Ворен Бафет: Како да избегате од ниските плати и од кругот на сиромаштијата

Ворен Бафет е легенда на светските финансии, не само поради неговите милијарди туку затоа што неговиот пристап кон сиромаштијата звучи повеќе како физика отколку како популарна психологија. Тој тврди: парите не се магија — тие се систем. Во неговиот говор, тврди дека богатството е „лесниот дел“, тешко е како да не останеш сиромашен. Според Бафет, сиромаштијата не е само недостаток на пари, туку механизам од кој е навистина тешко да излезеш: стрес, лоши одлуки, пак нула капитал, уште стрес — и така до исцрпување. „Повеќето луѓе мислат дека сиромаштијата е недостаток на пари. Грешат. Сиромаштијата е гравитациска сила. Таа е замка.“ Неговиот рецепт: бегај од јамката преку доволна сила – не преку уште малку труд. Причината? Ако не ја достигнеш „брзината за бегство“, паѓаш уште пониско од каде си тргнал. Ова е приказната за јамката на сиромаштијата, нејзините 5 ланци и трите фази кои водат кон слобода.

Ворен Бафет: Како да избегате од ниските плати и од кругот на сиромаштијата

Сиромаштијата е гравитација што те враќа на дното без разлика на трудот

Бафет споредува сиромаштијата со гравитација — колку и да се трудиш, нејзината сила те влече назад. Работиш напорно, заштедуваш, правиш сè што можеш… но кога ќе се расипе кола, ќе се разболиш или ќе скокне киријата, сè се враќа назад. “Работиш напорно, заштедуваш малку, се обидуваш да излезеш од дупката… се качуваш до пола и тогаш нешто се случува. И затоа што не си ја достигнал ‘брзината за бегство’, паѓаш назад — и често паѓаш уште подлабоко.” Проблемот не е мрзеливост — системот е така дизајниран што секоја малечка предност ќе ти ја изеде некој итен трошок. Доаѓаш до точка каде што линеарниот труд носи нула резултат. За да излезеш, мора да ги разбереш петте ланци кои не ти даваат да се искачиш.

Сиромаштијата е гравитација што те враќа на дното без разлика на трудот

Ланецот на сиромаштијата бр. 1: Данокот на оскудицата го оштетува мозокот и го поскапува животот

Првиот „невидлив“ круг е во сопствената глава: кога живееш со финансиски притисок, мозокот ти влегува во режим на преживување. Бафет вели: „Кога умот ти е изеден од финансиски стрес, твојот ефективен коефициент на интелигенција паѓа… и ти буквално работиш со оштетен процесор.“ Поради сиромаштија, плаќаш поскапо и за истите работи — не купуваш квалитетно, не можеш на големо, не можеш да си дозволиш превенција. Сиромашниот повеќе плаќа и цело време му се мокри нозете. Поентата не е за чизмите: поентата е за цената на краткиот рок. Првиот чекор што Бафет го препорачува не е вложување во акции, туку да се направи финансиски тампон од неколку стотици евра за да купиш „спокој на умот“ — кога ќе се појави проблем, да ти биде непријатност, не катастрофа. Со тампон, почнуваш да управуваш со итните случаи наместо тие со тебе.

Ланецот на сиромаштијата бр. 2: Допаминската замка претвора купување во лек од болка

Бафет објаснува зошто купуваме нов телефон или јадеме надвор кога сме сиромашни: тоа не е луксуз, туку самолекување. “Ова не е трошење. Ова е самолекување. Го користиш консумирањето како анестезија за да ја отепаш болката на реалноста.” Но, ова поминува за 20 минути, а долговите остануваат. Богатиот ги гледа парите како средство за слобода, сиромашниот — за задоволство. Бафет советува краткорочен „монашки режим”: 6 месеци радикално чистење од непотребни трошоци, со цел да се промени навиката за награда. Кога ќе ти се смени системот на задоволството, си поотпорен на манипулација од системот.

