Ени ја остави Германија и се врати во Босна за да засади своја плантажа: не ја избра удобната сигурност туку слободата и сопствениот сон

Содржина:

• „Јас сум родена во Штутгарт, но мојот сон беше Босна“ – Некогашна германска службеничка, денес босанска агрономка со мисија
• Плантажата Осам Дуном со 350 лешникови садници – проект што започна како дипломска тема и станува реалност
• Одбива да продава суровина – сака финални производи и вредноста да остане дома
• Од предупредувања и стравови до реалност: „99% од луѓето беа позитивни и помагаа“
• Германија значи работа за кирија, Босна е можност за живот: економската разлика меѓу два света
• Земјоделството пропаѓа без дисциплина: во Македонија и Германија се работи, но резултатите се различни
• Природен сојузник против глувци: јастреби и бувови ја решаваат еколошки, без отрови
• Страста за механика: со машини од Германија до рестарвации и љубов кон работата со раце
• Животната лекција – не постои лошо време, постои само погрешна облека: упорност, план и дисциплина се најсилната облека при враќање дома

„Јас сум родена во Штутгарт, но мојот сон беше Босна“ – Некогашна германска службеничка, денес босанска агрономка со мисија

Соговорничката вели: „Јас сум родена во Штутгарт. Но, мојот сон беше — Босна.“ Се школувала во Германија – факултет, пракси, магистратура по агроекономија во 2022 година. Паралелно со учењето работела на земјоделски имоти, а потоа две години работела во германското Министерство за земјоделство на субвенции, казни и економски модели за растително производство. Но секогаш знаела: „Јас себеси се гледам овде.“

Плантажата Осам Дуном со 350 лешникови садници – проект што започна како дипломска тема и станува реалност

Денес таа стои на сопствената плантажа со лешници, именувана Осам Дуном, на површина со 350 садници. Првата фаза ја засадила во 2018 година, а проширувањето следело во 2022 – горниот дел е помлад. Причината што избрала лешник не е тренд туку резултат: дипломската работа ѝ беше за производство на лешник; изработила и детален бизнис-план за трошоци, пласман, пазар и логистика. Кога насадот ќе влезе во полн род, очекува околу два тони годишно. Лешникот расте бавно и може да достигне 6–7 метри, бара огромно трпение.

Одбива да продава суровина – сака финални производи и вредноста да остане дома

Таа не сака да продава само суров лешник, туку финален производ. Лани тестирала карамелизирани лешници, печени лешници, како и колачи со лешник, правејќи мини-пазарна анализа. Реакциите биле одлични, а токму во оваа насока ја гледа иднината: „Не сакам да продавам суровина. Сакам да продавам финален производ… да се затвори синџирот на вредност.“ Јасно ја дефинира визијата – работа, плата, локално производство, локален купувач и економски круг што се враќа кај луѓето.

Од предупредувања и стравови до реалност: „99% од луѓето беа позитивни и помагаа“

Кога почнала ја советувале дека ќе ја измамат или ќе ѝ ги уништат садниците, но вели дека не доживеала сериозно негативно искуство. Соседите и стручњаци ја советувале каде да купи садници, институции и поединци излегувале во пресрет. „99% од луѓето“ биле позитивни. „Тоа е како кога стоиш покрај вода и сакаш да скокнеш. Ако не скокнеш — ништо не се случува.“

Германија значи работа за кирија, Босна е можност за живот: економската разлика меѓу два света

Таа прави сурова споредба меѓу искуството во Германија и животот во Босна. Во Босна многу луѓе имаат свој имот и не плаќаат кирија; во Германија голем дел од платата оди за стан и само се работи за да се финансира преспивање и работа. „Јас работам тоа што го сакам — и затоа сум среќна. Иако заработувам многу помалку.“

Земјоделството пропаѓа без дисциплина: во Македонија и Германија се работи, но резултатите се различни

На прашањето дали земјоделството има иднина, одговара директно: има, бидејќи потенцијалот не е искористен. Земјиштето е плодно, а многу ниви зараснати. Разликата е во дисциплината – во Германија стандард е 8–9 тони пченица по хектар, кај нас околу 4, а може и повеќе. Фокусот: правилен тајминг, на пример хербицид се прска рано наутро, азотно ѓубриво идеално пред дожд, а не задоцнување во операции. „Не се исплаќа ако не работиш како што треба.“

Природен сојузник против глувци: јастреби и бувови ја решаваат еколошки, без отрови

Голем проблем биле глувците, но не сакала да користи отрови поради ризик за мачки и други животни. Поставила дрвени столбови со перчиња за јастреби и бувови на аглите од плантажата, па вака природно го намалила проблемот со глувците за 50%. „Проблемот со глувци го намалив за 50% — на природен начин.“

Страста за механика: со машини од Германија до рестарвации и љубов кон работата со раце

Ова не е само приказна за земја, туку и за карактер. Сака механика, трактори и самиот процес на поправање машини – дел од машините ги донела од Германија, купувала и расипани, а посебно ја радуваат рестарвацитеe на старите приклучоци. Нејзина омилена машина е „грубер“ за плитко разронување по жетва.

Животната лекција – не постои лошо време, постои само погрешна облека: упорност, план и дисциплина се најсилната облека при враќање дома

Не сака да се продава како инспирација, туку само го живее она што го говори: ако имаш земја и јасен план, можеш да изградиш нешто што ќе те храни и тебе и други. Нејзината поента: „Не постои лошо време — постои само погрешна облека.“ И можеби истиот принцип важи и за враќањето дома – не е прашање дали може, туку дали си подготвен да си ја облечеш вистинската „облека“: план, дисциплина и упорност, и да скокнеш во водата.