Баба ти знаела нешто што ти си го заборавил(а): копривата содржи 300% повеќе калциум од млекото

Содржина:

• Воена тајна од 1943 година: коските на ранетите во Сталинград зараснувале 40% побрзо со коприва
• Докажани податоци: Копривата има 3,8 пати повеќе калциум од млекото, а телото го апсорбира подобро
• Копривата содржи речиси исто протеини како сојата, сите есенцијални аминокиселини и извонредна количина витамин К и железо
• Зошто ја заборавивме копривата: Индустријата не сака нешто што не може да се продава
• Копривата била основа на исхраната во Македонија и спас во тешки пролетни месеци
• Правилно берење, подготовка и чување на коприва за најголема корист
• Коприва – најдоброто што може да го добиете бесплатно, а го забораваме

Воена тајна од 1943 година: коските на ранетите во Сталинград зараснувале 40% побрзо со коприва

Во 1943 година, германски воен лекар на источниот фронт забележал нешто необично. Болничарите во болницата близу Сталинград, притиснати од недостаток на храна, почнале да ги хранат ранетите со чорба од коприва — единственото нешто кое расте секаде во разрушени и напуштени земји. Резултатот ги изненадил и самите лекари: коскените фрактури кај тие пациенти зараснувале 40% побрзо отколку кај другите. Понатаму следела лабораториска анализа во Минхен. Растение кое расте по бомбардираните дворишта содржело 380% повеќе калциум отколку млекото. Таа информација по војната — исчезнала. Индустриското земјоделство не ја сакало. Поради неа нема пари да се заработат. А копривата продолжила тивко да расте на секој ограден кал и секое расчистено ливадче во Македонија.

Докажани податоци: Копривата има 3,8 пати повеќе калциум од млекото, а телото го апсорбира подобро

Лабораториска анализа на Универзитетот во Кентаки, објавена во 2013 година, измерила 481 мг калциум на 100 грама суви листови коприва. Целото млеко содржи 125 мг. Односот е 3,8 пати. Но самата количина не е сè. Клучот е биорасположливост — колку калциум телото навистина апсорбира. Калциумот од коприва се апсорбира со 40% ефикасност. Калциумот од млечни производи — со 30%. Една чаша варена коприва испорачува повеќе калциум кој телото го искористува отколку две чаши млеко. Ова не е теорија на заговор. Ова е измерено, рецензирано, објавено во научни списанија. Едноставно — никој нема интерес да го рекламира.

Копривата содржи речиси исто протеини како сојата, сите есенцијални аминокиселини и извонредна количина витамин К и железо

Покрај калциумот: Протеинот во копривата изнесува 25-30% сушина. Спанаќот има 2,9%, кељот 4,3%, соева 36%. Коприва расте сама по себе без никаква нега и се приближува до нивото на сојата— клучен извор на растителни протеини. Содржи сите девет есенцијални аминокиселини кои телото не може само да ги синтетизира. Витамин К — 498 микрограми на 100 грама, додека дневната потреба е 90 до 120 микрограми. Витаминот К директно го овозможува таложењето на калциумот во коскената матрица. Токму комбинацијата на висок калциум и висок витамин К го објаснува она кое германскиот воен лекар го набљудувал во болницата: коските зараснувале побрзо. Железото е уште еден изненадувачки детал. Поакс прочуениот Попај ни го вдлаби во свеста дека спанаќот дава железо. Вистината е покомплицирана: оксалатите во спанаќот го врзуваат железото во форма која цревата не можат да ја апсорбираат. Коприва содржи помалку оксалати — железото останува достапно.

Зошто ја заборавивме копривата: Индустријата не сака нешто што не може да се продава

По Втората светска војна, сите влади се концентрирале на обнова преку индустриско земјоделство. Купено ѓубриво, купени семиња, купена механизација — сè тоа генерирало економска активност и помагало во обнова. Знаењето за диви растенија кои не треба да се купуваат — не генерирало ништо. Не постоела економска причина некој да го шири. Дедовцовите и бабите кои знаеле кои диви растенија ги хранеле семејствата во тешки времиња, наеднаш биле „застарени”. Нивните внуци учеле да купуваат зеленчук завиткан во пластика во продавница. Притоа, комерцијалните посеви во тој период минале низ селекција за сосема различни цели: поголема форма, подолг рок на траење, поиздржливи во транспорт. Ниту еден критериум не е поврзан со нутритивна вредност. Резултатот: современиот домат содржи 60% помалку витамин Ц отколку домат одгледан во 1950 година. Брокулата изгубила половина калциум. Копривата никогаш не поминала низ комерцијална селекција. Никој не одгледувал сорти за супермаркет. Затоа ја задржала нутритивната вредност која другите зеленчуци ја изгубиле.

Копривата била основа на исхраната во Македонија и спас во тешки пролетни месеци

Нема причина ова да биде странска приказна. Во македонските куќи, особено по селата, копривата беше храна — не метафора. Манџа со коприва и кромид. Пита со коприва место со спанаќ. Чорба кога во раната пролет уште нема ништо свежо во градината. Корени на исхраната во тешки пролетни месеци кога складираните зимски резерви веќе исчезнале. Тоа не е романтизирање на минатото. Луѓето тогаш не знаеле за 481 мг калциум на 100 грама. Знаеле едно прагматично нешто: Детето кое го хранеле со коприва — поздраво растело. Коската која се скршила — побрзо зараснувала. Науката само го потврди она кое бабите веќе го знаеле.

Правилно берење, подготовка и чување на коприва за најголема корист

Коприва за јадење се бере рано — пред јуни, додека е млада и нежна. Се берат врвовите и горните листови. Задолжително со ракавици при берење — иглиците на листовите функционираат буквално како хиподермски игли и инјектираат хистамин, ацетилхолин и мравска киселина директно во кожата. Горчливото сеќавање трае со причина. Но: доволно е 60 секунди во врела вода. Топлината целосно и трајно ги уништува честичките кои бодат. После тоа — копривата е безбедна за ракување со голи раце, со вкус сличен на спанаќ но поинтензивен, поминерален. Варена коприва се чува во фрижидер недела дена, во замрзнувач шест месеци. Сушена — неограничено во затворен сад на темно. Рецептите кои работат со свежа се пишуваат сами: везена чорба со коприва и кромид, пита со коприва и свежо сирење, манџа со коприва и јајце. Каде и да стои спанаќ во рецептот — стои и коприва, со поголема нутритивна вредност.

Коприва – најдоброто што може да го добиете бесплатно, а го забораваме

Аптеките го продаваат калциумот за десетина до дваесетина евра месечно. Годишно – 120 до 240 евра за еден минерал. Коприва расте бесплатно по секој ограден ѕид, напуштена нива и патека во Македонија. Во вашата и во секоја соседна општина. Расте конкретно на места каде никој не може да го попречи тоа. Следниот пат кога ќе ја видите – помислете пред да ја заобиколите. Вашата баба не ја заобиколувала.