Кој ќе владее со Марс? Зошто првата вонземска политика ќе стане „правен хаос“

Содржина:

• Џејкоб Хак-Мисра не очекува единствена влада на Марс во првите децении
• Предлогот на Илон Маск со 60 проценти за закон и над 40 проценти за поништување удира во Договорот од 1967 година
• Роберт Зубрин гледа простор за автохтони населби, Мисра гледа модел поблизок до Антарктикот
• Безбедносни зони околу базите би можеле да го спречат судирот за водениот мраз

Џејкоб Хак-Мисра не очекува единствена влада на Марс во првите децении

Како што пренесува научниот портал „Јуниверс тудеј“ (Universe Today), познатиот астрофизичар Џејкоб Хак-Мисра, виш истражувач во институтот „Блу марбл спејс“ и автор на книгата „Суверен Марс“ (Sovereign Mars), понуди многу реален поглед врз иднината. Според неговите проценки, наместо една централизирана власт, првите населби ќе функционираат преку мрежа од правила, процедури и меѓусебни обврски.
Тој модел би бил мозаик од земски култури, правни норми и традиции, приспособени за национални и приватни истражувачки бази што ќе мора да живеат една до друга. „Ова, можеби, воопшто не е лошо решение за почеток“, истакнува Мисра во своето гостување во научнопопуларниот подкаст „Фикшн сајанс“ (Fiction Science).

Предлогот на Илон Маск со 60 проценти за закон и над 40 проценти за поништување удира во Договорот од 1967 година

Идеите за директна демократија, за кои со години јавно се залага милијардерот Илон Маск, ќе се судрат со строгите граници на постојното меѓународно право. Маск претходно предложи политички систем во кој за усвојување нов закон би биле потребни 60 проценти од гласовите на колонистите, додека над 40 проценти од граѓаните би можеле во секој момент да го поништат. Секое правило, според тој модел, би имало однапред дефиниран рок на важност.
Но главната законска пречка за самопрогласени приватни монархии или независни територии останува Договорот за вселената од 1967 година. Тој историски документ, ратификуван од повеќе од 110 држави, меѓу кои САД, Русија и Кина, изречно забранува национално присвојување на небесните тела под каков било суверенитет. Правната одговорност за постапките на приватни корпорации како „Спејсекс“ (SpaceX) и понатаму ја носат владите на државите каде што тие се официјално регистрирани.

Роберт Зубрин гледа простор за автохтони населби, Мисра гледа модел поблизок до Антарктикот

Претседателот на Марсовското друштво, Роберт Зубрин, ја толкува ситуацијата од поинаков агол. Според него, земјите потписнички на договорот практично се откажале од правото да ја попречуваат слободната колонизација, што остава простор со текот на времето да се родат независни населби создадени на самата планета.
Мисра, пак, иднината не ја споредува со американскиот Див Запад, туку со режимот воспоставен за Антарктикот. Договорот за Антарктикот од 1959 година ги замрзна територијалните претензии на белиот континент и го претвори во зона на мирот и науката, со која управуваат 29 земји со право на одлучување. Слично сценарио се смета за поверојатно и за Марс, бидејќи милионски градови таму во догледно време не се реални поради економските и технолошките ограничувања.

Безбедносни зони околу базите би можеле да го спречат судирот за водениот мраз

Друг правен патоказ доаѓа од Конвенцијата на Обединетите нации за морското право, која воспоставува ексклузивни економски зони од 200 наутички милји, односно околу 370 километри. По слична логика, ако САД и Кина изградат свои бази на јужниот пол на Месечината или на површината на Марс, најверојатно би се договориле неформално за зони на влијание околу своите модули.
Целта би била да се избегнат директни конфликти околу ресурси без кои нема живот, особено водениот мраз. На подолг рок, научниците се согласуваат дека конечниот облик на владеење ќе мора да го изберат самите Марсовци. Ниска гравитација, смртоносна радијација и херметички затворени биосфери ќе создадат општествени предизвици што не можат едноставно да се решат со земски учебници.