Павел Здравков: „Зависноста почнува тивко — од ливчиња за кладилница и кредити до моментот кога конечно се предаваш“

Содржина:

• Првиот пат е адреналин, потоа станува навика, а најстрашното почнува кога не броиш повеќе
• Седмо одделение и ливчиња за кладилница: Првиот контакт со зависноста изгледа безопасно
• Брзи кредити: Финансиските долгови стануваат болест што ја продлабочува зависноста
• Мајка која верува и зависник кој знае да ја искористи таа доверба: Паралелна реалност
• Фудбалот како штит и моментот кога штитот паѓа: Алкохолот го заменија структурата и дисциплината
• Бегство и лажна смелост: Зависноста како обид за допамин и контрола
• Прво мора да признаеш дека има проблем: Почетокот на спасот е во поразот, не во победата
• Зависноста влегува тивко: Не чекај тишината да те уништи, препознај го шепотот навреме

Првиот пат е адреналин, потоа станува навика, а најстрашното почнува кога не броиш повеќе

Павел ја објаснува зависноста без романтика. Во почетокот ти се тресе телото од адреналин. Те буди. Те прави да се чувствуваш жив. Потоа доаѓа вториот чекор: убедувањето дека ќе ја вратиш загубата. Третиот: почнуваш да мислиш дека „имаш систем“. Петтиот: веќе не е настан — станува рутина. И кога ќе стигнеш до десеттиот, веќе не броиш. Не затоа што не знаеш колку си играл, туку затоа што бројките веќе не значат ништо. Значењето го има само следната игра. Тука е моментот каде што почнува најгрдиот дел: зависноста те прави човек што крие, лаже, манипулира и „се снаоѓа“ за да игра уште еднаш. Тоа „снаоѓање“ може да биде сè: земање пари од дома, заложување работи, позајмици што „ќе ги вратиш за недела“, фалсификување причини и приказни. На крај, веќе не се препознаваш.

Седмо одделение и ливчиња за кладилница: Првиот контакт со зависноста изгледа безопасно

Павел го памети почетокот како нешто што тогаш му изгледало безопасно. Во седмо одделение дошло момче што носело ливчиња за кладилница — ливчиња за кладилница со испишани натпревари и квоти. За деца, тоа изгледа како „голема работа“, како нешто возрасно и „кул“. Најопасната точка, според него, не е кога губиш. Најопасната точка е кога првпат ќе добиеш. Затоа што тогаш во тебе се лепи мислата: „Ете, може.“ Тој добил една „поголема“ сума за тогашните години, и си купил скап телефон. И тоа, вели, му ја поставило замката: изгледало како лесна победа. А кога нешто ќе ти изгледа лесно — се враќаш. И секој следен пат бараш поголем удар.

Брзи кредити: Финансиските долгови стануваат болест што ја продлабочува зависноста

На 18 години, без стабилен договор и без „план“, влегол во брзи кредити. Тоа е моментот кога зависноста веќе не е „игра“, туку финансиска болест: земаш заем за да играш, па губиш, па земаш нов заем за да го вратиш стариот, па пак играш. Павел го опишува стравот што потоа те јаде одвнатре: писма дома, повици, пораки, закани, срам. Телефонот го држел свртен наопаку за да не ги гледа повиците. Од девет наутро почнувале да ѕвонат. И секое ѕвонење било потсетник дека реалноста го стига.

Мајка која верува и зависник кој знае да ја искористи таа доверба: Паралелна реалност

Во приказната има еден многу тежок слој: семејството. Павел вели дека мајка му му верувала безрезервно — неговиот збор бил закон. И тоа, наместо да го спаси, му станало алатка за манипулација. Писмо стигнало дома? Ќе смисли приказна. Ќе каже дека е недоразбирање. Ќе вети дека „ќе среди“. И така се одржува една паралелна реалност: дома сите мислат дека има контрола, а тој одамна ја изгубил.

Фудбалот како штит и моментот кога штитот паѓа: Алкохолот го заменија структурата и дисциплината

Додека играл фудбал, спортот му бил структура. Му бил дисциплина, распоред, тело во режим. Тој вели дека тоа го држело подалеку од алкохол и дрога. Но кога дошле повреди и кариерата почнала да се руши, исчезнала и структурата. А кога на човек ќе му исчезне идентитетот, останува празнина што бара нешто да ја наполни. Кај него, тоа „нешто“ станал алкохолот. И тука доаѓа реченица што звучи неверојатно, ама ја кажува ладно: „За седум месеци станав алкохоличар.“ Од вечерно пиење преминал на попладне, па на пладне, па наутро. До точка каде што остава чашка „за сабајле“ — не за мерак, туку за да не влезе во апстиненција. На 22 години телото му барало алкохол за да не се распадне.

Бегство и лажна смелост: Зависноста како обид за допамин и контрола

Коцкањето било допамин и надеж дека „една добивка“ ќе ги покрие сите дупки. Алкохолот бил нешто друго: лажна смелост. Пиел за да може да се јави на кредиторите, да измисли нова дата, да одглуми контрола. Трезен — не можел да се соочи со тоа. А кога еднаш ќе го научиш мозокот дека пијалакот ти е „алатка за храброст“, повеќе не е избор. Станува потреба.

Прво мора да признаеш дека има проблем: Почетокот на спасот е во поразот, не во победата

Павел не глуми мудрец. Не продава мотивациски фрази. Вели дека зависникот сто пати си ветува дека „од утре престанува“. Дека „ќе се среди“. Дека „сам може“. И потоа утре доаѓа — и ништо не се менува. Пресвртот кај него почнал со нешто што на горд човек му е најтешко: да се предаде. Да признае дека нема контрола. Да признае дека ако продолжи така, ќе го изгуби и последното што го држи жив. Потоа следи процес што не личи на „инспирација“, туку на работа: центар, терапија, групи, разговори што те лупат, конфронтација со семејството, признанија што ги кажуваш на глас и од кои те срам. Нема кратенка. Нема „брз лек“. И токму тоа е поентата: ако зависноста се градела со години, не се руши за една вечер.

Зависноста влегува тивко: Не чекај тишината да те уништи, препознај го шепотот навреме

Најстрашниот дел во неговата приказна е што ништо не почнува драматично. Не почнува со скандал. Почнува со шепот: „Само еднаш.“ „Сите го прават.“ „Јас сум паметен, ќе застанам кога ќе сакам.“ И еден ден се будиш и сфаќаш дека не си ти тој што избира. Избира зависноста. Павел не вели дека патот е лесен. Напротив — ја кажува и најгрдата статистика како ладен туш: колку е тешко да останеш „чист“ цел живот. Но неговата приказна не е да те исплаши — туку да те отрезни: ако некој во твоја близина се менува нагло, ако крие, ако лаже, ако има долгови што не ги објаснува, ако изгледа како да се гаси — не чекај „да помине“. Затоа што зависноста не чека. Таа само расте во тишина. И најчесто ја победува тишината — не карактерот.