Кога телото ве предаде на тротоар: Зоран Тубиќ не можел да отиде ни до пошта – лекција дека анксиозноста е аларм, не дефект

Содржина:

• Синдромот на совршенство и нездрава одговорност води кон прегорување и анксиозност
• Симптомите се појавуваат тивко: губење психичка енергија, несфатлива измореност
• Десет месеци самозалажување: „Само да помине“ е најопасната илузија за заморен ум
• Август 2018 – пресек со животот: отказ без план, влегување во празнина
• Животот без план не бара херојство, туку јалова борба и потрага по себе
• Анксиозноста секогаш победува: „Страв ми е нема да се снајдам со иднината“
• Внатрешни програми („драјвери“) – двигатели на анксиозност, но и пречки за слобода
• Депресивноста е крајната точка на хроничната анксиозност, не карактерна слабост
• Ни ги заменуваат емоциите уште од деца – затоа возрасните не ги препознаваат своите чувства
• Анксиозноста не може да постои ако си во сегашниот момент – фокусот го гаси алармот
• Паничниот напад е врв на анксиозноста, но престанува да биде страшен кога ќе го препознаеш
• Излез од хаосот: најди нешто свое што можеш да го контролираш и повторувај го секој ден
• Толеранцијата на фрустрација е најбезбедната алатка за посилен нервен систем и психа
• „Ќе се снајдам“ – најважната мисла против анксиозноста и најреална шанса за промена

Синдромот на совршенство и нездрава одговорност води кон прегорување и анксиозност

Зоран не почнува со панични напади, туку со трајни високи очекувања, желба да удоволи, претерана лична одговорност – нешта што изгледаат доблести, но се бомба во одложен рок. Во нефункционални работни средини, кога нештата каснат или некаде пречат, тој тоа го примал како личен пораз: ако нешто не се сложи, вината е моја. Притисокот останува внатре. Сето стабилно почнува да се распаѓа.

Симптомите се појавуваат тивко: губење психичка енергија, несфатлива измореност

2017 беше годината кога Зоран рече: нешто клучно не е во ред. Без познавање терминологија, без јасна рамка, само чувство за губиток на психичка енергија и невозможност да тргнеш од место – ама не од мрзеливост. Однадвор изгледа како немарност, но тоа е исцрпеност. Овој терет го почувствува и во односот со шефот, кој дури подоцна разбра: анксиозноста и прегорувањето се невидливи додека не те снајдат.

Десет месеци самозалажување: „Само да помине“ е најопасната илузија за заморен ум

Од првите позначајни симптоми до „падот“ минаа околу десет месеци. Илјадници си велат: само уште оваа недела, само уште еден проект, само да одам на одмор… А Зоран со години го нагласува: каде и да одиш, себеси се носиш со себе. Телото престанува да моли и враќа со бетонска блокада. Обидот да одиш до пошта станува невозможна мисија и тогаш разбираш: ова не е нервоза, ова е сериозен проблем.

Август 2018 – пресек со животот: отказ без план, влегување во празнина

На крајот на август 2018, Тубиќ поднесува отказ и ги прекинува контактите. Тоа не е храброст или план, туку влегување во празнина без идеја што следува. „Се раскрстив со еден живот – без никаква идеја што понатаму.“ Контролата исчезнува, а тој останува без подлога под нозете.

Животот без план не бара херојство, туку јалова борба и потрага по себе

По отказот, не постои магичен пресврт. Само импровизација, поддршка од блиските и борба со неизвесност. Зоран повторно кратко работи во друга фирма, му помага на пријател, а карантинот му дава време сам со себеси. Тука почнува рестартот: во мај 2020 првата видео-едукација, по што полека гради нова насока и увереност – „Можеш да се кладиш на себе.“ Не како фраза, туку како издржана одлука.

Анксиозноста секогаш победува: „Страв ми е нема да се снајдам со иднината“

За Зоран, анксиозноста е секогаш поврзана со конкретен страв – од иднината. „Клучната порака е: ‘Нема да се снајдам со тоа што го носи иднината.’“ Мозокот продуцира катастрофални сценарија – фактот е дека анксиозноста е симптом, а причината најчесто лежи во работа, семејство, внатрешните конфликтни програми или фрустрации.

Внатрешни програми („драјвери“) – двигатели на анксиозност, но и пречки за слобода

Тубиќ зборува за „драјвери“ – внатрешни програми, најсилна меѓу нив: желбата да задоволиш сите и високите очекувања од себе. Кога ќе мораш да избираш на кого ќе удоволиш, се раѓа немирот. А кога ќе се умориш од вртежот „што ако“ и остануваш без сила – анксиозноста често се придружува со депресивност.

Депресивноста е крајната точка на хроничната анксиозност, не карактерна слабост

Тубиќ разликува депресивност од депресија: едното е реакција – крај на хроничен страв и преисцрпеност, другото клиничка дијагноза. Депресивноста е биолошка закономерност: кога телото повеќе не може да работи под аларм, батериите се празни, а не е тоа лична слабост – туку ефект од хронично прегорување во анксиозноста.

Ни ги заменуваат емоциите уште од деца – затоа возрасните не ги препознаваат своите чувства

Зоран остро критикува воспитните правила: девојчињата „не смеат“ да се лутат, момчињата „не смеат“ да плачат. Така, децата учат да прикажуваат заменски емоции – а не вистински. Девојчето што е луто – плаче. Момчето што е тажно – се лути. Ова води до тоа да не умеат да препознаат што навистина чувствуваат и телото почнува да вика погласно.

Анксиозноста не може да постои ако си во сегашниот момент – фокусот го гаси алармот

Зоран инсистира: „Не можеш да чувствуваш анксиозност и истовремено да бидеш во сегашниот момент. Само едното е можно.“ Анксиозноста живее во утрешниот ден, во хипотетиката, во стравовите што уште не се случиле. Фокусот на „сега“ не е просветлување, туку техника. Враќање на умот од катастрофа – во факти од моментот: што гледам, што слушам, што правам?

Паничниот напад е врв на анксиозноста, но престанува да биде страшен кога ќе го препознаеш

Паничниот напад е врв на анксиозноста – интензивен, застрашувачки, телесен. Но клучот е во тоа да престанеш да го стравуваш самиот напад: кога знаеш што е, дека ќе помине и дека имаш свои стратегии – почнуваш да се справуваш, а стравот веќе нема таква моќ.

Излез од хаосот: најди нешто свое што можеш да го контролираш и повторувај го секој ден

Зоран советува: не дозволувај умот да биде во аларм 24/7, нема да остане енергија за живот. Решението е практично и едноставно: пронајди нешто што си му газда – десет склекови, кратка медитација, пишување, прошетка… Не е важно што – важно е да го правиш секој ден како свој ритуал против хаосот.

Толеранцијата на фрустрација е најбезбедната алатка за посилен нервен систем и психа

Подобрување значи да реагираш подобро отколку претходно, не да станеш имун на болка. Кога ќе ја препознаеш фрустрацијата (прекин на желба, „не“ од светот), целиот фокус е – колку можеш да го издржиш тој удар без да се распаднеш. Без работа на ова, си како стакло: секое „не“ те крши.

„Ќе се снајдам“ – најважната мисла против анксиозноста и најреална шанса за промена

Најсилната противмерка според Зоран е реченицата: „Ќе се снајдам.“ Не затоа што ќе биде лесно, туку затоа што тоа е вештина што се гради. Анксиозноста е само сигнал којшто ако го слушнеш навреме – нема да мора да те скрши. Дури и кога не можеш ни до пошта – тоа не е крај, туку прва шанса да смениш нешто во животот.