„Предаторот ви е дома, а вие не сте свесни“: Александра Урошевиќ предупредува дека трговијата со луѓе денес почнува на телефонот на вашето дете

Содржина:

• Ловот почнува со избор на ранливи, не со филмско киднапирање
• „Ловербој“ модел: кога љубовната врска станува стапица за уцена и манипулација
• Уцена преку фотографии: „Прати ми слика“ и почнувањето на тишина и страв
• Во секунда 750.000 предатори: екраните се вратата преку која влегува злото
• Трговијата со луѓе е индустрија вредна 152 милијарди долари годишно – повеќе од Disney, Nike и Facebook заедно
• Жртвата е „искористена“ за 7 дена, потоа циклично низ сексуална и работна експлоатација, а може и трговија со органи
• Најранливи се девојчиња од 9 до 25 години, но ранливи стануваат и момчињата
• Најголем дел од злоупотребите доаѓаат од најблискиот круг, не од „непознат“
• Длабокиот интернет и снимките со деца: најскапата и најмонструозна трговија се продава невидливо
• Страв, срам и Стокхолмскиот синдром ги прави жртвите неподготвени да соработуваат со полицијата
• Разликата што мора да се разбере: жртвите на сексуална експлоатација не се „проститутки“
• Враќање во живот: детоксикација, сурова реалност и длабоки психички рани
• Превенција: не тагирајте, не качувајте слики, не прифаќајте непознати. Првата заштита е едноставна и спасува живот
• Криптиран детски јазик: ПИР – „родител во соба“ ги менува дигиталните маски за секунда
• Вистинска приказна: момчето од „нормално“ семејство кое го намамиле преку чат и уцена
• Каде да барате помош: бесплатен телефон 19833 и проектите за дигитална безбедност
• Ова не е приказна за „други“. Ова е приказна за нашите деца и силата на тишината како главно оружје на криминалот

Ловот почнува со избор на ранливи, не со филмско киднапирање

Урошевиќ трговијата со луѓе ја објаснува како брутално профитабилен систем, каде првиот чекор не е улица, туку селекција на ранливи. Предаторите бираат жртви врз основа на информации од социјални мрежи: фотографии, интереси, песни, тагови – сето ова се составни делови на психолошки профил. Не мораат да го познаваат детето, доволно е тоа само да се открие. Контактот не мора да биде груб – може да почне преку безобидни пораки, како „И јас ја сакам таа група“. Ова може да се случи и онлајн и офлајн, со цел да се создаде чувство дека се разбрани.

„Ловербој“ модел: кога љубовната врска станува стапица за уцена и манипулација

Еден од најопасните механизми е т.н. „ловербој“ – предатор што влегува како емоционален партнер. „Тој е три-четири години постар, во состојба е да влезе во врска и целиот период на врбување да го помине во улога на емотивен партнер.“ Врбувањето трае недели или месеци, изгледа како љубов или пријателство. Но кога жртвата ќе даде доверба и интимност, приказната е завршена: манипулацијата веќе е внатрешна. Детето го брани насилникот и лажните ветувања, често без да има сомнеж дека нешто не е во ред.

Уцена преку фотографии: „Прати ми слика“ и почнувањето на тишина и страв

Првиот погрешен чекор е контакт со непознат. Потоа најчесто следи барањето за фотографија – „Прати ми да видам како изгледаш“, „Само за мене“, „Ќе избришам“. Откако ќе се прими материјалот, предаторот започнува уцена: „Ако кажеш, ќе те посрамотам“, „Ќе им покажам на сите“, „Ти си виновен/виновна што го прати тоа“. Детето не бара помош, бидејќи гледа само осуда, а не спас. Најголемиот добиток на предаторите е тишината на жртвата.

Во секунда 750.000 предатори: екраните се вратата преку која влегува злото

„Во секоја секунда на мрежата има околу 750.000 предатори.“ Фактот дека детето е дома не значи дека е безбедно, ако дигиталниот простор е неконтролиран. Опасноста е тука, во телефонот и компјутерот. Физичката близина на детето не обезбедува заштита од невидливиот дигитален лов.

Трговијата со луѓе е индустрија вредна 152 милијарди долари годишно – повеќе од Disney, Nike и Facebook заедно

Урошевиќ нагласува дека ова е индустрија, не случаен инцидент: трговијата со луѓе носи околу 152 милијарди долари годишен приход. „Ако го соберете профитот на Starbucks, Nike, Disney и Facebook — трговијата со луѓе носи повеќе.“ Луѓето се третираат како производ, ресурс од кој се цица максималната добивка. Тоа е систем, не случајност.

Жртвата е „искористена“ за 7 дена, потоа циклично низ сексуална и работна експлоатација, а може и трговија со органи

Кога жртвата еднаш ќе влезе во ланецот, системот ја искористува во рекордно време. „Кога ранливото дете ќе влезе во ланецот, тој плен може да се исплати за седум дена.“ Најчесто почнува сексуална експлоатација, вовлекување во тешки дроги и постепено преминување во други облици: работна експлоатација, врбување нови жртви, па дури и трговија со органи. Се работи за „рециклирачки“ криминал, каде што ист човек може да биде експлоатиран повеќе пати, додека во него има „што да се исцеди“.

