Вилијам Коли: докторот кој пред повеќе од еден век намерно заразувал пациенти со рак со бактерии, а денес го нарекуваат татко на имунотерапијата

Содржина:

• Беси Дашиел починала неколку месеци по ампутацијата што требало да го запре саркомот
• Во 1891 година почнал со живи бактерии, а потоа преминал на „Колијев токсин“
• Радиотерапијата и хемотерапијата го засениле методот кој подоцна добил ново значење

Беси Дашиел починала неколку месеци по ампутацијата што требало да го запре саркомот

Во 1890 година, Коли лекувал млада жена по име Беси Дашиел, која боледувала од агресивен сарком на раката. Иако направил ампутација во обид да го спречи ширењето на болеста, ракот брзо напредувал и таа починала само неколку месеци подоцна.
Нејзината смрт силно влијаела врз него. Наместо да го прифати исходот како неизбежен, почнал да ги пребарува болничките архиви во потрага по необични случаи и можни траги за лекување на ракот.
Таму наишол на запис за пациент со напреднат сарком кај кого туморот речиси целосно исчезнал откако заболел од тешка бактериска инфекција наречена еризипел. На прв поглед тоа можело да изгледа како случајност, но Коли не бил убеден. Колку повеќе истражувал, толку повеќе почнувал да верува дека инфекцијата на некаков начин го поттикнала организмот да се бори против туморот.

Во 1891 година почнал со живи бактерии, а потоа преминал на „Колијев токсин“

Идејата била крајно необична за времето во кое живеел. Денес е добро познато дека имунолошкиот систем има улога во борбата против канцерогените клетки, но тогаш научниците сè уште немале јасна претстава за таков механизам.
Сепак, Коли решил да ја следи својата интуиција. Во 1891 година започнал со експерименти врз пациенти со напреднат рак. На почетокот користел живи бактерии за да предизвика инфекција слична на онаа што ја пронашол во архивските записи. Кај некои пациенти резултатите биле изненадувачки: туморите почнувале да се намалуваат. Но методата била опасна и понекогаш доведувала до сериозни компликации.
За да го намали ризикот, развил нов пристап. Наместо живи бактерии, почнал да користи мешавина од термички уништени бактерии од видовите Streptococcus pyogenes и Serratia marcescens. Оваа комбинација подоцна ќе стане позната како „Колијев токсин“ или „Coley’s Toxins“.
Во следните четири децении ја усовршувал терапијата и ја применувал кај стотици пациенти. Најдобри резултати забележувал кај одредени видови саркоми, каде што во некои случаи биле постигнати долготрајни ремисии. Внимателно ги бележел резултатите и објавувал научни трудови во кои ги документирал своите искуства.

Радиотерапијата и хемотерапијата го засениле методот кој подоцна добил ново значење

Колку што растел интересот за неговата работа, толку растел и отпорот кон неа. Многу лекари биле скептични. Дел сметале дека неговите резултати се случајност, а дел тврделе дека нема доволно научни докази. Дополнителен проблем било тоа што терапијата не била целосно стандардизирана. Во различни болници се користеле различни формулации и различни дози, што го отежнувало споредувањето на резултатите.
Во меѓувреме, медицината добила нови оружја. На почетокот на XX век започнала поширока примена на радиотерапијата, а подоцна се појавиле и првите форми на хемотерапија. Овие методи постепено го потиснале интересот за Колијевиот токсин. Иако тој продолжил да работи и да ги брани своите идеи, неговата терапија сè повеќе се туркала на маргините на медицината.
По неговата смрт во 1936 година, употребата на Колијевиот токсин продолжила да опаѓа. Неколку децении подоцна, американските регулатори практично ја прекинале неговата клиничка примена бидејќи не постоеле доволно современи докази кои би ги задоволиле тогашните стандарди за одобрување лекови.
Но во втората половина на XX век научниците почнале подобро да го разбираат имунолошкиот систем. Станало јасно дека човечкиот организам не е само пасивен набљудувач на ракот, туку може активно да учествува во борбата против него. Одеднаш, многу од идеите што Коли ги развивал децении порано почнале да добиваат научно објаснување.
Токму поради тоа денес многумина го нарекуваат татко на имунотерапијата. Не затоа што пронашол совршен лек против ракот, туку затоа што меѓу првите сериозно ја истражувал можноста имунолошкиот систем да се искористи како оружје против туморите.
Дали денес се користи самиот Колијев токсин? Не. Оригиналната формула речиси никаде не е дел од стандардните онколошки третмани. Но идејата зад неа никогаш не исчезнала. Современата имунотерапија, која денес се применува кај различни видови рак, се темели на истиот основен принцип: активирање или насочување на имунолошкиот систем кон канцерогените клетки.
Интересно е што и денес постојат терапии кои користат бактерии или бактериски компоненти за поттикнување имунолошки одговор. Најпознат пример е BCG терапијата за одредени форми на рак на мочниот меур, каде што контролирана бактериска стимулација му помага на организмот да ги нападне туморските клетки.
Повеќе од сто години по неговите први експерименти, Вилијам Коли останува една од најинтересните фигури во историјата на медицината. За едни бил опасен експериментатор кој преземал преголеми ризици. За други бил визионер кој ја препознал моќта на имунолошкиот систем многу пред науката да може целосно да ја објасни. Без разлика на гледиштето, неговото име денес е неразделно поврзано со почетоците на имунотерапијата и една од најнеобичните приказни во историјата на борбата против ракот.