Исповед на Невена Митиќ, жена што преживеала трговија со луѓе и сега ги открива скриените механизми на експлоатацијата и патот на враќање

Содржина:

• Семејниот пекол како стартна точка – кога желбата за бегство станува фатална
• Лажниот принц – кога еуфоријата од љубовта станува почеток на кошмарот
• Организираниот криминал во Холандија – стравот и контролата како секојдневие
• Стравот како затвор – зошто бегството изгледа невозможно дури и кога има шанса
• Две години до спасот – довербата како најголем тест по траума
• Замаглена слика – клиентите не разбираат низ што поминува жртвата
• Најтешките денови доаѓаат по „крајот“ – психичката борба откако ќе избега
• Копакабана – животот почнува од нула во Бразил со будизам и терапија
• Судот на јавноста – осудата доаѓа од тие што никогаш не биле во туѓиот пекол
• Сочување со стравот – кога одлучуваш да ги погледнеш во очи за да станеш повторно свој
• Што им порачува на родителите и на девојките што сакаат да побегнат – слушајте ги децата, опасноста ги демне оние што се сами
• Траумата како инспирација – уметноста, документарен филм и желбата да биде глас за оние што молчат
• Крајот што е нов почеток – работа, љубов и живот со вистина, не со срам

Семејниот пекол како стартна точка – кога желбата за бегство станува фатална

Почетокот кај Невена не е Холандија, туку домот исполнет со алкохол, насилство и секојдневно понижување. „Татко кој постојано пие и ја малтретира мојата мајка… јас тоа како дете го гледам од ден на ден… и само сакав да запознаам некого што можеби ќе ми помогне да си заминам.“ Младоста и наивноста се очајна жед за мир и фантазија за спасител – верување во бајка што се претвора во стапица. Намерно ги известува родителите за патувањето само неколку часа пред заминувањето – како тивка одмазда и казна. „Јас ним, како за казна, им кажав за тоа патување можеби 2–3 часа пред да тргнам… за да ги казнам…“ Празнината и емоционалната отсеченост во семејството се идеален плен за лов на жртви – не мора да си сиромашен, но мора да си сам.

Лажниот принц – кога еуфоријата од љубовта станува почеток на кошмарот

Во 1995/96 година, Невена влегува во врска со човек што изгледал „дивен“ и љубопитен за сè – но тоа всушност било собирање податоци. „Сакаше да знае сè за моето семејство, за мене… а всушност само бараше информации…“ Патот води кон Холандија, на прв поглед како гасење на долгогодишниот страв, но при напуштањето на домот, одеднаш тој се менува и станува друга личност. „Веднаш по интуиција знаев дека ме чека нешто страшно…“ Таму стравот расте – нема мапа, нема план за бегство, туку само потисната надеж дека сè ќе биде во ред.

Организираниот криминал во Холандија – стравот и контролата како секојдневие

Во Холандија Невена сфаќа дека не станува збор само за еден човек, туку за организирана мрежа. „Тоа не беше една личност… беа повеќе… организиран криминал.“ Започнува живот на страв, закани и целосна контрола: „Ако кажеш било што, ќе ти ја убијам целата фамилија…“ Ѝ ги земаат документите, поставуваат строги правила и ги бришат сите лични граници. Животот станува работа без право на слобода: „Тоа ти е работа. Нема нормален живот.“ Еден ден во неделата е „ден за парите“ – најтешкиот ден. „Еднаш неделно… и тогаш тој ден е денот кога треба да им ги носиме парите… тоа е можеби најтешкиот ден…“

Стравот како затвор – зошто бегството изгледа невозможно дури и кога има шанса

Митот дека жртвите секогаш можат да избегаат е далеку од вистината. Понекогаш постои можност да излезеш, но стравот е посилен од слободата. „Премногу голем страв… ако ги знаат моите родители, знаат каде живеам… имаат пари, знаат луѓе…“ Психичката неспособност да се замисли слободна ја држи заробена, а остатоците од надежта ја лажат дека спасител ќе се појави – класичен механизам за преживување кога контролата врз животот е изгубена.

Две години до спасот – довербата како најголем тест по траума

Две години трае заробеништвото пред да се појави човек кој ја тестира довербата и конечно ја извлекува од кругот. „Морав дури и таа личност да ја ставам на тест…“ „Секогаш верував… тоа ме одржа во живот.“ Верата во нечија помош ја одржува жива, но довербата за неа е суров тест и тежок процес по долгата манипулација и страв.

