Шведска го наградува Јован Костадинов, херојот од „Пулс“: патува во Стокхолм по признанието „Младинска храброст 2026“, амбасадорот лично го прими

Содржина:

• На 16 март 2025, пламенот во „Пулс“ однел 63 животи, а Јован се враќал назад
• Дваесет и едно лице биле извлечени од чадот, со ризик што Јован свесно го презел
• Raoul Wallenberg Academy избра 16 млади лауреати од 15 земји
• Името на Раул Валенберг стои зад награда за морална храброст
• Ола Солстрем го примил Јован во Скопје пред патувањето
• Од 25 до 28 август, Стокхолм станува место каде што се среќаваат приказни за храброст
• Признание што не ја брише ноќта во Кочани, но ја прави видлива светлината од Виница

На 16 март 2025, пламенот во „Пулс“ однел 63 животи, а Јован се враќал назад

Дискотеката во Кочани станала сцена на една од најголемите трагедии во поновата историја на Македонија. Пожарот избувнал за време на настап на хип-хоп дуото ДНК, кога пиротехника употребена на бината го запалила пластичниот таван на клубот.
Просторијата, преполна со млади луѓе, немала соодветни противпожарни излези, а пламенот и чадот се рашириле застрашувачки брзо. Над 200 луѓе биле повредени — настан што целата држава го запомни како една од најтешките колективни трауми во нејзината независна историја, трета трагедија во земјата според бројот на жртви.
Во таа хаотична ноќ, додека повеќето луѓе се обидувале само да излезат живи, Јован Костадинов направил спротивното. Наместо да бега кон излезот и да остане надвор, тој влегувал во горечкиот и задимен простор повеќе пати.

Дваесет и едно лице биле извлечени од чадот, со ризик што Јован свесно го презел

Секое негово навраќање значело нов судир со оганот, чадот и паниката. Во просторија во која секунда можела да биде пресудна, тој не избрал безбедност за себе, туку живот за други.
Луѓето што ги извлекол биле, во голем дел, непознати за него. Токму затоа неговата постапка излегува надвор од лична или семејна храброст: таа е граѓанска, човечка и морална одлука донесена во миг кога телото инстинктивно бара бегство.

Raoul Wallenberg Academy избра 16 млади лауреати од 15 земји

Наградата „Young Courage Award“ („Младинска храброст“) за 2026 година ја доделува шведската фондација Raoul Wallenberg Academy, во соработка со Шведскиот институт (Svenska institutet) и мрежата шведски амбасади ширум светот.
Основана во 2015 година, наградата секоја година им се доделува на млади луѓе на возраст од 13 до 20 години, кои — често со малку или без никакви ресурси — направиле длабока разлика во своите заедници преку граѓанска храброст, солидарност и борба против неправдата.
Годинашното издание привлекло рекорден број кандидати. Меѓу добитниците се млади луѓе од Австралија, Канада, Грција, Унгарија, Монако, Црна Гора, Нов Зеланд, Норвешка, Полска, Србија, Шведска, Танзанија, Уганда и САД — покрај Јован, единствениот претставник од Македонија. Жирито брои осум членови, меѓу кои и добитници на наградата од претходни години, како и лидери на организации кои работат со млади.

Името на Раул Валенберг стои зад награда за морална храброст

Раул Валенберг бил шведски дипломат кој за време на Втората светска војна во Будимпешта спасил илјадници унгарски Евреи од депортација и смрт, издавајќи им шведски заштитни пасоши и засолниште под шведска дипломатска заштита.
Подоцна исчезнал по советската окупација на Унгарија, а неговата судбина никогаш не била целосно разјаснета. Денес неговото име е синоним за морална храброст — токму квалитетот што наградата се обидува да го препознае и негува кај младите луѓе низ светот.

Ола Солстрем го примил Јован во Скопје пред патувањето

Шведскиот амбасадор во Скопје, Ола Солстрем (Ola Sohlström), лично се сретнал со Јован и неговата сестра Јована, за да му го честита признанието и да ја истакне неговата извонредна храброст.
За средбата на социјалните мрежи извести и Амбасадата на Шведска во Скопје. Таа беше можност амбасадорот директно да ја пренесе честитката на шведската држава до младиот херој — чин со симболична тежина, бидејќи токму шведска институција на светско ниво го препознава она што тој го направил во една македонска провинциска дискотека.

Од 25 до 28 август, Стокхолм станува место каде што се среќаваат приказни за храброст

Следната недела, Јован патува во шведската престолнина заедно со останатите петнаесет добитници од целиот свет, на официјалната церемонија за доделување на наградата.
Церемонијата традиционално се одржува на 27 август — Денот на Раул Валенберг — датум избран токму поради поврзаноста со дипломатот чие име го носи признанието.
Престојот не се сведува само на свеченоста. Добитниците учествуваат во едукативна програма насловена „По стапките на Раул“ (In Raoul’s Footsteps), преку која се запознаваат со животот и делото на Валенберг, но и со другите млади лауреати и нивните приказни од различни делови на светот.
Во рамки на посетата, предвидена е и средба со шведската министерка за надворешни работи, Марија Малмер Стенергард, што дополнително ја покажува тежината што шведската држава ѝ ја придава на оваа награда и на луѓето што ја добиваат.

Признание што не ја брише ноќта во Кочани, но ја прави видлива светлината од Виница

Приказната на Јован Костадинов не е приказна за инцидент што случајно завршил добро. Таа е приказна за избор — избор направен во делови од секундата, во услови на паника, чад и реален животен ризик, кога поголемиот дел инстинктивно бега, а мал број луѓе се враќаат назад.
Токму тој избор, повторен дваесет и еднаш таа ноќ, е она што меѓународната заедница сега го препознава како пример за морална храброст од најчист вид.
Наградата „Младинска храброст 2026“ на Јован не му ја враќа ноќта, ниту го олеснува товарот на сеќавањето на трагедијата во „Пулс“. Но му дава нешто друго — потврда дека делото не поминало незабележано, дека еден млад човек од Виница, во еден момент на најголема темнина, покажал светлина што сега се гледа и надвор од границите на неговата земја.