Зошто исхраната во првите 1.000 дена на бебето е критична за здравјето за цел живот

Содржина:

• Фолат, витамин А и лекцијата од Холандскиот глад 1944–1945
• Мајчиното млеко ја забавува кривата на раст што кај формулата често забрзува
• Од 6 до 24 месеци, секоја нова лажица влегува во метаболичката мапа на детето
• SAM, бутират и microRNA се тивките патишта преку кои храната допира до гените
• Одговорноста почнува пред зачнувањето и продолжува со педијатрите, нутриционистите и јавните политики

Фолат, витамин А и лекцијата од Холандскиот глад 1944–1945

Во пренаталната фаза, која ги опфаќа бременоста и периодот пред зачнување, плодот целосно зависи од нутритивниот статус на мајката. Бременоста носи зголемени физиолошки потреби, па затоа е неопходен соодветен внес на макронутриенти, микронутриенти и витални витамини.
Клучни нутриенти во оваа фаза се:
Фолат / фолна киселина: исклучително важен микронутриент за правилна ДНК метилација и превенција од дефекти на неуралната цевка.
Витамин А: неопходен за органогенеза, симетрија на телото и имунитет. Недостатокот на витамин А за време на гестацијата може да предизвика аномалии во метилацијата на специфични гени, како GATA4, кои влијаат врз развојот на срцето.
Витамин D, калциум и магнезиум: витални за развојот на коскениот систем.
Железо, цинк, јод, холин и долговерижни полинезаситени масни киселини, LC-PUFA: неопходни за правилен развој на мозокот и централниот нервен систем.
Ако мајката се соочува со недохранетост или, пак, со гестациски дијабетес и прекумерна телесна тежина, фетусот се прилагодува на променетите услови во матката. Историските студии за време на Холандскиот глад покажаа дека децата чии мајки претрпеле глад во раната бременост имале изменето ниво на ДНК метилација на гени за раст и метаболизам. Подоцна во животот кај нив бил забележан повисок ризик од дебелина, кардиоваскуларни болести и дијабетес.
Новите истражувања покажуваат дека и исхраната на таткото пред зачнувањето игра голема улога. Исхрана богата со масти или сиромашна со протеини и фолати го менува епигеномот на сперматозоидите преку ДНК метилација, модификација на хистони и microRNA. Така се пренесува метаболичка меморија и се зголемува ризикот од инсулинска резистенција и дебелина кај потомството.

Мајчиното млеко ја забавува кривата на раст што кај формулата често забрзува

По раѓањето, најдобар извор на храна за новороденчето е мајчиното млеко. Во првите 6 месеци тоа не е само оброк, туку и биолошка поддршка за имунитетот, метаболизмот и развојот на цревната микробиота.
Популациските студии потврдуваат дека доењето овозможува постепена крива на раст и го намалува ризикот од детска дебелина. За разлика од тоа, бебињата хранети со адаптирано млеко, односно формула, често следат забрзана крива на раст поради повисоки нивоа на фактор на раст сличен на инсулин, IGF-1.
Овој период е и време на интензивно формирање на цревната микробиота. Таа има клучна улога во развојот на имунолошкиот систем и во начинот на кој организмот учи да реагира на храната и на средината.

Од 6 до 24 месеци, секоја нова лажица влегува во метаболичката мапа на детето

По шестиот месец, исхраната постепено преминува од млечна кон разновидна комплементарна храна. Ова не значи нагло заменување на млекото, туку внимателно воведување цврста храна што треба да го следи растот, развојот и потребите на детето.
Овој период е од суштинско значење за обезбедување на сите потребни хранливи материи за забрзаниот невролошки и телесен развој.
Нутритивниот внес ги обликува метаболичките патишта и цревната микробиота. На тој начин се создаваат првите здрави прехранбени навики, кои можат да траат цел живот.

SAM, бутират и microRNA се тивките патишта преку кои храната допира до гените

Хранливите материи влијаат врз епигеномот преку неколку клучни биохемиски механизми.
ДНК метилација: исхраната богата со таканаречени „метил-донори“, како фолат, витамини B6 и B12, холин и метионин, учествува во метаболизмот на еден јаглерод и произведува S-adenosylmethionine, SAM. Овие метил групи се прицврстуваат за ДНК и можат да ги „замолчат“ или да ги активираат одредените гени.
Модификација на хистони: исхраната богата со влакна во цревата произведува краткосинџирни масни киселини, како бутират и ацетат. Тие ја регулираат ацетилацијата на хистоните и го олеснуваат или отежнуваат пристапот до гените.
MicroRNAs, односно некодирачка РНК: малите РНК молекули регулираат кои протеини ќе се синтетизираат во клетките, под директно влијание на внесот на нутриенти.

Одговорноста почнува пред зачнувањето и продолжува со педијатрите, нутриционистите и јавните политики

Исхраната во првите 1.000 дена не е само прашање на моментално задоволување на гладот. Таа е најмоќната долгорочна инвестиција во здравјето на човекот.
Соодветната и балансирана исхрана кај двајцата родители пред зачнувањето, како и кај мајката и бебето во текот на бременоста и раното детство, има сила да помогне во превенција на хронични болести со децении однапред.
Оваа одговорност не е само на едно семејство. Таа е поддржана од родителите, педијатрите, нутриционистите и јавните здравствени политики, со цел да се создадат здрави генерации уште од самиот почеток на животот.