„Ние Бугарите сме глупаци. Херои кај нас станаа криминалците.“ Започнува со лифт, завршува со исповед за распаднати вредности и држава што ти го празни џебот секој ден

Содржина:

• Задушениот чекор до седми кат – кога клиентот е виновен и за тоа што бара услуга
• Маjсторите што те оцрнуваат: државата како лифт што не те вози, а ти суди за сѐ
• Хероите се криминалци, а вистинските исчезнаа – новата реалност во која сите сме губитници
• „Експерти“ што менуваат девет партии и издаваат наредби – вистинскиот ѓавол е самопрогласениот експерт
• Редот исчезна од улиците: „Имаме најмногу полицајци, ама не ги гледаме”
• Моделот за алкохол: „Престанете да ме прашувате ‘пиеше ли?’ – дувај, казна, затвор“
• Системот што го вовел митото како закон: „Системот е изграден само за да се зема мито“
• „40 Мерцедеси, а нема полигони за деца“: држава што купува статус наместо безбедност
• Системот што зема и зема: даноци, технички, осигурување– завртување на џебот без крај
• Кражбата што не се гледа боли најмногу: „Ако ми бркаат во џеб и јас молчам, тогаш јас сум будала“
• Државата како колонија: се зема, ништо не се вложува – „На нас никој ништо не ни донесе. Само се зема.“
• Зошто кај нас нема ‘критична маса’ за промени и заедничко дејствување
• Карбовски: „Јас само сакам да поставувам прашања. Каков предавник може да биде човек што поставува прашања?“
• Крај без утеха – но со јасна порака: кога лифтот не работи доволно долго, скалите стануваат судбина

Задушениот чекор до седми кат – кога клиентот е виновен и за тоа што бара услуга

При секое качување до седми кат, борбата е денот кога сервисот те игнорира, домоуправителот не крева на телефон, а хаусмајсторот, наместо да поправи, ти држи лекција. „Си ги подготвувам пиштолите“ – вели Супермен, а пиштолите се неговиот бес од државата што бара да бидеш и клиент и мајстор и адвокат. Наместо решение, наоѓаш закани: „ќе пратат луѓе да те набиваат“. И понижената мисла: зошто се извинува човекот што е оштетен?

Маjсторите што те оцрнуваат: државата како лифт што не те вози, а ти суди за сѐ

За Супермен, лифт-мајсторот е минијатурна држава. Наместо да реши проблем, прашува: „Вие што работите всушност? Вие не создавате продукт.“ Истите што не испорачуваат, се чувствуваат доволни да ти судат за твојата работа. На крајот, одговорноста секогаш завршува кај клиентот – со дрска култура во која безобразлукот станува стандард.

Хероите се криминалци, а вистинските исчезнаа – новата реалност во која сите сме губитници

„Херои станаа криминалците, а вистинските херои веќе не се ни препознаваат.“ За Супермен, силата денес е да можеш да те ограбат и да се извинуваш, да го трпиш понижувањето затоа што другите се „снаодливи“. „Ние веќе не живееме… ние живееме за да им пречиме на другите.“ Љубезноста и храброста не значат ништо во систем каде што твојот живот почнува да им го уништува на другите.

„Експерти“ што менуваат девет партии и издаваат наредби – вистинскиот ѓавол е самопрогласениот експерт

Најопасни се тие што се самопрогласуваат за експерти – денес советници, утре министри, секогаш исти, само со нова партија. „Овој ‘експерт’ сменил девет партии за три години.“ Како тие што немаат основно разбирање за проблемите, носат козметички мерки што не решаваат ништо. „Проблемот не е во законите. Проблемот е во контролата над нивното спроведување.“

Редот исчезна од улиците: „Имаме најмногу полицајци, ама не ги гледаме”

Сцената е секојдневие: судир на две возила, огромна колона, а полицијата минува – како да нема работа со тоа. Граѓаните сами регулираат сообраќај за да се деблокира улицата. Во меѓувреме, редот исчезнува: криминал, баби тепани на улица, лудачкo возење – а контрола нема. Решението? Присуство и вистински казни, а не кампањи и испразнети мерки.

Моделот за алкохол: „Престанете да ме прашувате ‘пиеше ли?’ – дувај, казна, затвор“

Најдиректна е идејата за алкохол во сообраќај: „Зошто ме прашуваш ‘си пиел ли’,? Дуваш. И ако сум пиел — казна.“ Но не малечка, туку реална: одземање возачка, затвор, конфискација на возилото. Причина? Само така се раскинува порочниот круг на „сѐ се средува“. Казната мора да боли, да се памети и да е неизбежна.

Системот што го вовел митото како закон: „Системот е изграден само за да се зема мито“

„Системот е изграден само за да се зема мито. И после се чудиме зошто има ‘војна на патиштата’.“ Мито не е исклучок – митото е дел од механиката. Дури и оној што го шири, на крај станува жртва. Некогаш си бил „будала“ ако не земаш мито, денес тоа е причина за целосен морален колапс.

„40 Мерцедеси, а нема полигони за деца“: држава што купува статус наместо безбедност

Децата не се учат на сообраќај, полигони нема, реална обука – уште помалку. И кога некој вели „тоа е скапо“, Супермен се спротиставува: „Кое е скапо? Како може господата да си испишат 40 мерцедеси? Возете дачија и другите пари ставете ги во полигони и обука.“ Дури и најевтиното денес е луксуз, а новите модели го исфрлија „обичниот“ човек од рамката на безбедност.

Системот што зема и зема: даноци, технички, осигурување– завртување на џебот без крај

Купуваш кола, плаќаш данок, осигурување, технички, патарини. Продаваш, пак плаќаш. И секој нов сопственик пак плаќа. Зошто државата постојано зема за истата кола? Ако имаш повеќе коли, плаќаш повеќе, иако можеш да возиш само една. За Супермен, ова е систем за цедење народ, а не смисла – формално, а болно нечесно.

Кражбата што не се гледа боли најмногу: „Ако ми бркаат во џеб и јас молчам, тогаш јас сум будала“

Кражба со џебовите – болна, очигледна кражба. Но системот што ти зема преку даноци и такси е кражба што најчесто ја трпиме, дури и ја оправдуваме: „нека се оправат, таму горе“. Ако не реагираш на таа кражба, си прифатил да бидеш будала. А најлошото е – државата те претвора од клиент во обвинет ако се пожалиш и бараш ред.

Државата како колонија: се зема, ништо не се вложува – „На нас никој ништо не ни донесе. Само се зема.“

Државата функционира како колонија: место каде само се зема, а ништо не се враќа – ниту инфраструктура, ниту корист за народот. „На нас никој ништо не ни донесе. Само се зема.“ Владата нема глава, а ако има, таа е полна со туѓи мисли и интереси.

Зошто кај нас нема ‘критична маса’ за промени и заедничко дејствување

„Ние сме како разбиени протони и електрони. Одвоени сме. Поединечно полни со его, но не можеме да се споиме.“ За Супермен, општеството нема критична маса потребна за промени. Секој мисли само на себе, никој не презема одговорност. Локалниот ред некогаш постоел – соседот те воспитувал како свое дете – денес, ако се вмешаш, стануваш обвинет.

Карбовски: „Јас само сакам да поставувам прашања. Каков предавник може да биде човек што поставува прашања?“

Мартин Карбовски ја врзува приказната со своето искуство: во медиумскиот простор те мразат без да те познаваат. Пофалбите и навредите се безвредни. Најмногу боли кога тие што прашуваат, се означуваат како предавници: „Јас само сакам да поставувам прашања. Каков предавник може да биде човек што поставува прашања?“ Во систем што не функционира, само прашањето веќе е опасно – тоа ја покажува празнината.

Крај без утеха – но со јасна порака: кога лифтот не работи доволно долго, скалите стануваат судбина

Оваа исповед не бара да веруваш – туку да видиш како изгледа умот на човек уморен од изговори. Лифтот не работи, а тоа е метафора за држава која години ја поправат само со изговори и заплашувања. „Сѐ што барам е ред, одговорност и спроведување.“ Не да бидеш клиент и мајстор и адвокат во исто време. Кога лифтот не работи доволно долго, луѓето ќе ги прифатат скалите како судбина. Тогаш никој веќе не очекува да се движи нагоре.