Здивот не е само воздух што го издишуваме. Тој зборува за нашиот организам, ги најавува опасностите и предупредува на болести, понекогаш дури пред лекарите да ги забележат самите симптоми. Се повеќе приказни и научни истражувања сведочат: мирисот и составот на здивот се вашата лична здравствена карта. Доктор раскажува: Кисел здив го спаси човекот …
Замислете дека во архивите на некој стар град наоѓате документ стар половина милениум. Во него: шеми на ракети со повеќе степени, опис на течно гориво и цртежи на вселенски летала. Се чини како научна фантастика, но ова е реалност од манускриптот на Конрад Хаас, воениот инженер кој го потресе светот со своите идеи. Содржина: Конрад …
Пер и полифлуороалкилни супстанции (PFAS), познати како „вечни хемикалии“, се наоѓаат во се – од козметика, преку вода за пиење, до амбалажа за храна. Тие слабо се разградуваат, остануваат во нашата средина со децении и веќе се пронајдени во човечките тела. Сега, ново истражување од светски тим научници покажува дека некои видови човечки цревни бактерии …
Камен од Марс, поголем од сите досега пронајдени на Земјата, се очекува да биде продаден на аукција на Сотбис за неверојатни 4 милиони долари. Ова не е само парче вселенски материјал – туку дел од историјата на една друга планета, сега пронајден на нашата. Ова е најголемиот досега најден камен од Марс – Тежок …
Некогаш рибата во конзерва беше резервирана за воени времиња или итни случаи. Денес е дел од модерните платоа со сирења, намази и секојдневни оброци. Но, што е со ситните коски внатре – дали се безбедни за консумација, или е потребно нивно вадење? Стручњаците по исхрана одговараат и откриваат изненадувачки факти. Содржина: Конзервирањето ја омекнува …
Додека Илон Маск сонува за Марс, предлог-законот на американскиот Сенат му задава тежок удар: 10 милијарди долари одат за програмата Артемис на НАСА – враќање на луѓето на Месечината и изградба на трајно американско присуство таму. Маск е гласен противник на вложувањата во вакви мисии – тој сака иднината на човештвото да биде Марс, а …
Додека човештвото трага по живот надвор од Земјата, дел од најневеројатните суштества веќе се кријат во неистражени агли на нашата планета. Ново откритие во австралиските пештери ги шокираше научниците – инсекти што живеат без очи, без крилја, совршено прилагодени на темнината. Содржина: Нов вид оси Далеку од светлината Пештерските откритија на Австралија: Пример за …
Најголемиот светски проблем е достапноста на чиста пиења вода, а неодамнешно откритие од инженери од МИТ носи светло на крајот од тунелот. Црна „меуреста фолија“’ направена од вештачки хидрогел може да извлече вода од воздухот, дури и во најсушните места, без користење на електрична енергија. Содржина: Испитано во најсувите услови на Земјата Моќта на хидрогелот …
Длабоко во Андите, пред моќното царство на Инките, владеела мистериозна цивилизација наречена Тивакану. Археолозите токму сега ги откриваат рушевините на огромен храм – сведоштво за нивната архитектонска и духовна моќ. Храмот Паласпата е сместен на рид во Боливија, 215 километри југоисточно од археолошкиот локалитет Тиванаку. Ова место било стратешки јазол на три трговски патишта, кои …
Дали некогаш се запрашале дали некои луѓе се „родени злосторници“ или нивниот пат е формиран од нешто друго? Ново истражување открива дека повреди на одреден дел од мозокот, кој контролира емоции и морални одлуки, може да го промени човекот до степен на криминално однесување. Содржина: Клучниот мозочен дел е најчесто оштетен кај криминалците Повреди …
Една чешка компанија ја револуционизира инфраструктурата со тоа што ги претвора отфрлените гуми во современи звучни бариери. Овие ѕидови за апсорпција на бучава, поставени покрај автопати и железнички линии, се изработени од компримирана рециклирана гума, нудејќи издржливост и одлична звучна изолација. Досега, оваа иницијатива спречила повеќе од 300 милиони гуми да завршат на депонии — …
Група истражувачи од Заедничкиот институт за нуклеарни истражувања (JINR), кој се наоѓа во Дубна во близина на Москва, открија габи кои можат да преживеат во екстремно сурови услови во функционален нуклеарен реактор. Условите во реакторот се исклучително неповолни за постоење на какви било форми на живот: нивото на зрачење достигнува колосални вредности – околу 160 …
Јужнокорејските научници од Институтот KAIST, заедно со нивните колеги од Корејскиот истражувачки институт за стандарди и наука, создадоа фундаментално ново решение за безжичен пренос на податоци. Нивниот изум е способен да го замени вообичаениот Wi-Fi, зголемувајќи ја брзината на пренос на информации на 224 гигабити во секунда, што е околу сто пати побрзо од современите …
Кина тајно гради нов радио-телескоп што ќе биде дури поголем од сегашниот 500-метарски FAST – најголемиот телескоп од тој тип во светот. Овој телескоп ќе може да детектира исклучително слаби сигнали од најдалечните делови на универзумот – можеби дури и траги од вонземски цивилизации. 📡 Што точно гради Кина? Проектот FAST Core Array предвидува изградба …
Многумина се сретнале со ефектот на плацебо, особено во детството кога сугестивноста е најсилна. Пример за тоа е дете кое, поради вербата во лековитоста на лажичка мед, станува и оди, иако претходно чувствувало силна болка во нозете. Плацебо е појава кога човек добива „празна“ таблетка – без активна состојка – но, сепак, се чувствува подобро. …
