Младите не сакаат да работат – и проблемот не е во платите

Содржина:

• Не станува збор за парите – недостатокот на работници не се решава само со високи плати
• Недостасува внатрешна цел и движечка сила кај младите – не е до мрзеливост, туку до недостаток на мотивација
• Упорноста исчезна – младите се откажуваат уште на стартот и не го стекнуваат искуството
• Конкуренцијата доаѓа – немањето работници ќе го пополни некој друг
• Прекумерната социјална политика ги демотивира младите – чекањето на државна помош ги прави пасивни
• Само еден тип работници – иницијативните и посветените – остануваат и успеваат долгорочно
• Не постои лесна работа – изборот, а не среќата, е клучот до успехот

Не станува збор за парите – недостатокот на работници не се решава само со високи плати

Првата реакција секогаш е прашањето: „А плаќа ли доволно?“ Претприемачот искрено одговара: „Не сите работодавачи плаќаат добро — тоа е факт. Но дури и таму каде се плаќа добро, не се гледа голема разлика.“ Се пробуваат најразлични стимуланси: бонуси, дополнителни поволности, модерни работни простори, флексибилен распоред. Но резултатот е ист: „Некои се влечат ко народна песна — висока плата, услови, бакшиши, бонуси — и пак си влечат.“ Објаснувањето е едноставно и тврдо: „Проблемот е во тоа дека ни се истрошил чипот. Веќе поинаку ги гледаме нештата.“

Недостасува внатрешна цел и движечка сила кај младите – не е до мрзеливост, туку до недостаток на мотивација

Според него, клучната разлика на денешното младо поколение не е класична мрзеливост, туку недостаток на внатрешна движечка сила. „Нема цел. Нема постојаност. Ден за ден мисли. Не го интересуваат ни парите — живее со мајка и татко, има да јаде, има каде да спие. Нема потреба која сака да ја задоволи.“ Кога нема потреба — нема ни притисок, кога нема притисок — нема движење. Ова не е морална осуда туку механизам. “Кога јас почнав да работам, стимулот не беа парите за да купам нешто. Беше љубопитноста кон работата. Некој ми кажал: направи ми нешто вакво. И јас почнав да мислам — ама како, ама подобро, ама поинаку. Тоа е предизвик којшто треба да го носиш во себе. Да гледаш во секој проект можност која сакаш да ја искористиш.” Денес тоа недостасува.

Упорноста исчезна – младите се откажуваат уште на стартот и не го стекнуваат искуството

Ако треба да го именува главниот проблем – тоа е упорноста. „Упорноста е клучна. И кај младите ја нема. Работат три дена, паничат, и заминуваат. Не им е јасно дека секоја нова работа на почетокот изгледа тешко. Дека тешкото не значи погрешно.“ Стравот од неуспех е дел од таа нестрпливост: „Голем дел од проблемот е стравот. Кога стапките кои ги преземаш се многу мали, многу плашливи — не стигнуваш никаде. Треба да знаеш дека неуспехот не е ништо лошо. Те учи. Паѓаш, стануваш, пробуваш пак.“ Со своето искуство, стекнуваш самодоверба дека можеш да почнеш одново. „Еднаш сфатив дека секој проект каде вложив страст и труд — произвел резултат. Оттогаш не се плашам ако нешто пропадне. Знам дека ќе почнам одново и повторно ќе работи.“ Младите го немаат тоа искуство и бегаат пред да го стекнат.

Конкуренцијата доаѓа – немањето работници ќе го пополни некој друг

Предупредувањето е конкретно: „Ќе дојдат Индијци. Сум гледал Индиец на работа. Тоа се машини. Ја јадат секоја конкуренција. И не мислете дека само тука е така — во Италија истото. Во малите продавници нема Италијанци. Ги мрзи. Дошле Пакистанци со семејства, купиле мал бизнис, работат. Во Google, Microsoft — Индијци се шефовите.“ Кога едно општество одбива да работи, работата не исчезнува — само ја презема некој друг. „Ако не сакаме да работиме — ќе не завладеат некои други луѓе. Тоа се случи во Европа. Тоа ќе се случи и тука.“

Прекумерната социјална политика ги демотивира младите – чекањето на државна помош ги прави пасивни

Постојат и системски причини, кои не ги занемарува: „Прекалената социјална помош е исто така проблем. Луѓето свикнуваат дека кога-тогаш ќе дојде нешто. Дека не зависи сè од тебе. А треба точно спротивното.“ Кога човек мисли „некој ќе помогне“ – веднаш ја зема пасивната позиција, наместо да се праша „Што можам јас?“. „Никој нема да ти помогне за ништо. Дури ќе се обидат да те смачкаат. Тоа треба да ти биде во главата. Не како цинизам – туку како поттик да ја земеш проактивната позиција.“

Само еден тип работници – иницијативните и посветените – остануваат и успеваат долгорочно

Во сите компании и на сите позиции има еден тип работник што секогаш носи резултат. Опишува конкретен пример: Жена која раководи со кафетериите. „Освен што го следи бизнисот одсекаде — утре ако се разболи некој, на пример чистачката не го измила тоалетот, таа е внатре и го мие. Ја врши работата што треба да се сврши. Не чека некој друг. Не го чита нон стоп описот на работното место. Ги покрива дупките. И затоа има иднина таму.“ Не станува збор за послушен работник, туку за личност што сака работата да биде завршена. „Сите станаа големи началници и не им се работи. Секој чека некој друг да ја сврши работата. Тој тип луѓе – што само фаќаат и работат – ги нема доволно. Но кога ги наоѓаш — ги наоѓаш за цел живот.“

Не постои лесна работа – изборот, а не среќата, е клучот до успехот

Не станува збор за носталгија или жал за минатото. „Во животот нема таков филм — дека нешто ти се случува лесно. Во мојот живот никогаш ништо лесно не ми се случи. И не знам за никого на кого му се случило.” Ако очекуваш работа која е лесна, интересна, добро платена и без тешки денови — таа не постои. „Ако го најдеш она кое вистински го сакаш — работиш пет пати понапорно и не го осеќаш. Ако само работиш за да извадиш пари — те уморува и за тоа нема никаков излез.” Разликата е изборот. Тој избор, велат оние што успеале, треба да се направи рано – преку истражување, пробување, грешки и повторни обиди. Но прво — треба да се почне да се прави нешто.