Најранливи се девојчиња од 9 до 25 години, но ранливи стануваат и момчињата

Најчестите жртви се девојчиња од 9 до 25 години, период кога идентитетот и емоциите се оформуваат и манипулацијата е најлесна. Но трендот на врбување на момчиња расте – често се користат за насилни конфликти и воени сцени ширум светот.

Најголем дел од злоупотребите доаѓаат од најблискиот круг, не од „непознат“

Погрешно е да се верува дека опасноста е „непознатиот човек“. Над 85% од случаите злоупотребата и врбувањето потекнуваат од најблиските: татковци, машки роднини, пријатели на семејството. Неретко, тоа е човек што „сите го знаат“ и „не би можел никогаш да направи такво нешто“.

Длабокиот интернет и снимките со деца: најскапата и најмонструозна трговија се продава невидливо

Голем дел од трговијата се одвива на „длабокиот интернет“, каде снимки со деца – понекогаш и бебиња – се чинат најскапо. Ова е делот што најтешко се прифаќа, но молкот и гадењето само ги штитат сторителите.

Страв, срам и Стокхолмскиот синдром ги прави жртвите неподготвени да соработуваат со полицијата

И по спасување, жртвите често не соработуваат со полиција: страв од одмазда, срам, и Стокхолмски синдром – кога жртвата чувствува дека насилникот „се грижи“ за неа. Честопати по извлекување, има губење на идентитет, на социјални вештини, на самостојно размислување. Не се работи за „слабост“, туку системска траума.

Разликата што мора да се разбере: жртвите на сексуална експлоатација не се „проститутки“

Општеството честопати става етикета „проститутка“ на жените што се избавуваат од ланецот. Но сексуалната експлоатација подразбира недостиг на согласност, изнуда, дрога, уцени, насилство. Таму нема избор, нема „работа“, туку ропство. Ако општеството ја нарече жртвата „проститутка“, таа уште еднаш губи. Поддршката мора да биде безусловна.

Враќање во живот: детоксикација, сурова реалност и длабоки психички рани

Процесот на рехабилитација започнува со детоксикација од дрога и алкохол, често во болнички услови. Следи прифаќање на реалноста без „анестезија“. Дрогата најчесто е алатка на трговците за покорување на жртвата. Траумата е длабока – има случаи кога терапевти цела година се обидуваат да воспостават основна доверба преку допир на дланка. Опоравувањето е долго и тежок процес.

Превенција: не тагирајте, не качувајте слики, не прифаќајте непознати. Првата заштита е едноставна и спасува живот

Превенцијата е клучна — нема контакт со непознати, нема прифаќање „пријатели“ што не ги знаеш директно, нема тагирање локации и објавување фотографии на деца. Родителите да внимаваат – еднаш објавена фотографија не е веќе само нивна, туку може да биде злоупотребена. Децата немаат животно искуство, а платформите не простуваат наивност.

Криптиран детски јазик: ПИР – „родител во соба“ ги менува дигиталните маски за секунда

Децата користат „криптиран јазик“ во онлајн комуникацијата: „ПИР“ значи „родител во соба“, а другата страна веднаш менува содржина. Родителот може да биде тука, но не знае што се случува позади екранот. Не се работи за незаинтересираност, туку за недостаток на свест и разбирање.

Вистинска приказна: момчето од „нормално“ семејство кое го намамиле преку чат и уцена

Урошевиќ дава пример: момче, трета година средно, „нормално“ семејство, активности, пријатели. На чат праќа фотографии на „девојка“, добива назад, се договараат за средба. Но доаѓа маж од шеесет години. Започнува уцена со тие фотографии. Само затоа што таткото бил инспектор, успеваат да го спасат. Но уцената може да продолжи дури и кога жртвата се врати дома – контролата не исчезнува по избавување.

Каде да барате помош: бесплатен телефон 19833 и проектите за дигитална безбедност

Бесплатниот број 19833 е достапен за помош и насоки во случаи на насилство и интернет опасности. Постојат и кампањи и ресурси посветени на дигитална безбедност за деца, но родителот мора да се доедуцира — противникот е добро организиран и технолошки писмен.

Ова не е приказна за „други“. Ова е приказна за нашите деца и силата на тишината како главно оружје на криминалот

Најнепријатното во предупредувањата на Урошевиќ е што ова може да се случи без аларм, без сцена, само со една порака, комплимент, фотографија, или уцена. Нејзината поента не е „паничете“, туку – не бидете наивни. Научете ги децата што е ризик, не ги изложувајте на социјални мрежи, следете ги промените во однесување и градете доверба за да не се плашат повеќе од предаторот отколку од вас. Побарајте помош веднаш – затоа што најсилното оружје на криминалот е тишината.