Ловец на луѓе: Праисториската мачка што се специјализирала за лов на примати
Сите се плашат од тираносаурусот, а мегалодонот е вистинска ѕвезда на интернетот. Но обата овие монструми живееле многу пред појавата на луѓето и воопшто не ги интересирале приматите. Ние припаѓаме на сосема друга еколошка ниша и едноставно не сме се вклопувале во нивното мени.
Вистинскиот непријател на човекот изгледал многу поскромно. Без осум метри висина и рикање што одекнува низ целата шума. Тоа била дамчеста мачка, малку поголема од леопард, која со милиони години лежела во заседа и трпеливо не чекала токму нас.
Се викала динофелис (Dinofelis). И се специјализирала за лов на примати.
Содржина:
70 сантиметри до гребенот, 120 килограми и очници како компактни ками
Првото нешто што ќе ги разочара љубителите на праисториски чудовишта е тоа што динофелисот не воодушевувал со колосални димензии. Имал висина до гребенот приближно како крупна современа мачка, а телото му достигнувало околу два метра. Никаква екстравагантна егзотика.
Но деталите ја менуваат сликата.
Очниците му биле посебни. Тоа не биле гигантските „сабји“ на смилодонот, кои растеле и до 20 сантиметри и биле тенки како стилет, создадени за еден прецизен удар врз неподвижна жртва.
Кај динофелисот очниците биле компактни „ками“ долги од 6 до 10 сантиметри, сплескани од страните и со заден гребен. Научниците го нарекуваат „полусабјест предатор“ — преодна форма меѓу обична мачка и класичен сабјест ѕвер. Ваквите заби не се кршеле при борба и овозможувале хоризонтално загризување директно во основата на черепот или во вратот, како што тоа го прават денешните пантери, само значително попрецизно и поефикасно.
Дамчесто крзно, црн врв на опашката и загриз од 6,9 мегапаскали
Во склад со забите била и севкупната градба на ѕверот. Широка глава со масивни јаболчни коски, кратки и моќни шепи — не наменети за долго трчање, туку за цврсто грабнување на пленот. Силата на загризот му изнесувала околу 6,9 мегапаскали, односно речиси 70 атмосфери.
Дамчестото крзно во жолто-кафеав тон со црни розети било идеална маскирна заштита во сенките на дрвјата и високата трева. Долгата опашка со црн врв му помагала да одржува рамнотежа при скоковите од гранките.
Накратко: леопард од 120 килограми со ками наместо заби и навики на ладнокрвен убиец од заседа. Ѕвер што никогаш нема да го слушнете се додека веќе не ви се најде зад грб.
Палеоантрополозите го нарекуваат „специјализиран убиец на примати“.
Во Сварткранс и Макапансгат останале двојни дупки од неговите заби
Динофелисот живеел во периодот од пред пет милиони до пред приближно 1,2 милиони години. Неговиот ареал ги опфаќал Африка, Евроазија, па дури и Северна Америка. Претпочитал мешани шуми и савани со грмушки — места каде што имало висока трева и дрвја за правење заседа.
Според стандардите на тогашна Африка, тој бил предатор од средна класа. Во трката по антилопи и зебри тешко победувал — бил премногу бавен за долга потера. Крупен улов лесно можеле да му преземат хиените или побрзите мачки. Затоа динофелисот го криел пленот во пештери или го влечел високо на дрвјата, зашто во спротивно веднаш ќе му го одземеле.
И тогаш на сцената се појавил тој: пригоден, предвидлив, бавен, суштество што се качува по дрвја и живее во групи на шумските чистинки. Австралопитекот.
Нашите тогашни предци — австралопитеците и парантропите — не биле беспомошни, но против предатор од заседа немале речиси никакви шанси. Не трчале брзо, немале остри канџи ниту заби, а се уште немале развиено вистинско оружје. Затоа пак, биле исклучително предвидливи: се движеле по истите патеки, преспивале на истите места и се качувале на истите дрвја.
Динофелисот брзо ги научил овие рути. Со часови лежел во тревата или демнел од гранка, чекајќи. Со моќните шепи ја притискал жртвата кон земјата, ја распарчувал со канџите и забивал смртоносен загриз во вратот или во основата на черепот. Пленот го криел во пештера или на дрво, а потоа пак се враќал.
Главните докази за овој праисториски лов се пронајдени во Јужна Африка. Во пештерите Сварткранс и Макапансгат, меѓу коските на австралопитеците, откопани се черепи со карактеристични двојни дупки од заби — со точно толкаво растојание колку што имало меѓу очниците на динофелисот. Исти такви траги денес остава современиот леопард на својот плен.
Коските очигледно биле донесени во пештерата — таа претставувала еден вид „фрижидер“ на предаторот, а не место на природна смрт на жртвите.
Истражувачот Чарлс Кимберлин Брејн, кој со децении работел во Сварткранс, прв детално ја опишал оваа законитост. Според неговите податоци, значителен дел од остатоците на австралопитеците во пештерата се траги од гозбата на оваа крупна мачка.
Огнот на Homo erectus го затворил пристапот до кампот
Ситуацијата радикално ја сменил родот Homo, односно човекот — подоцнежниот, поинтелигентен сродник на австралопитекот. Пред околу 1,5 милиони години, Homo erectus го совладал огнот.
Ова се покажало фатално за динофелисот: ноќниот ловец прилагоден за заседи се плашел од огнот исто како и секоја современа мачка. Огнот запален крај кампот значел дека таму не смее да се припари.
Покрај огнот се појавиле и камените орудија — остри парчиња кремен и рачни секири. Не за да ја убијат мачката во директен двобој, туку брзо да го исечат месото и да побегнат пред да се појави предаторот. Подоцна и за да го избркаат од неговиот плен, а на крајот и за активна одбрана и напад.
Homo erectus со мозок од околу илјада кубни сантиметри, со оган, орудија и социјална координација, станал премногу комплицирана цел за ловец од заседа кој бил навикнат на тромите австралопитеци. Пред околу 1,2 милиони години, динофелисот засекогаш исчезнал.
Коментирај анонимно