Мајка на три ќерки од Скопје отвори бизнис во Сиднеј и ја освои дијаспората

Содржина:

• Пресвртот: Одлуката за заминување и нов почеток во Австралија
• Брајтон, Сиднеј: Македонски центар во дијаспората, но и место за конкуренција и најстроги муштерии
• Почетокот од нула: Чистење, тежок труд и нова иднина во туѓина
• Семејниот бизнис без ниеден слободен ден – работење ротационо и постојана жртва
• Најбараните производи: Ајвар, свеж бурек, печива и уникатно домашно благо
• Мала Македонија во Сиднеј: реални вкусови и традиционални јадења како вистински начин на живот
• Вистинската храброст: ден по ден, тепсија по тепсија, градат нов живот во туѓина

Пресвртот: Одлуката за заминување и нов почеток во Австралија

Лиле има три ќерки. Најстарата завршила Правен факултет и работела како адвокат во Македонија. Средната ќерка, како што раскажуваат, била од тие што „мора да види“ — патувала, шетала, мерела свет. А Елена — третата — била моментот кога семејната логика се склопила во една реченица: „ајде да видиме“. Во разговорот се спомнуваат две години што го означуваат пресвртот: 2014 и 2016. Прашањето е директно: „Која година отидовте во Австралија?“ Одговорот исто така директен: „2016… 2014 и 2016.“ И тука е таа мигрантска магија што луѓето ја потценуваат: прво одиш „да прошеташ“, да ѕирнеш како изгледа животот таму… а потоа остануваш. Не затоа што си без корен, туку затоа што си сфатил дека имаш сила да пуштиш нов. „Македонија си ја сакаме“, вели Лиле — ама љубовта кон Македонија не ги плаќа сметките таму каде што си туѓ. И тука почнува вистинската работа.

Брајтон, Сиднеј: Македонски центар во дијаспората, но и место за конкуренција и најстроги муштерии

Семејството се сместува во Брајтон, населба во Сиднеј каде има многу Македонци. И тоа е олеснување — затоа што кога си на крај од светот, прво бараш свој јазик, свој хумор, свои вкусови. Но тоа е и притисок — затоа што „нашите“ се најстроги. Ќе те пофалат ако си добар, ама ќе те казнат со една реченица ако фалиш: „Не е тоа тоа.“ Затоа дуќанот што го прават не е само „продавница“. Го поставуваат како место што може да биде сè во едно: пекара, деликатесница со увезени производи од Македонија и Балканот, и слаткарница. Не купуваат само Македонци. Спомнуваат и Грци, Срби, Хрвати — луѓе што знаат што значи „јако благо“, што значи „мирис на печено тесто“, што значи да ти недостасува домашно. И да — поентата не е „егзотика“. Поентата е нормалност: да можеш да си купиш ајвар без да ти изгледа како сувенир; да најдеш паштета што ти ја враќа тинејџерската ужина; да земеш слатко што не е индустриска копија.

Почетокот од нула: Чистење, тежок труд и нова иднина во туѓина

Лиле не глуми херој. Таа го кажува сурово: кога ќе дојдеш таму, прво „палиш“ и одиш да чистиш. Тоа е таа прва реалност што никој не ја става во мотивациски статуси: дипломи, професии, претходна кариера — сè се ресетира. Таа жена што имала кариера, позиција и стил, се фрла во работа што бара сила во рацете, трпение во грбот и нерви што не се учат на факултет. „Можете да замислите…“ — вели — „од жена со штикли… сега прави бурек.“ Тоа „можете да замислите“ не е шега. Тоа е крик, ама скриен под смеа. Затоа што не е лесно да си ја оставиш сликата за себе — и да ја изградиш одново.

Семејниот бизнис без ниеден слободен ден – работење ротационо и постојана жртва

Во Македонија луѓето велат: „Е, тие си отворија бизнис, им тргна.“ Како да е тоа автоматски. А Лиле го кажува спротивното: пекарството е тешко. Стануваш рано, работиш сабота, недела, празници — „ние немаме ден слободен.“ Семејниот бизнис, посебно кога си во дијаспора, функционира како ротирачка стража. Денес ти си на тестото, утре си на каса, задутре на нарачки, па пак круг. Нема „ќе земеме слободно“. И да земеш — ќе го платиш со стрес и со изгубена муштерија. Не работат само за себе. Работат и за луѓето што се потпираат на нив — за нарачките, за навиките, за празниците што таму се празнуваат поинаку. Дури и кога има „еден ден“ што го фатиле за празник, се случувало да работат до доцна за да ги завршат сите нарачки. Тоа е одговорност што не се гледа на Инстаграм.

Најбараните производи: Ајвар, свеж бурек, печива и уникатно домашно благо

Кога ќе ги прашаш што најмногу оди, одговорот е прозаичен, ама многу „наш“: ајварот. Без ајвар, како да фали нешто во куќата. Потоа се спомнуваат и паштетите, и „од сè по нешто“ — затоа што дијаспората не купува само храна, туку купува навика. Но она што го прави дуќанот жив — тоа се свежите работи. Бурекот, печивата, благо што мириса како празник. Лиле не застанува на „ајде да продаваме“. Таа оди на „ајде да правиме“. Во еден момент отворено се зборува дека бурек веќе прават со години, и дека конкуренција има — но за слатките, помалку. И затоа тие се шират токму таму: во домашното благо, во она што е тешко да се направи добро и уште потешко да се одржи секој ден на исто ниво.

Мала Македонија во Сиднеј: реални вкусови и традиционални јадења како вистински начин на живот

Дуќанот не е „носталгичен музеј“. Не е место каде се продава „сентимент“. Тоа е место каде се покрива реална потреба: да имаш нешто домашно во нормален ден, не само за празник. Приказната оди подлабоко: не е само на тегли и слатки, туку и до традиционални јадења. Се спомнува сарма, кисела зелка што ја прават сами, со листови што се „за сарма“, без адитиви — домашно, како што би било во Македонија. Ова не е „бизнис идеја“. Ова е пресаден начин на живот.

Вистинската храброст: ден по ден, тепсија по тепсија, градат нов живот во туѓина

Храброста не е кога ќе кажеш „одиме во Австралија“. Храброста е кога ќе пристигнеш и ќе сфатиш дека треба пак да се градиш од нула — а ти си мајка, а имаш три ќерки, зетовци, внуци, фамилија што мора да стои. „Дали згрешив што ги донесов?“ — таа дилема е присутна, човечка, без глумење. Но после тоа прашање доаѓа и одговорот што го даваат со работа: не, не згрешиле — само платиле висока цена за нова шанса. Ова е приказна за издржливост. За тоа како изгледа кога жената не чека „услови“, туку сама ги создава. Ден по ден. Тепсија по тепсија. Нарачка по нарачка. И на крај, кога ќе влезеш во нивниот дуќан во Брајтон, не влегуваш само да купиш нешто. Влегуваш во една туѓина што некој ја направил поднослива — со вкус што те потсетува дека можеш да си далеку, а пак да имаш „дома“.