Интервју со Никола Ѓуричко: Имав се во Србија, па почнав од нула во Америка

Содржина:

• 1) Деновиве си во Бостон околу еден необичен проект: 3D „историско возење“ низ градот. Што точно правите?
• 2) Твојот дел тука е раскажувањето приказна. Што е најголемиот предизвик кога приказната не е на екран, туку околу тебе?
• 3) Ај да одиме на поголемото прашање. Што е потешко: да успееш или да останеш среќен кога ќе успееш?
• 4) Заминувањето во САД за многумина е „врв“, а ти веќе беше на врв дома. Зошто ти требаше таа промена?
• 5) Денес што ти е поважно: амбиција или мир?
• 6) Каде повеќе научи за себе — дома или во Америка?
• 7) Што е поболно: неуспехот или рамнодушната публика?
• 8) Дали егото нè уништува или нè подобрува?
• 9) Што ти даде Америка што дома не можеше — и обратно?
• 10) Талент или дисциплина — што е поважно?
• 11) Кога последен пат се почувствува како оној „мал Никола“?
• 12) Што мораше да пуштиш за да можеш да растеш?
• 13) Кој е најголемиот мит за Холивуд во кој луѓето веруваат?
• 14) Што е за тебе успех денес: пари, проект или чувство?
• 15) Глумењето на јазик што не ти е мајчин — што ти направи тоа психолошки?
• 16) Ако треба да оставиш една реченица како порака — што би било?
• 17) Што е „позитивна амбиција“ за тебе денес?

1) Деновиве си во Бостон околу еден необичен проект: 3D „историско возење“ низ градот. Што точно правите?

Никола: Идејата е едноставна, ама изведбата е лудило: да направиш историјата да не биде текст што го читаш, туку искуство што го живееш. Момците со кои работиме направија 3D Бостон до детали — буквално зграда по зграда. Потоа го врзавме тоа со старата бостонска приказна: чајанката, фрлањето на чајот во вода, ноќното јавање, тие историски моменти што ги учиш во книги, а никогаш не ги чувствуваш. И сега, наместо да ти стои плочка на ѕид и да пишува „тука нешто се случило“, ти влегуваш во кочија, ставаш 3D очила, и си внатре. Возењето трае десетина минути, ама идејата е да излезеш со чувство дека контекстот ти е жив — дека градот што го гледаш после тоа, на улица, ти е појасен: зошто е важен, што се случувало, каде ти е местото во таа приказна. Ова не е „ролеркостер“ — ова е „историско возење“. Треба да те забавува, ама треба и да те направи попаметен без да те тера да се чувствуваш како на час. Тој баланс е најтежок: да е живо, а да не е суво предавање.

2) Што е најголемиот предизвик кога приказната не е на екран, туку околу тебе?

Никола: Кога филмот е пред тебе, режисерот те води кадар по кадар. Овде човек гледа лево-десно, па мораш да го фатиш без да му „викаш“. Тоа е друга дисциплина. Има момент кога само панорамата е доволна: да седиш и да се возиш и да гледаш — тоа само по себе е спектакл. А има момент кога мора да влезе информација, историја, смисла. Затоа постојано мериш: колку да кажеш за да биде јасно, а да не го задушиш искуството. Да му дадеш на човекот да дише, да се чуди, а не да му ставаш лекција во уста. Едукација без наставнички тон — тоа е целта.

3) Ај да одиме на поголемото прашање. Што е потешко: да успееш или да останеш среќен кога ќе успееш?

Никола: Проблемот е што успехот многу тешко се дефинира. Тоа е интимна работа. Денес мислиш „ако го добијам ова, ќе бидам среќен“, утре сфаќаш дека тоа што не си го добил можеби те спасило. Има работи што ти изгледаат како неуспех, па после години сфаќаш дека тоа бил најздравиот можен исход. И обратно. Ние често ја мериме сопствената вредност преку туѓи аплаузи, а аплаузот е краток. Тука е финтата: да не те убие моментот кога ќе стивне. За мене, одењето во Америка беше баш тоа — повторно да ги запалам моторите. Кога долго си на место каде што сите ти кажуваат дека си одличен, лесно е да се успиеш. А кога треба повторно да се докажеш, да почнеш од нула, да бидеш посмирен и попрецизен — тоа може да те врати во живот. И да те направи посреќен, парадоксално.

4) Заминувањето во САД за многумина е „врв“, а ти веќе беше на врв дома. Зошто ти требаше таа промена?

