Мамо, роботот стигна – дали човештвото е подготвено за утре што веќе тропа на врата?

Содржина:

• Вештачка интелигенција манипулира со нашето внимание, желби и уверувања
• Вештачката интелигенција ја носи пристрасноста и неправдата во модерна форма
• Генетските алатки носат опасност од општество поделено на „дизајнер-бебиња“ и обични луѓе
• Осаменоста станува епидемија – а технологијата веќе заработува од нашиот најголем страв
• Сателити и вештачка дневна светлина ја газат природата, а денот станува производ за купување
• Две непомирливи сили: технологијата диво расте, додека општеството се уште ги бара вредностите
• Нема едноставен одговор – но има итна потреба да станеме свесни за реалноста пред нас
• Технологијата е алатка, човечноста е нашето јадење – а ние мораме да ја измериме дозата

Вештачка интелигенција манипулира со нашето внимание, желби и уверувања

Вештачката интелигенција не е повеќе фантазија. Таа веќе одлучува што гледаме, што ни држи вниманието, како реагираме. Ако сакаш видеа со мачки, ќе ги добиеш на десетици. Но работите стануваат опасни кога истата логика не се користи само за забава, туку за влијание. Кога алгоритмите не се само за препораки, туку за насочување на однесувањето според туѓи интереси. Тогаш не зборуваме повеќе за удобност, туку за опасна психолошка манипулација. Особено во политиката, каде истите механизми создаваат затворени меури во кои објективноста е невозможна, а секоја другост изгледа како непријателска лага.

Вештачката интелигенција ја носи пристрасноста и неправдата во модерна форма

Томоски нè предупредува: во регрутацијата и човечките ресурси вештачката интелигенција се употребува да одлучува кој е најдобар кандидат за работа, под изговор за објективност. Но технологијата е толку добра, колку што се добри податоците на кои е тренирана. Ако тие се полни со човечки предрасуди, истите ќе ги пренесе алгоритмот. Со тоа опасноста е двојна: сложени системи стануваат црни кутии, каде не можеш да провериш дали објективноста е навистина присутна или само маркетинг-етикета, а исходите можат дополнително да ја продлабочат дискриминацијата и нееднаквоста.

Генетските алатки носат опасност од општество поделено на „дизајнер-бебиња“ и обични луѓе

Со биотехнологија како CRISPR сè е можно: може да се „исклучуваат“ наследни болести, но и да се „подобруваат“ луѓе. Каде завршува медицината и почнува трката за совршенство? Томоски предупредува дека ова може да се претвори во друга трка во која ќе биде важно кој ќе има пристап, финансии и допинг во ДНК, наместо знаење или труд. Ако не се постават правила навреме, иднината доаѓа поделена меѓу подобрени и обични, додека нерамноправноста расте.

Осаменоста станува епидемија – а технологијата веќе заработува од нашиот најголем страв

Томоски зборува и за невидливата болка на нашето време – осаменоста. Современите истражувања потврдуваат дека живееме во ера на прекинати врски. Оваа осаменост е новиот пазар: виртуелни другари, дигитални партнери, апликации кои нудат симулација на блискост. Но, што се случува кога луѓето ја заменат вистинската врска со симулација? Дали технологијата ќе нè направи уште поосамени, навикнувајќи нè на врски без ризик, без одговорност, без вистинска топлина?

Сателити и вештачка дневна светлина ја газат природата, а денот станува производ за купување

И кога мислиш дека технологијата веќе не може да изненади, доаѓаат идеи како сателити што ќе ја одразат и донесат сончева светлина ноќе, резервирана преку апликација. Буквално да си нарачаш ден навечер! Ако ова не е крајна мешавина на природното и созданото, што е? Денот се претвора во услуга, ноќта во производ, а границите помеѓу стварност и технологија избледуваат до невидливост.

Две непомирливи сили: технологијата диво расте, додека општеството се уште ги бара вредностите

Томоски ја истакнува најголемата драма на денешницата: додека технологиите напредуваат секој ден, се урива она што ни е компас како општество – вредности, стабилност, смисла. Сето ова носи потенцијална идентитетска криза: што значи воопшто да си човек кога роботите можат сè што можеш ти, а виртуелните врски ги заменуваат вистинските?

Нема едноставен одговор – но има итна потреба да станеме свесни за реалноста пред нас

Рецепт не постои, вели Томоски: ќе ни требаат меѓународна координација, политика, транспарентни системи, мудри правила, можеби дури и сосема нови концепти. Но најважно е да имаме:
– силна, искрена свесност за проблемот
– радикално прифаќање дека светот што го знаевме веќе не постои
Затоа што иднината не чека – денешната научна фантастика станува дел од секојдневието побрзо од уште едно ажурирање на апликација.

Технологијата е алатка, човечноста е нашето јадење – а ние мораме да ја измериме дозата

На крајот, Томоски ја користи најважната метафора: технологиите се само состојки – како сол, брашно, млеко, зачини. Не е до јадењето, туку до тоа кој го подготвува, кога и како. Ако сакаме технологијата да нè направи похумани, не смееме да чекаме. Да дискутираме, да дебатираме, да донесеме правила – сега. Во спротивно, ќе се разбудиме во свет каде што реченицата „Мамо, роботот е тука“ ќе влезе во секојдневниот речник, а ние ќе бидеме неподготвени.