Замаглена слика – клиентите не разбираат низ што поминува жртвата

Мнозинството од оние што користат услуги не знаат дека жените се жртви. „Многу луѓе не знаат… не знаат дека јас морам да бидам таму…“ Забраната на дрога ѝ го спасува животот – ѝ е кажано дека ќе ја убијат ако користи, додека гледа други девојки како паѓаат под тежината на зависностите. „Мојата среќа беше… што ми ја забранија дрогата… затоа што ако не ми го кажаа тоа, сигурно ќе земав…“

Најтешките денови доаѓаат по „крајот“ – психичката борба откако ќе избега

Животот по спасот не е мед и млеко. Најтешките денови доаѓаат кога сè ќе се смири. „Кога сето тоа ќе заврши… дури подоцна доаѓаат тешките денови… мислев дека ќе полудам.“ Партнерот кој ја спасува не успева да го издржи целото психолошко оптоварување, а нејзината потреба е да избега далеку од Европа – кон нов почеток и мир.

Копакабана – животот почнува од нула во Бразил со будизам и терапија

Во Бразил, Невена наоѓа нов ритам на Копакабана, чувство дека конечно е на вистинското место. „Првиот ден седев на Копакабана… и се прашував: каде сум јас … друг континент… но почувствував дека треба да бидам таму.“ Започнува интензивна психоанализа четири пати неделно, две години. „Работев психоанализа четири пати неделно… две години.“ Будизмот станува животна практика. „Будизмот многу ми помогна… ми даде одговори… да не се чувствувам повеќе како жртва.“
„Ако сум била жртва… јас секогаш велам дека денес сум борец.“ Невена одбива да биде запаметена само како жртва; сака да биде перцепирана како некој што излегол од пеколот како борец, а не како вечен симбол на трагедија.

Судот на јавноста – осудата доаѓа од тие што никогаш не биле во туѓиот пекол

По почетокот на јавните настапи и интервјуа, Невена се соочува со коментари исполнети со осуда и неразбирање. „Ги видов тие коментари… и навистина бев ужасната.“ Таа не се срами и јасно истакнува: „Мене не ме е срам… немам од што да се срамам… јас не бев таму по своја волја.“
Невена ја одбива логиката на одмазда – верува дека секој ќе го добие заслуженото и не троши енергија на оние што ја повредиле. „Никогаш не сум посакала одмазда… не верувам во одмазда.“ Тоа е нејзин избор за психички опстанок и ослободување од минатото.

Сочување со стравот – кога одлучуваш да ги погледнеш во очи за да станеш повторно свој

Невена по години се среќава со луѓето што ја држеле заробена не од желба за судир, туку за да го „убие стравот“. „Морав да го убијам тој страв во себе… сфатив дека само ако се соочам со својот страв…“ По средбата, чувствува како да симнала тежок товар и повторно се вратила во својот живот.

Што им порачува на родителите и на девојките што сакаат да побегнат – слушајте ги децата, опасноста ги демне оние што се сами

Најважната порака за семејствата: слушајте ги децата. „Родителите треба да слушаат. Не само да зборуваат, туку да ги слушаат своите деца.“ Невена сведочи дека кога дома нема кому да се обратиш, одговорите се бараат надвор – во опасен свет каде луѓето стануваат вратари на нов ад. Насилниците секогаш знаат што бараат: емоционална празнина и желба за бегство.

Траумата како инспирација – уметноста, документарен филм и желбата да биде глас за оние што молчат

По години терапија, Невена сака да извлече нешто убаво од ужасот – документарен филм со бразилската режисерка Евелини Коста и перформанс. „Почна од мојата желба… да не бидам повеќе жртва… сакам да им кажам на луѓето дека сите можат од најстрашните работи да излезат посилни, како јас…“ Нејзината најголема амбиција е да биде глас за милиони жени што не смеат и се срамат да зборуваат, поради страв од осуда. „Да бидам глас, можеби, за милион жени кои не смеат да зборуваат за тоа.“

Крајот што е нов почеток – работа, љубов и живот со вистина, не со срам

Денес, Невена е во потрага по работа што ја исполнува, подготвена е за љубов и семејство како никогаш досега. Не ја крие својата приказна, не живее во срам и не дозволува осудата да ја дефинира. Суштината на нејзиното сведоштво: не дека животот ќе те поштеди, туку дека можеш да преживееш и да не останеш таму каде што те фрлиле – да се вратиш како борец, а не како вечна жртва.