Јапонскиот автомобилски гигант Honda направи голем чекор од патиштата кон вселената, успешно лансирајќи целосно повратна ракета од Јапонија – со што влезе во елитното друштво на компании што комбинираат високотехнолошки иновации со вселенско истражување. Позната по своите автомобили, мотоцикли и роботи, Honda сега се позиционира како сериозен играч во аерокосмичката индустрија. Овој потфат го предводи …
Десет лица со дијабетес тип 1 се целосно излечени по револуционерна терапија со матични клетки – што претставува значаен чекор кон конечно одобрување на лекот од страна на американската агенција за храна и лекови (FDA). Една година по третманот со лекот наречен Zimislecel, 10 од 12 пациенти повеќе не мораат да користат инсулин, а останатите …
Кога се спомнува ураниум, многумина веднаш помислуваат на нуклеарни експлозии, Студената војна или научна фантастика. Но, ураниумот не е само симбол на апокалиптични сценарија – тој е чест елемент што игра клучна улога во енергијата, медицината и глобалната политика. Овој елемент повторно стана актуелен во јуни 2025 година, кога САД извршија воени напади врз локации …
Американски невробиолози открија мал дел од мозокот кој може значително да ја потисне желбата за консумирање алкохол. Изненадувачки, овој механизам го контролираат само неколку стотици неврони. Долги години зависноста од алкохол се сметаше за последица на нарушувања во системите за задоволство и наградување. Но, новото истражување од Медицинскиот факултет при Универзитетот во Масачусетс нуди поинаква …
Радиотелескоп на Месечината? Да, ова не е научна фантастика, туку вистински план на НАСА. Според „Live Science“, инженерите од американската вселенска агенција веќе во 2020 година почнале да работат на идеја за поставување огромен радиотелескоп во кратер на спротивната страна од Месечината. Ако сè оди според планот, изградбата би можела да започне во 2030-тите години. …
Иако индустријализацијата на Кина започна дури во 1950-тите, денес земјата е глобален лидер во развојот на роботика. Само меѓу 2022 и 2023 година, Кина инсталираше повеќе од половина од сите роботи на светско ниво, достигнувајќи рекордни бројки по втор пат по ред. Земјата моментално има над 450.000 компании поврзани со роботика, а според анализа на …
Кина започна со склопување на револуционерен проект – орбитален суперкомпјутер составен од 2.800 меѓусебно поврзани сателити. Овој вселенски систем има цел да ja поддржи следната генерација на вештачка интелигенција, анализа на податоци од планетарен обем и автономни операции на вселенски летала, без потреба од копнена инфраструктура. Кина – лидер во орбиталната компјутерска моќ Проектот …
Прелиминарни резултати претставени на конференцијата FAPESP Week France сугерираат дека отровот од амазонска скорпија (Brotheas amazonicus) може да помогне во третманот на рак на дојка. Стареењето на светската популација, заедно со сè поголемата изложеност на загадувачи и нарушени екосистеми, доведува до пораст на болести како рак, деменција и други хронични состојби. Во потрага по нови …
Со појавата на ChatGPT, дебатите околу влијанието на вештачката интелигенција врз учењето се засилија. Научници од MIT открија дека користењето на AI за пишување есеи може да доведе до т.н. „когнитивен долг“ и намалена способност за учење, според резултати од истражување со 54 возрасни учесници. Во експериментот, учесниците напишале три есеи користејќи ChatGPT, пребарувач или …
Јапонската мрежа на шинкансен (брзи возови) не е само брза — таа е и неверојатно безбедна. Во повеќе од 60 години работа, шинкансен пренел 5,3 милијарди патници без ниту една повреда или смрт од железничка несреќа. Овој извонреден безбедносен рекорд се должи на напредниот инженеринг, ригорозното одржување, системите отпорни на земјотреси и културата на точност …
Опсерваторијата Вера Рубин официјално ги објави првите слики направени со новиот, импресивен телескоп. Станува збор за резултати од првите десет часа пробни набљудувања, прикажани неодамна на презентација од страна на астрономите. Според научниците, опсерваторијата ќе собира повеќе податоци од сите други телескопи заедно во текот на следните неколку години. Содржина: Неверојатни снимки од маглини и …
Научниците во 2024–2025 година објавија истражувања што откриваат како секојдневните намирници — млекото, брокулала, кафето — активираат молекуларни механизми што го спречуваат развојот на рак. Содржина: Млекото и ракот на дебелото црево Кафето против ракот на грлото Влакната и ДНК заштитата Синергија на исхраната Исхрана за лична заштита Млекото и ракот на дебелото црево …
Она што некогаш се сметало за клетва, денес би можело да биде лек. Во 1920-тите, мистериозните смртни случаи по отворањето на гробницата на Тутанкамон беа припишани на „фараоновата клетва“. Слично се случи во 1970-тите кога тим научници влезе во гробницата на Казимир IV во Полска — 10 од 12 членови на тимот починале во рок …
Во доцните 70-ти години, двете вселенски сонди Voyager, испратени од NASA, почнаа неверојатно патување со цел да го истражат најоддалечениот простор на нашиот Сончев систем. Денес, тие се најдалеку од Земјата од сите објекти создадени од човечка рака, и ни открија нешто навистина фасцинантно: таканаречен „ѕид од оган“ на границата на нашиот Сончев систем. Но, …
Кина направи револуционерен чекор во нуклеарната енергија со тоа што го оживеа и надгради еден некогашен американски истражувачки проект од 1960-тите — технологијата на реактори со стопена сол (Molten Salt Reactor – MSR), првично развиена во Националната лабораторија Оук Риџ. Зошто ова е важно? • Наместо да користат цврсто гориво од ураниум, овие реактори …