Никола: Кај нас има чувство дека постои плафон. Стигаш до некоја горна граница што не можеш да ја пробиеш, не затоа што не си добар, туку затоа што системот, пазарот, просторот — сите тие работи се тесни. И се чувствуваш како да се движиш во круг. Плус, климата дома — не зборувам само за политика, туку и за воздухот што го дишеш секој ден — те гуши. Јас сакав да „удахнам воздух“. И да пробам да земам најдобро од два света ако може: од дома — емоцијата, близината, тој човечки момент; од Америка — можноста да создаваш, да се поместуваш, да не се срамиш од амбиција. И уште нешто многу лично: дојдов во период кога децата ми беа доволно големи за да не ми прават бунт секој ден. Се насмевнувам, ама е вистина — и тоа во реалноста ти ја диктира слободата.

5) Денес што ти е поважно: амбиција или мир?

Никола: Зависи што подразбираш под амбиција. Ако амбицијата е немир, тогаш јас би избегал од тоа. Ама има и амбиција што е мир: кога си во нешто што навистина те интересира, кога стануваш сабајле со чувство дека имаш смисла. Јас најмногу се плашам од периоди кога не правам ништо. Тогаш си станувам сомнителен самиот на себе. И знам и по искуство: ако нешто не ме интересира длабински, без разлика дали е платено или „голем проект“, почнувам да каснам, да не доаѓам, станувам непријатен. А тоа не сум јас кога сум во своја кожа. Кога ме интересира — сум точен, сум полн енергија, ги влечам луѓето, ги слушам, правам атмосфера. Ете ти „мир“. Мојот мир е да бидам внатре во нешто што ме буди.

6) Каде повеќе научи за себе — дома или во Америка?

Никола: Човек учи цел живот ако е паметен. Моето детство почна во една поширока држава, па таа држава се стеснуваше, се стеснуваше… Некои луѓе останаа без глава — така што немам право да се жалам „колку ми е тешко“. Но поентата е: учиш, па забораваш, па пак учиш. Понекогаш не е ни „учење“, туку прилагодување. И тоа ти е работа секој ден. Америка само ти дава друга средина — те става на друга брзина и ти покажува што си без удобноста на познатото.

7) Што е поболно: неуспехот или рамнодушната публика?

Никола: Рамнодушноста знае да биде гадна, особено кога си сигурен дека нешто има. Но неуспехот… неуспехот е корисен. Само што треба време и мудрост да го видиш тоа. Неуспехот те „удира“ — како модринка на егото — и те тера да коригираш: или да поправиш, или да смениш правец, или да сфатиш дека си се лажел за нешто. А тоа, на долг рок, е здраво. Ние често сакаме да избегаме од болка, а болката понекогаш е најчесниот тренер.

8) Дали егото нè уништува или нè подобрува?

Никола: Јас ќе ти кажам нешто што звучи филозофски, ама е практично: егото не постои. Тоа е лик. Улога што ја играш. Јас, на пример, одамна го играм „Ѓуричко“ и ми оди — ама тоа не значи дека сум „тоа“. Проблемот станува гаден кога ќе почнеш да го браниш тој лик, таа слика за себе, и ќе ја замениш за интегритет. Кога ќе ја браниш „својата верзија“ наместо својата суштина. Кога наместо да прашаш „дали сум чесен, дали сум жив, дали сум човек“, ти прашуваш „што ќе помислат за мене“. Во тој момент, егото не те подобрува — те заробува. Те тера да глумиш пред светот, а не да живееш.

9) Што ти даде Америка што дома не можеше — и обратно?

Никола: Овде не е срамота да бидеш амбициозен. Не е срамота да кажеш: „ајде да седнеме, да смислиме нешто, да направиме пари“. Тоа не се чита како „го изгуби компасот“. А јас растев во време кога парите не беа важни. Кога богат човек знаеше да биде сметан за будала, а некој скромен, што си ја работи работата, беше „наш“, интересен, забавен, човечен. Значи, и едната и другата страна има плус и минус. Капитализмот носи и една ладна бруталност: имаш девет куќи, седум коли… ама каде си ти? Живееш ли во една од тие куќи или си заробен во канцеларија? И на крај ќе испадне дека некој дедо што си лови риба на река е посреќен од успешен бизнисмен што не знае кога последен пат дишел. И тука е прашањето: во еден момент, кога е „доста“? Проблемот е што за некои луѓе нема крај. Секогаш може уште.

10) Талент или дисциплина — што е поважно?

