Пештерата Пешна крие средновековна тајна: Легендата за сестрата на Крали Марко и дворецот скриен во карпите

Содржина:

• Марко ѝ изградил дом на Пешна на самиот влез од пештерата
• Од внатрешноста на Пешна се гледа просторот кон Девини Кули
• По дождови и топење на снегот, од северниот дел избива силен извор
• Гробница со свод од тули е откриена во близина на пештерата
• Пешна е споменик на природата каде легендата стои до камените ѕидини

Марко ѝ изградил дом на Пешна на самиот влез од пештерата

Според локалната легенда, Крали Марко имал сестра по име Пешна.
Преданието раскажува дека Марко ѝ изградил дом на самиот влез од големата пештера. Но, тоа не бил обичен дом. Камените ѕидови и утврдувањата наликувале на мала тврдина, заштитена од природните карпи.
Така, според народната приказна, пештерата го добила името Пешна.
Но приказната не завршува тука. На спротивниот рид, на местото познато како Девини Кули, се наоѓаат остатоци од друга стара тврдина. Според преданието, таму живеела другата сестра на Крали Марко — Дева.
Две сестри, две тврдини и две места кои и денес се поврзуваат со една од најпознатите личности во македонската народна епика.

Од внатрешноста на Пешна се гледа просторот кон Девини Кули

Еден од најинтересните детали во оваа приказна е односот меѓу Пешна и Девини Кули.
Од внатрешноста на пештерата може да се забележи просторот кон кој се издигаат Девини Кули. Народните преданија ги поврзуваат двете утврдувања со сестрите на Крали Марко.
Дали двете тврдини некогаш биле дел од една поширока одбранбена целина?
Археолошките податоци потврдуваат постоење на стари градби и утврдувања во овој предел. Сепак, приказната за двете сестри останува народно предание, а не докажана историска биографија.

По дождови и топење на снегот, од северниот дел избива силен извор

Пешна крие и една интересна природна појава.
Од северниот дел на пештерата, по обилни дождови и топење на снегот, може да избие силен воден извор. Во сушните периоди водата целосно пресушува.
Мештаните ја поврзуваат оваа вода со подземните води од повисоките предели, особено со околината на селото Крапа. Токму оваа појава со години ја зголемува љубопитноста на посетителите.
Каде поминува водата пред да се појави во пештерата? Колку голем е подземниот воден систем и какви природни канали се кријат под карпите?
Постојат претпоставки за поголем пештерски систем, но не треба да се мешаат локалните процени со целосно истражена и измерена должина.

Гробница со свод од тули е откриена во близина на пештерата

Пешна не е само природна убавина.
На влезниот дел се наоѓаат остатоци од средновековна тврдина, а во близина на пештерата е откриена и гробница со свод од тули, која сведочи за постари погребни традиции.
Локалитетот е поврзан и со доцноантичкиот период. Овие археолошки траги покажуваат дека просторот имал значење за луѓето и во далечното минато.
Сепак, сè уште има многу прашања за точната намена на сите градби, нивната хронологија и начинот на кој функционирала некогашната населба.

Пешна е споменик на природата каде легендата стои до камените ѕидини

Огромниот природен отвор, високите карпи и темнината што се протега зад влезот создаваат навистина необична глетка.
Не е чудно што оваа пештера често се споредува со фантастичните пејзажи од филмовите за древни кралства, како познатата Хелмова Провалија од „Господарот на прстените“.
Но, зад нејзината убавина се крие нешто многу поважно: комбинацијата од природно наследство, археолошки остатоци и народна меморија.
Пешна е прогласена за споменик на природата и претставува едно од најинтересните места во Порече.
Кога ќе застанете пред огромниот влез на Пешна, тешко е да не помислите како изгледал животот тука пред стотици години.
Дали во пештерата навистина живеела благородничка по име Пешна? Кој ги изградил камените ѕидини и зошто избрал толку необично место? Дали Девини Кули и Пешна навистина биле поврзани со едно семејство, како што раскажува народната легенда?
Можеби никогаш нема да ги дознаеме сите одговори. Но, токму тоа ја прави Пешна посебна.
Во Македонија постојат места каде што историјата и легендата се среќаваат на само еден чекор оддалеченост. Пешна е едно од нив.