Новинарот Александар Видиновски откри вистински хорор во Скопје: деца, стаорци и живот под секое човечко достоинство

Содржина:

• Ранка Милановиќ – од институција до постапокалиптична руина полна со очај
• Вода има, но не е за пиење – основна биолошка несигурност за жителите
• Стаорци големи како мачка, каснувања и деца што не можат до лекар заради документи
• Семејства што палат се’ што ќе најдат да се огреат – загадувањето започнува од човечката беда
• Перица – човек што со години не излегол од соба, зависи од хуманоста на другите
• Деца без документи значат деца надвор од училиштето и иднина во беда
• Околните жители се жалат на миризба, а жителите внатре се борат за опстанок
• Ветувања имало, ама решение нема – институционалниот неуспех е очигледен
• Ранка Милановиќ е место од каде што државата се повлекла и ги оставила најранливите
• Ова не е само уште една шок-руина – ова е хронично откажување на градот и државата

Ранка Милановиќ – од институција до постапокалиптична руина полна со очај

Ранка Милановиќ е изграден во шеесеттите за млади со асоцијално однесување и други ранливи, но денеска е руина што никој не ја одржува. Внатре – купишта ѓубре, скршени врати, тавани што паѓаат, неподнослива влага, затнат чад и мирис на гниење, пластика и очај. Тоа не е објект за социјална заштита, туку импровизирани засолништа за луѓе кои секојдневно се борат со беда. Најстрашно – таму живеат и деца. Во вакви услови секој обид за бирократско оправдување е бесмислен – ова е јавен срам.

Вода има, но не е за пиење – основна биолошка несигурност за жителите

Жителите објаснуваат дека имаат формално вода, но не е за пиење — од импровизирана цевка доаѓа течност со песок, а по проверките било кажано дека не е безбедна. Станува збор не за комфор, туку за елементарна несигурност – не знаеш дали водата е спас или уште еден проблем. Овој недостиг не е само техничка непријатност, туку симбол на тенката граница помеѓу преживување и напуштеност.

Стаорци големи како мачка, каснувања и деца што не можат до лекар заради документи

Жителите сведочат за стаорци големи „како мачка“, каснувања и болни деца; спомнати се случаи на жена и дете каснати од стаорец. Најголемата беда: многу од нив немаат документи и не можат да посетат лекар, не затоа што не сакаат, туку затоа што системот не ги признава на хартија. Вака основното право на здравствена заштита е недостапно или прескапо. Ова не е само сиромаштија, туку целосно напуштање.

Семејства што палат се’ што ќе најдат да се огреат – загадувањето започнува од човечката беда

Во руините има цели семејства што се греат со се’ што може да гори: дрва, пластика, гума. Проблемот со неподнослив чад и миризба за околните населби е реален, но причината е болна: луѓе палат пластика не од незнаење, туку од немање друг избор. Изворот на загадување е токму бедата, а зимите ја заоструваат оваа борба за опстанок. На едниот крај трговски центри, на другиот деца што смрзнуваат без огрев.

Перица – човек што со години не излегол од соба, зависи од хуманоста на другите

Најостра слика е непокретниот Перица кој со години не излегол од соба без услови за живот. Ако соседите не му однесат храна и вода, тој не може да преживее. Ова руши стереотипот дека „тие самите си се виновни“ – има луѓе во тешки животни ситуации, но има и внатрешна солидарност. Луѓето таму се грижат еден за друг, не затоа што има систем, туку доаѓаат од нехуманоста на државата што ги оставила сами.

Деца без документи значат деца надвор од училиштето и иднина во беда

Многу од децата не може да бидат запишани во школо, не затоа што не сакаат, туку немаат адреса или документи. Ова значи дека бедата продолжува да се репродуцира и во следните генерации – ако детето нема пристап до образование, страдањето станува иднина, не само сегашност. Тука сиромаштијата станува наследено чувство на немоќ.

Околните жители се жалат на миризба, а жителите внатре се борат за опстанок

Жителите на Ново Лисиче, Аеродром и Автокоманда се жалат на смрдеа, чад и ризик од зараза. Нивната загриженост е реална, но важно е општеството да ја види сета слика: не само да реагира на непријатност за надворешните, туку да види и децата и луѓето што се приморани да живеат таму. Вистински тест на општеството е дали ќе најде решение за луѓето, не само дали ќе ја исчисти депонијата.

Ветувања имало, ама решение нема – институционалниот неуспех е очигледен

Во приказната се спомнуваат ветувања од градоначалник, министер и државни институции – за сместување, за контејнери, за акции. Реалноста е дека луѓето се пак таму, а контејнерите на крајот дури исчезнале. Останува само онаа македонска формула: не решавај проблем, само потисни го до моментот кога сите ќе се навикнат на него. Ова е најгруба потврда за институционален неуспех.

Ранка Милановиќ е место од каде што државата се повлекла и ги оставила најранливите

Ранка Милановиќ не е само урнатинa, туку бастион каде можеш да ја видиш државата како се повлекла од најтешката битка – за достоинствен, човечки живот. Луѓе живеат без вода, без греење, без санитарни услови, здравство, документи, школо и систем – тоа е исчезнување на институции токму таму каде што се најпотребни. Ова исчезнување не е невидливо, туку гласно: се гледа, се мириса, струи низ пукнатини и лази како стаорец низ ходник.

Ова не е само уште една шок-руина – ова е хронично откажување на градот и државата

Најстрашно е ако ваквите места ги доживееме само како шок, а потоа ги заборавиме. Ранка Милановиќ не е инцидент за едно видео. Тоа е хронично откажување на градот, државата и социјалниот систем. Влезот на Александар Видиновски открива црното дно на Скопје, што никако не се празни со години – не затоа што не може, туку затоа што никој не одлучил дека тие луѓе се вредни за достоинствено живеење. Најстрашно не е што постои таква руина – туку што години наназад во неа живеат луѓе, а градот е веќе навикнат на тоа како да е нормално.