Австралија не те прави Македонец, ако не ја научиш најгорчливата лекција: Самосаботажа, поделби и мед од Брусник – приказната на Стево Тирицовски која има фарма колку цела Битола

Содржина:

• Кога пристигнал во Австралија немало црква, ни амбасада – Македонците оделе во туѓи цркви
• Црквата како гнездо: таму се држела заедницата во странство
• Првите македонски цркви во Австралија се граделе со големи маки, од Мелбурн до Сиднеј
• Македонската православна црква во Австралија и денес не е со исти права како другите, вели Стево
• Пропуштени шанси и невнимание: земја некогаш се купувала за 200 долари, денес за 20.000
• Рокдејл во Сиднеј е мала Македонија, изградена со лобирање и упорност
• Историските товари за Македонците во Австралија се влечат од 1967 година со непризнаеност и отпори
• Политиката како отворена рана и бес: „Тоа се бандити… Го продадоа името и се друго“
• Признава дека има проблеми со организацијата и свештенството, но не ги објавува јавно
• Младите треба да преземат и да се организираат паметно, не само да продолжат традиција
• Паролата на македонската дијаспора: „Македонија на Македонците“ – молитва за опстанок и единство
• Македонскиот мед како симбол: „Јас го давам на црквата“ – пораката за работа, комуникација и заедништво
• Заклучок: „Треба да се сакаме, да се почитуваме и да помогнеме – само така нешто македонско ќе остане на таа маса во Сиднеј.“

Кога пристигнал во Австралија немало црква, ни амбасада – Македонците оделе во туѓи цркви

Стево се сеќава дека кога пристигнал во Австралија, не го погодила далечината, туку празнината. „Кога дојдов во Австралија, немаше ни амбасада, ни црква, ништо. Одевме во други цркви“, раскажува. Во Вулунгонг имало српска и грчка црква, но македонска – не. За печалбарите, црквата била повеќе од вера: адреса, врска, столб каде што наоѓаш човек што го зборува твојот јазик. „Црквата ни беше како гнездо за сите тие работи. Духовен дом.“

Црквата како гнездо: таму се држела заедницата во странство

Стево не зборува за црквата како романтика, туку како инфраструктура што држела народ. „Ако не беше верата, ќе бевме изгубени“, вели. Во туѓ свет, каде што државата гледа во тебе бројка, треба нешто што ќе те направи заедница. Од тие „гнезда“ излегувале културни друштва, спортски клубови, прослави, „Илинден“, секојдневие што во Австралија требало да се создава од нула, на туѓ јазик и правила, и со лични жртви.

Првите македонски цркви во Австралија се граделе со големи маки, од Мелбурн до Сиднеј

Црквите за Стево се свет камен затоа што се градени со мака. Првата македонска црква во Австралија е во Мелбурн. Во Сиднеј, првата е „Свети Кирил и Методиј“ во Розбери, следат „Света Петка“, „Света Богородица“ во Ливерпул. Ништо не се случило само од себе – се било со собирање, лобирање и истрајност од луѓето што не се прекршиле.

Македонската православна црква во Австралија и денес не е со исти права како другите, вели Стево

Еден од најболни проблеми за Стево е што македонската православна црква во Австралија не е признаена и не ги добива истите бенефиции како другите нации и вери. „Како верник, државата треба да ме спонзорира секоја година… преку 1.200 долари на секој верник.“ Ако има 30.000 Македонци – колку само повеќе програми би имале, наместо да останеме уништени и без ресурси.

Пропуштени шанси и невнимание: земја некогаш се купувала за 200 долари, денес за 20.000

Стево се сеќава времиња кога земја и плацеви се купувале многу евтино – 200 долари за еден блок. Денес, вредат над 20.000 долари. Пропуштени шанси поради неорганизираност, кавги и луѓе што не разбирале далекусежни последици. Заедница не се гради само со волја, туку и со разбирање на политика, вера и организација.

Рокдејл во Сиднеј е мала Македонија, изградена со лобирање и упорност

Стево раскажува за Рокдејл („Рогдал“) како место каде што се слуша македонски на улица – мала Македонија со клубови, културни друштва, фудбал, „Илинден“. Најважно, вели, таму заедницата научила како се преговара за ресурси: преку лобирање од државата го добиле игралиштето „Бери Ансворт“, кое останало до денес. Без лобирање и организација, другите земаат, ти само гледаш.

Историските товари за Македонците во Австралија се влечат од 1967 година со непризнаеност и отпори

Стево се навраќа на 1967 и на товарот што Македонската православна црква го влече со децении поради непризнаеност, отпори од Грците, Бугарите и Србите. Тоа не го зборува како историчар, туку како човек што живее со последиците: кога ти е ставена во сенка црквата, идентитетот, организацијата – губиш многу алатки што другите народи ги имаат.

Политиката како отворена рана и бес: „Тоа се бандити… Го продадоа името и се друго“

Кога доаѓа до политиката, Стево е без компромиси. Горд е на народот, а се чувствува изневерен од тие што одлучуваат. „Тоа се бандити.. Го продадоа и името и се друго“ Потоа додава, „ не треба да се угледуваме на тоа што го прави политиката“, со порака дека достоинството треба да ни биде над политиката, а иднината на заедницата да зависи само од самите нас.

Признава дека има проблеми со организацијата и свештенството, но не ги објавува јавно

Стево признава дека и кај црквата и организацијата постојат проблеми, но одбива да ги дискутира во јавност. „Можам да зборувам приватно, ама во медија не е добро“, вели. Типичен македонски рефлекс – не да ја валкаш куќата пред туѓи очи, ама ниту да се правиш дека сè е совршено.

Младите треба да преземат и да се организираат паметно, не само да продолжат традиција

Стево не се лаже дека генерацијата печалбари ќе живее вечно. Неговата порака е до младите: „Младата генерација треба да преземе.“ Мисли на организација, институции, дипломатија, на луѓе што знаат како функционира Австралија. Само организирани и со визија, државата ќе помага или ќе те слуша – во спротивно, брзо ќе бидеш заборавен.

Паролата на македонската дијаспора: „Македонија на Македонците“ – молитва за опстанок и единство

На крај, реченицата што Стево ја вади како печат: „Македонија да биде Македонија на Македонците.“ Ја поврзува со Гоце Делчев и идејата дека опстанокот е само ако се сакаме, почитуваме и си помагаме. Во дијаспората најлошо е делбата и разединетоста – само силна заедница преживува секаде.

Македонскиот мед како симбол: „Јас го давам на црквата“ – пораката за работа, комуникација и заедништво

Медот за Стево не е само производ, туку симбол за тоа како треба да функционира заедницата – со многу работа, дисциплина и комуникација. Пчелите се, вели, ретки суштества што комуницираат со јазик. Медот го дава на црквата, а ако некој сака да купи – оди преку црквата. Го претвора личниот труд во поддршка и столб за заедницата.

Заклучок: „Треба да се сакаме, да се почитуваме и да помогнеме – само така нешто македонско ќе остане на таа маса во Сиднеј.“

Преку приказната на Стево нема идеализација дека Австралија е рај или џунгла – таа е колку што ја направиш заедница. Од ништо се граделе цркви, клубови, прослави, „мала Македонија“ во предградија. Денес, кога има многу повеќе, најголемата опасност пак е расцепот и самоуништувањето. Неговата последна порака е едноставна: „Треба да се сакаме, да се почитуваме и да помагаме. И да направиме иднина за младите.“ Ако не го направиме тоа, медот ќе биде единствениот доказ дека некогаш имало нешто македонско на масата во Сиднеј. А Стево не се помирува со тоа.