Ланецот на сиромаштијата бр. 3: Линеарната заработка има ограничен таван, а инфлацијата е најголемиот убиец

Луѓето мислат дека повеќе труд = повеќе пари. Бафет вели: “Инфлацијата е данок врз луѓето што го продаваат своето време.” Времето е ограничено, телото не е машина а платите не следат со трошоците. Работиш прекувремено, пропушташ сè, а повторно си сиромашен. Линеарниот труд никогаш нема да го победи светот во којшто инфлацијата и експоненцијалниот раст на трошоци те газат. Клучот, според Бафет, е да продаваш вредност, не само време. А тоа се постигнува не со една, туку со комбинација на неколку вештини кои ќе те направат поуникатен и поскап на пазарот. “Пазарот плаќа за реткост. Не плаќа за труд.”

Ланецот на сиромаштијата бр. 4: Социјалната гравитација те спушта на ниво на околината од која не сака да избегаш

Четвртиот круг е човечки фактор — околината. Бафет користи метафора: ти си просек на петте луѓе со кои поминуваш најмногу време. Ако сите околу тебе немаат амбиција, твојот напредок ги прави несигурни и ќе се обидат да те „влечат назад“. “Кога ќе почнеш да штедиш, кога ќе почнеш да учиш нови вештини… старите пријатели ќе го забележат. И нема да ти аплаудираат. Ќе те нападнат.” Советот е: заштити го умот. Ако не можеш да најдеш друга околина во живо — создај виртуелна, преку книги, биографии и интервјуа. “Не мора да бидеш просек на соседството во кое живееш. Можеш да бидеш просек на авторите што ги читаш.”

Ланецот на сиромаштијата бр. 5: Празнината на сложувањето – кога каматата работи секој ден против тебе

Петтиот и најопасен круг: каматите. Ако не разбираш сложена камата, ја плаќаш. Богатите заработуваат преку камата на своите средства, сиромашните плаќаат преку заеми, кредитни картички, преку секојдневен „компаундинг“ што ги истоштува. Бафет истакнува дека животот наликува на веслање против струја, додека некој друг само лежи и се движи напред по заслуга на каматата. Спасот? Да се премине од платец во собирач на камата. За тоа, потребни се три фази на бегство од системот.

Трите фази на бегство: Од преживување, преку акумулација, до вистинска финансиска слобода

1) Преживување: Првото е здодевно и болно — пресечи трошоци, изгаси сè непотребно, направи финансиски тампон. „Убиј“ ги високите камати, тоа е вампирот! 2) Акумулација: Со елиминиран долг, почни да купуваш средства што секојдневно носат принос (индексни фондови, недвижности, микро-бизниси). Малите вложувања се трупаат и временски работат за тебе. 3) Слобода: Кога приносот ги покрива основните трошоци, конечно не мораш да продаваш време за преживување. Тоа е моментот кога „вселенската ракета“ бега од орбитата — се појавува избор, достоинство и воздух. „Откако ќе ја пробиеш орбитата, сè се менува. Триењето исчезнува. Доаѓа тишина. И конечно можеш да леташ.“

Не прашувај како да станеш богат, туку како да ја скршиш јамката што самата се одржува

Најважното од Бафет: сиромаштијата е самooдржлива јамка, не само недостаток на пари. Пет ланци: данок на оскудицата, допаминска замка, линеарна заработка, социјална гравитација, празнина на сложувањето. Излезот не бара уште малку напор, туку доволна сила за „брзина на бегство“. Не почнува со берза и амбициозни планови, туку со буфер, дисциплина и одбивање да плаќаш казна што немаш капитал. “Вратата од кафезот е отворена. Секогаш била отворена. Системот сака да останеш внатре. Околината сака да останеш внатре. Стравот сака да останеш внатре. Но ти ја имаш физиката на твоја страна — ако имаш храброст да тргнеш.”

Коментирај анонимно

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *