Како модерниот живот предизвикува ќелавост кај мажите: Секојдневното конзумирање на некои работи може да е причина за опаѓање на косата

Додека опаѓањето на косата обично се поврзува со стареењето, дерматолозите (медицинските специјалисти кои ги третираат проблемите со косата) сè почесто гледаат помлади мажи кои бараат помош за проблемот, некои одат до крајности на скапи мерки, како што е трансплантацијата на коса.

Се проценува дека околу една четвртина од мажите во нивните 20-ти сега покажуваат знаци на ќелавост (до 50-годишна возраст, таа бројка се зголемува на 85 проценти од мажите).

Главниот проблем е раниот почеток на андрогена алопеција, најчестиот тип на губење на косата кај мажите, исто така познат како ќелавост од машки модел: ова предизвикува повлекување на линијата на косата напред и ќелави залистоци од страната кои постепено се зголемуваат – посебна форма на буквата U на главата.

„Сигурно гледам повеќе помлади мажи во моите клиники отколку во минатото. Тоа делумно се должи на тоа што мажите стануваат посвесни за својот изглед и се свесни за третманите бидејќи губењето на косата станува помалку табу тема. Но, исто така, како популација, стануваме се подебели и под стрес, што предизвикува нерамнотежа во хормоните што некои научни студии го поврзуваат со губење на косата“, вели д-р Хејли Лиман, консултант дерматолог.

Како што сугерира неговото име, андрогената алопеција е предизвикана од андрогени, или поконкретно прекумерна реакција на андрогените, кои се машки полови хормони, како што е тестостеронот.

„За време на пубертетот и во текот на зрелоста, тестостеронот се претвора со ензим наречен 5-алфа редуктаза во друг полов хормон наречен дихидротестостерон (DHT), а една од работите што ја прави е да ја расте нашата коса додека телото созрева. Но, DHT е многу посилен од тестостеронот и некои луѓе произведуваат повеќе од него од другите – веројатно поради генетски фактори. Овие високи нивоа на DHT предизвикуваат минијатуризација во фоликулот, предизвикувајќи косата што расте таму да стане пократка и потенка, а косата се губи побрзо отколку што може да расте – додека фоликулот на крајот не исчезне, оставајќи ја кожата на скалпот изложена. Фоликулите на косата на горниот дел од главата и линијата на косата имаат рецептори кои се почувствителни на DHT, што ги прави првите кои се погодени и паѓаат кај андрогената алопеција“, вели д-р Лиман.

Друг експерт кој забележал зголемување на бројот на млади мажи кои бараат негова помош, д-р Арчана Рао, консултант дерматолог со седиште во болницата Кингстон NHS Trust во Сари, додава дека не само зголемувањето на телесната тежина, туку и самата диета може да биде фактор.

„На пример, бидејќи диетите на помладите луѓе се состојат од повеќе ултра-обработена храна и се помалку избалансирани во она што го јадат и пијат отколку во минатото, ова може да има некакво влијание врз губењето на косата“.

Навистина, една студија неодамна објавена во списанието Nutrients сугерираше дека помладите мажи кои консумираат слатки пијалоци седум пати неделно имаат повеќе од три пати поголеми шанси да страдаат од ќелавост отколку мажите кои не ги консумираат.

Студијата, на Универзитетот Цингхуа во Пекинг, опфатила 1.000 мажи на возраст од 18 до 45 години кои биле анкетирани за нивната потрошувачка на зашеќерени пијалоци (сок со додаден шеќер, засладен чај и кафе или енергетски пијалоци) во период од четири месеци и нивното губење на косата.

Истражувачите укажуваат на претходните истражувања на животни кои покажаа дека прекумерното внесување шеќер го нарушува метаболизмот на телото и, пак, влијае на процесите во фоликулот на косата кои се неопходни за нејзино нормално обновување и раст. Тие сега планираат поголеми студии и клинички испитувања за да ја истражат врската.

Во меѓувреме, една студија од 2021 година во Турција покажа дека учениците со умерена до тешка андрогена алопеција имале повисок индекс на телесна маса (БМИ) и обем на половината од оние другите.

Истражувачите, пишувајќи во италијанското списание за дерматологија и венерологија, заклучија: „Регулирањето на животниот стил и навиките во исхраната може да имаат придонес во спречувањето на ран почеток на андрогената алопеција“.

Пушењето е исто така поврзано со андрогена алопеција. Студијата на Универзитетот Ал Азхар во Каиро, Египет , во која учествуваа 1.000 здрави мажи на возраст од 20 до 35 години, покажа дека поголемиот дел од пушачите имаат форма на андрогена алопеција и заклучи дека никотинот и другите хемикалии во цигарите може да бидат одговорни за забрзување на состојбата.

Се смета дека овие хемикалии ги оштетуваат фоликулите на косата и може да го убрзаат стареењето на клетките и хормоналните ефекти.

Дополнителен одамна воспоставен фактор е стресот и, особено, хормонот на стресот, кортизолот.

Високото ниво на кортизол го нарушува нормалниот циклус на фоликулите на косата, така што косата опаѓа се побрзо, а исто така ги прави влакната потенки. И додека самиот стрес е фактор на ризик за губење на косата, состојбата може да има неуспешно психолошко влијание што создава циклус на стрес и дополнително губење на косата.

„Се наоѓам себеси како разговарам со многу млади мажи кои се многу погодени од нивното губење на косата. Тоа ја урива нивната самодоверба како што изгледаат постари и влијае на нивниот квалитет на живот. Дополнителниот стрес може да го влоши проблемот“ – вели д-р Лиман.

Но, иако „многу се зборува за надворешни фактори како што се животната средина, загадувањето, исхраната и другите избори на начин на живот кои имаат влијание врз губењето на косата сепак ништо не е научно докажано.

„Ако имате силна генетска предиспозиција, најверојатно ќе развиете губење на косата и покрај модификациите на животниот стил, иако тие може да го забават процесот. Ние секогаш ги советуваме овие бидејќи можат да помогнат, па вреди да се проба. Пациентот може често да има потреба од лекови, како и да ги направи овие промени во животниот стил“ – додава д-р Лиман.

Тешко е да се каже со 100 проценти уверување дека промените во животниот стил ќе го забават опаѓањето на косата – но, теоретски треба да се случи тоа.

Во однос на третманот, не постои лек за опаѓање на косата, но постојат ефективни третмани за нејзино намалување. Сепак, некои од овие третмани не се погодни за помлади мажи, делумно затоа што ефектите се краткотрајни, но и затоа што понекогаш лековите не се соодветно тестирани кај помладите возрасни групи.

Третман од прва линија е обично миноксидил, кој доаѓа како течност или пена што секојдневно ја нанесувате на скалпот. Се покажа дека миноксидилот ја забавува прогресијата на опаѓањето на косата и предизвикува одредено повторно растење, што може да се забележи по два до четири месеци. Тоа го прави со зголемување на протокот на крв околу фоликулот, охрабрувајќи го да премине во фазата на раст. Но, кога ќе престанете да го користите, ќе престане да биде ефективен и вашиот скалп ќе се врати како што бил порано.

Друг лек, финастерид, ја намалува конверзијата на тестостерон во DHT. Но, исто така, треба да се зема онолку долго колку што сакате да имате корист од него – и резултатите обично не се гледаат пред три до шест месеци секојдневна употреба.

Други третмани, достапни приватно, вклучуваат користење на плазма богата со тромбоцити, каде што се зема сопствената крв на пациентот и се врти во центрифуга за да се извлечат факторите за раст, кои потоа се инјектираат во скалпот на пациентот за да се поттикне растот на косата.

Терапијата со ласерска светлина, исто така, понекогаш се користи за стимулирање на фоликулите на косата, иако д-р Лиман објаснува дека иако „некои студии покажуваат некои придобивки од оваа светлосна терапија на ниско ниво, потребни се повеќе квалитетни истражувања за да се потврди нејзината ефикасност“.

И се разбира трансплантацијата на коса е сè попопуларна кај мажите, особено кај помладите, бидејќи нуди долгорочно решение без потреба од редовно одржување.