘Еден милијардер би можел да финансира флота од 10.000 роботи – тоа би било мерлива промена,’ вели тој.

Нова ера на сојуз меѓу економијата и природата: Имаме алатки, прашањето е дали имаме волја

Клучната порака на Том Чи не е дека технологијата магично ќе нè спаси, туку дека менталниот модел мора да се промени. Наместо економија против екологија, потребна ни е економија *внатре* во екологијата. Наместо случајно уништување – намерна поправка. ‘Со роботика и вештачка интелигенција, човечката намера може да се мултиплицира. Ако намерата е добра, тогаш скалата ќе биде нашата најголема сила. Ако не е – тогаш нашата најголема закана. Прашањето не е дали ги имаме алатките. Прашањето е: дали имаме волја да ги користиме за да поправаме, а не само да земаме?’ вели Чи.