Охрид некогаш имал воз до Скопје, а патувањето траело 20 часа – неверојатната приказна за легендарниот „Ќиро“

Содржина:

• На 15 јули 1922 година Кичево и Охрид ги споија 82 километри теснолиниска пруга
• Шини од само 60 сантиметри се искачувале до 1.180 метри кај Буковиќ
• Од Скопје до Охрид за 19 часа и 20 минути, а на превоите со 8 до 10 километри на час
• Во втора класа дрвени клупи, во прва истите клупи обложени со мек штоф
• Кај Подмоље еден крак одел покрај езерото, другиот преку Струга до Ташмаруништа
• Во мај 1966 последното вовче со тажен свиреж тргна од Охрид кон Гостивар

На 15 јули 1922 година Кичево и Охрид ги споија 82 километри теснолиниска пруга

Изградбата на оваа теснолиниска железница започнала за време на Првата светска војна, кога германските и бугарските воени власти граделе пруги за логистичко снабдување на своите воени единици на Солунскиот фронт. По завршувањето на војната, изградбата продолжила под управа на новоформираното Кралство на Србите, Хрватите и Словенците.
На 15 јули 1922 година свечено била пуштена во сообраќај делницата Кичево – Охрид, со должина од приближно 82 километри. Само неколку недели подоцна, на 5 август 1922 година, била отворена и делницата од Подмоље до струшкото село Ташмаруништа.
Во јули 1923 година железничката мрежа била целосно поврзана и до скопската Мала станица. Така била воспоставена историската сообраќајна артерија што ги поврза главните центри и десетици планински села.

Шини од само 60 сантиметри се искачувале до 1.180 метри кај Буковиќ

Она што го правело „Ќиро“ посебен била неговата исклучително тесна пруга. Растојанието меѓу шините изнесувало само 600 милиметри, односно 60 сантиметри, за разлика од денешниот стандарден колосек од 1.435 милиметри.
Патувањето водело низ длабоки долини, планински клисури и ридести предели. На делот помеѓу Сретково, Тајмиште и Буковиќ, пругата совладувала огромна висинска разлика и се искачувала на надморска височина од дури 1.180 метри.
За тоа време, изградбата на оваа планинска железничка линија претставувала вистински градежен и инженерски подвиг.

Од Скопје до Охрид за 19 часа и 20 минути, а на превоите со 8 до 10 километри на час

Според историските сведоштва, патувањето од Скопје до Охрид во просек траело околу 19 часа и 20 минути, додека во одредени записи се споменува времетраење и од цели 22 часа.
На некои од најстрмните планински превои, возот се движел со брзина од едвај 8 до 10 километри на час.
Во мемоарите на мештаните од селото Горна Ѓоновица се раскажува за невероjатни ситуации: патниците често слегувале од возот на една станица, пешачеле низ селото, ги посетувале своите роднини, пиеле ракија или кафе, па пешки продолжувале до соседната станица каде што повторно се качувале на истиот воз.
Ваквата појава била можна поради цик-цак движењето и големите кривини по кои се искачувала теснолиниската пруга.

Во втора класа дрвени клупи, во прва истите клупи обложени со мек штоф

Парната локомотива работела на јаглен и дрва. За време на суровите планински зими, во вагоните биле поставувани мали печки, односно ќумбиња на дрва, за патниците да не замрзнат во текот на долгиот пат.
Интересно е што возот имал и прва и втора класа. Во втора класа се седело на обични дрвени клупи, додека во прва класа клупите биле исти такви дрвени, но обложени со мек штоф или ткаенина.
За тогашното население, „Ќиро“ бил најважниот прозорец кон светот. Со него се патувало на печалба, се одело на пазар, се пренесувало жито, риба од езерото, земјоделски производи и стока.

Кај Подмоље еден крак одел покрај езерото, другиот преку Струга до Ташмаруништа

Кај железничкиот јазол Подмоље, пругата се раздвојувала на два крака. Едниот крак водел директно кон Охрид и се протегал во должина од околу седум километри веднаш покрај самиот брег на Охридското Езеро.
Вториот крак преку Струга продолжувал сè до селото Ташмаруништа.
Погледот на малото парно вовче кое тивко чади покрај синилото на Охридското Езеро, обиколено со планините Галичица и Јабланица, претставувал глетка која со децении останала врежана во сеќавањата на генерации охриѓани и туристи.

Во мај 1966 последното вовче со тажен свиреж тргна од Охрид кон Гостивар

По повеќе од четири децении верна служба, дошол денот за разделба. Со воведувањето на современиот автомобилски и автобуски сообраќај и асфалтирањето на патиштата, теснолиниската пруга била прогласена за нерентабилна.
Последното вовче со тажен свиреж засекогаш тргнало од Охрид кон Гостивар, по што пругата била затворена, а шините набрзо демонтирани.
Иако подоцна дел од мрежата кон Кичево бил модернизиран со стандарден колосек, возот никогаш повеќе не се врати во Охрид и Струга.
Една од оригиналните парни локомотиви и автентични вагони од оваа историска линија и денес стои зачувана како музејски споменик во Кичево, тивко сведочејќи за романтичните времиња на македонската железничка историја.
„Ќиро“ можеби бил бавен, бучен и студен за денешните стандарди, но тој спојуваше семејства, печалбари, трговци и пријатели, носејќи со себе приказни кои македонската историја никогаш нема да ги заборави.