„Имав 25 години, умирав, а тие ми рекоа „Пробавме сè“: Како Дејвид Фајгенбаум го пронајде својот лек и лекови за многу други

Содржина:

• Пет пати на работ на смртта: рецидив, очај и првата научна храброст
• 4.000 лекови за 4.000 болести, но над 14.000 болести немаат ниту една терапија
• 70% од новите решенија не се истражуваат затоа што не носат профит
• Вештачката интелигенција крши стари шеми: пребарување низ 18.000 болести и 4.000 лекови за скриени совпаѓања
• Кога науката ресетира смртни пресуди: од „ќе мора да се простите“ до „чудо на ремисија“
• Уште судбини спасени од „лекови што не се за нив“ – а колку други остануваат невидени?
• 4.000 лекови, 18.000 болести и можеби милиони животи: морален стандард за медицината на иднината

Пет пати на работ на смртта: рецидив, очај и првата научна храброст

По „чудесното“ закрепнување, следат рецидиви. Пет пати за три години Дејвид „скоро умира“. Во третиот рецидив, болничката облека му е натопена во солзи. Не плаче само за себе, туку за животот што ќе го загуби – љубовта со Кејтлин, иднината што нема да ја има. „Но во тој момент сфатив дека надежта сама по себе не е доволна.“ Тоа е пресвртната точка: надежта мора да се претвори во акција. Без 15 години и милијарда долари за нов лек, единствен пат е постоечки, „пренаменет“ лек. Започнува да ја истражува сопствената крв во лабораторија, барајќи лек што не е создаден за неговата болест. Го наоѓа сиролимус – стар трансплантациски лек кој „можеби може да ја исклучи“ болеста. „Почнав да го тестирам на себе.“ Резултатот: пред сиролимус – пет скоро-смртни искуства. По сиролимус – ремисија од 11 години.

4.000 лекови за 4.000 болести, но над 14.000 болести немаат ниту една терапија

Време на ремисија, време за одговорност: Дејвид се жени, добива деца, пишува книга и станува професор. Почнува организација Every Cure, чија мисија е „да го отклучи целосниот потенцијал на секој лек за секоја болест што може да ја третира“. Веќе унапредени 14 третмани за повеќе болести, спасени илјадници животи. Но тоа не се само бројки. Кајло е спасена со пренаменет лек за рак на коскена срцевина. Мајкл танцува со синот на свадбата благодарение на лек што бил пренаменет од меланом за редок рак. Поништувањето на човечката судбина се сведува на патетична статистика: 4.000 лекови развиени, 4.000 болести имаат решенија. Над 14.000 болести се третирани со – ништо. “Еден од десет од нас и нашите деца ќе развие ретка болест без ниту една одобрена терапија.”

70% од новите решенија не се истражуваат затоа што не носат профит

Зошто системот не пренаменува масовно лекови за нови болести? Затоа што „не е профитабилно.“ За ретки болести, главните биофарма компании немаат финансиски мотив, клиничките испитувања се прескапи. „Краткиот одговор е дека едноставно не е профитабилно да се гони нова употреба за постоечки лек, особено за ретка болест.“ Наместо тоа, дизајнираат нови лекови за „профитабилни болести“. „Никој, ниту NIH, ниту FDA, ниту фармацијата — никој не презеде одговорност“ системски да ги отклучи овие скриени лекови. „…досега.“

Вештачката интелигенција крши стари шеми: пребарување низ 18.000 болести и 4.000 лекови за скриени совпаѓања

Технологијата е најновото оружје: користат AI за да скенираат низ светското медицинско знаење за сите лекови и болести, за да најдат најперспективни совпаѓања. „Како што Нетфликс од податоци за филмови предвидува што ќе гледаш утре, така и AI може да предвиди каде уште постоечки лек може да помогне за други болести.“ AI ги разгледува милиони можни совпаѓања, ги избира најдобрите, ги носи во лабораторија, клинички испитувања или – директно на пациент. Со ново финансирање од неколку фондации и агенции, план е до 2030 да бидат пренаменети 15 до 25 третмани, а со дополнителни средства – десетици, па и стотици.

Кога науката ресетира смртни пресуди: од „ќе мора да се простите“ до „чудо на ремисија“

Во приказна слична на сопствениот живот, Фајгенбаум раскажува за пациент со Каслманова болест, кој бил при крај на животот. Стандардните терапии не дале резултат. Организацијата Every Cure му предлага нов, AI-идентификуван лек. „Неверојатно, му го спаси животот.” Пациентот веќе две години е во ремисија. Но чудата не се единствени: понекогаш AI открива лек што одамна се користи, но медицината сè уште не го прифатила широко. Пример — леуковорин, евтин дериват на витамин, кој помага невербални деца да го пронајдат гласот. Мејсон по три години добива зборови за три дена терапија. Рајан, пет години без збор, по две недели му вели на таткото: „Тато, те сакам.“

Уште судбини спасени од „лекови што не се за нив“ – а колку други остануваат невидени?

Скоро умирање прераснува во свадба: Џозеф боледува од POEMS синдром, редок рак. На својот 30-ти роденден се простува со девојката. Лекарите пробале сè. Организацијата препорачува три често користени лекови за мултипен миелом – затоа што POEMS е сличен. „И неверојатно – работеа.“ Џозеф и Тара денес ја планираат свадбата, не погребот. Во овие случаи се гледа тежината на идејата: не е само оптимизација на системот, туку преживување. „Колку од нас седеле до болнички кревет и чуле: ‘Пробавме сè. Нема што да се направи.’ А што ако не сме пробале сè?“

4.000 лекови, 18.000 болести и можеби милиони животи: морален стандард за медицината на иднината

Шокот од простата вистина остава без здив: лекот можеби веќе постои, само чека во аптека. „Така е. Но… едноставно не е профитабилно да се прави ова.“ Ако компаниите мора да изберат, ќе се насочат кон најголем профит, не најголем број спасени. „Точно така,“ признава Фајгенбаум. Најсилната негова порака: Да нема пациент што страда кога има животоспасувачки лек што „стои на полицата во аптека.“ Наместо: „Пробавме сè. Нема што повеќе.“ — да слушнат: „Имаме нешто.“