Никола: Еден мој професор, Милен Комариќиќ, имаше една проста лекција. Дојдеше на час со лист хартија на кој пишува „дар“. Ќе го превртеше, и од другата страна пишува „работа“. И го вртееше тоа постојано, како перформанс, за да ни каже: тоа е истото. Дар е некаква леснотија со која решаваш проблем. Некако ти оди. Ама без работа — нема ништо. Никој не се раѓа со гитара во рака. Некој побрзо „фаќа“, ама мора да вежба за да стане виртуоз. И за медитација е исто. За било што. Повторување — мајка на учењето. А дарот, ако ме прашаш, е и желбата да повторуваш. Да ти се работи.

11) Кога последен пат се почувствува како оној „мал Никола“?

Никола: Баш скоро — додека го склопувавме ова. Кога се расправаме, кога се смееме, кога предлагаме „ај вака, ај онака“, и одеднаш — кликне. Таа радост на создавање, радост да направиш „мал театар“ за вечерта, да измислиш нешто со луѓе… тоа те враќа. Тоа е чувството што ме тера да станам. Да ми е драго што сум жив. Дури и проблемите што доаѓаат со тоа — нервоза, рокови, ситници — стануваат дел од играта.

12) Што мораше да пуштиш за да можеш да растеш?

Никола: Мора да пуштиш тоа што си го освоил. Мораш да одиш понатаму. Во актерството е сурово: денес си направил улога, аплаузи, „браво“, и утре добиваш нов текст. Таблата се брише. И почнуваш одново. Мораш да ја убиеш потребата да задржиш нешто. „Да, ама вчера бев добар.“ Готово. Денес пак мора да бидеш добар. Тоа е најнезгодното: постојаната репетиција на себе. Ама така е направен циклусот: ноќ, ден, утро, вечер — и пак.

13) Кој е најголемиот мит за Холивуд во кој луѓето веруваат?

Никола: Денес Холивуд не е географија. Не е место. Се снима секаде. Дури и најмалку се снима таму, затоа што таму е скапо: луѓе, услови, договори, права, репризи… продуцентите одат каде што ќе потрошат помалку. Значи, таа стара слика „ако си во Холивуд, си во центарот на светот“ — не е баш така. Центарот се поместува каде што има проект, пари, логистика.

14) Што е за тебе успех денес: пари, проект или чувство?

Никола: Идеално е да ги имаш трите. Да ти се погоди „три во низа“. Но и еден елемент е доволен. Некогаш е важно да совладаш нешто сам со себе — да си докажеш дека можеш. Некогаш мораш да заработиш, затоа што луѓето мора да јадат, тоа е навика што не нè пушта. А некогаш проектот ти носи луѓе: те запознава, ти гради доверба, ти отвора соработки. Најубаво е кога тие три се спојуваат, ама животот ретко ти ги дава во пакет. И тогаш учиш да бидеш благодарен и на едното.

15) Глумењето на јазик што не ти е мајчин — што ти направи тоа психолошки?

Никола: Тоа е како да ти ја намалат брзината на вештината. Мојот „крафт“ е јазикот. И одеднаш работам со 40% од мојата брзина. Додека го сфатиш тоа, буквално мислиш дека си оглупел. Се успоруваш. И мора да се соочиш дека така е. Мислев дека е до годините, ама не е: земи дете, фрли го во таа средина, ќе го има истиот проблем. Јас сум навикнат да трчам маратон. А сега трчам маратон на една нога. И што правиш? Или ќе се самосожалуваш, или ќе си го наместиш умот да ти биде предизвик: „до вчера возев велосипед, денес ќе научам да возам еднотркало“. Ако не си го преведеш така во глава — ќе те изеде.

16) Ако треба да оставиш една реченица како порака — што би било?

Никола: Искрено, тешко ми е да сведам живот во една реченица. Ама ако морам… ќе кажам нешто што звучи смешно, а е сериозно: „Несериозно.“ Затоа што ако премногу се стегнеш, ако сè направиш „смртно важно“, ќе полудиш. На крај, многу работи се измислени. Нема ништо што е по дифолт „важно“ — ние му даваме важност или неважност. И од тоа зависи како живееш.

17) Што е „позитивна амбиција“ за тебе денес?

Никола: Позитивна амбиција е да споиш нешто што те весели, што го сакаш, што те буди — со нешто што може да ти донесе пари — и со нешто што ќе те поврзе со луѓе што вредат. Да станеш од кревет и да работиш. Не затоа што „мора“, туку затоа што така го држиш умот жив. Ние сме тие што прават смисла од работите. Ако веќе измислуваме што е важно, ајде да измислиме нешто што нè крева, не нешто што нè јаде.