Храбар скок во вселената: Јапонија тргна кон Марс за да ги земе првите примероци од Фобос

Содржина:

• Пет вселенски агенции, 578 милиони долари и летало од пет тони
• „Идефикс“ ќе вози 100 дена по тело широко околу 22 километри
• Само два часа на површината за најмалку 10 грама прашина и карпи
• Капсулата треба да слета со падобран во Австралија во 2031 година
• Русија трипати не успеа на Фобос, Кина и НАСА ја бркаат 2031 година

Пет вселенски агенции, 578 милиони долари и летало од пет тони

Во реализацијата на оваа историска мисија учествуваат вкупно пет меѓународни вселенски агенции. Проектот Ем-ем-екс (MMX – Martian Moons Exploration) е проценет на вредност од 578 милиони долари, а се очекува петтонското вселенско летало да стигне во близина на Марс кон крајот на летото 2027 година.
Иако американската агенција НАСА и Кина веќе изведоа успешни спуштања на површината на Марс, до денес ниту едно вселенско летало не стапнало на површината на неговите сателити Фобос или Дејмос. Исто така, досега никогаш не се вратени физички примероци од Марс или од неговите месечини на Земјата.
Јапонија веќе поседува драгоцено искуство во вакви сложени потфати, откако претходно успешно реализираше мисии за собирање и доставување примероци од површината на два астероиди.

„Идефикс“ ќе вози 100 дена по тело широко околу 22 километри

По влегувањето во стабилна орбита околу Фобос, леталото ќе го ослободи француско-германскиот ровер „Идефикс“, именуван по популарното куче од стриповите за Астерикс и Обеликс. Роботот на четири тркала, чии димензии не надминуваат големина на микробранова печка, ќе ја истражува непознатата површина во текот на приближно 100 дена за да им помогне на научниците да изберат безбедна локација за спуштање на главниот модул.
Сателитот Фобос има неправилна, асиметрична форма со просечен дијаметар од околу 22 километри и исклучително слаба гравитација. Роверот „Идефикс“ е конструиран на начин што му овозможува самостојно да се исправи доколку се преврти при слетувањето. Сепак, меката прашкаста почва и остриот карпест терен би можеле да претставуваат сериозен предизвик за неговото движење.

Само два часа на површината за најмалку 10 грама прашина и карпи

На Фобос, поголемиот и поблизок до Марс од двата негови сателити, треба да бидат испратени модул за спуштање и специјализиран роботизиран ровер.
Се очекува главниот модул за слетување да се приземји кон крајот на 2028 или во текот на 2029 година. Тој ќе остане на површината само два часа, временски прозорец во кој мора преку дупчење и вакуумско всмукување да собере најмалку 10 грама прашина, почва и карпести честички, по што веднаш ќе се врати назад во орбитата.
Потоа вселенската сонда ќе изведе неколку прелетувања покрај помалиот сателит Дејмос и ќе ја напушти орбитата на Марс во 2030 година.

Капсулата треба да слета со падобран во Австралија во 2031 година

Враќањето на капсулата со скапоцените примероци е закажано за 2031 година, кога треба безбедно да слета со падобран во пустинска област во Австралија.
Научниците се надеваат дека оваа мисија конечно ќе го разјасни потеклото на двата марсовски сателити. Според едната водечка научна хипотеза, тие се формирале од карпести остатоци исфрлени во вселената при древен колосален судир на Марс со големо вселенско тело. Другата теорија сугерира дека станува збор за заробени астероиди кои со текот на времето биле привлечени и задржани од гравитациската сила на планетата.
Истражувачите исто така се надеваат дека на Фобос ќе пронајдат честички исфрлени директно од самиот Марс. Лабораториската анализа на овие примероци на Земјата би можела да обезбеди револуционерни сознанија за формирањето на планетите во Сончевиот Систем, како и за условите неопходни за појава на живот. Добиените резултати ќе бидат од непроценлива корист и при подготовката на идните мисии со човечки екипаж кон Марс.

Русија трипати не успеа на Фобос, Кина и НАСА ја бркаат 2031 година

Овој научен потфат е проследен со значителни технички ризици. Три претходни обиди на Русија да го истражи Фобос завршија со неуспех, додека при својата единствена претходна мисија кон Марс, Јапонија не успеа да го внесе своето летало во орбитата на планетата.
Во меѓувреме, Кина планира во 2028 година да лансира сопствена мисија за собирање материјал од Марс, исто така со цел примероците да пристигнат на Земјата во 2031 година. Американската агенција НАСА сѐ уште ги разгледува најисплатливите опции за враќање на повеќе од 30 запечатени контејнери со примероци што роверот „Персевиранс“ (Perseverance) веќе ги собра на марсовското тло.
Вкупниот финансиски пакет на мисијата Ем-ем-екс опфаќа 350 милиони долари обезбедени од Јапонија, 87 милиони од НАСА, 68 милиони од Франција, 56 милиони од Германија и приближно 17 милиони долари придонес од Европската вселенска агенција (ESA).