Роден во Скопје, израснат во Софија: За кого ќе игра Кристијан Андреев — Македонија или Бугарија?

Содржина:

• Детство помеѓу две адреси: Роден во Скопје, но растеше и живее во Бугарија
• Кошарката започнува рано, семејството секогаш со него и желбата за напредок ја одредува кариерата
• Повикот од македонската репрезентација ја менува приказната и отвора голема дилема
• Кристијан не сака да избира меѓу Македонија и Бугарија, избирањето би било најтешкиот момент
• Политиката се обидува да влезе во спортот, но Кристијан сака соперништво само на терен
• Правилата на ФИБА се јасни: Еднаш кога се одбере репрезентација, тоа е тешко променливо по 17-тата година
• На кого треба да му припадне Кристијан: Да го третира јавноста како проект или како дете со соништа?
• Ова може да биде единствена балканска приказна со среќен крај — ако не му ја украдеме младоста на талентот

Детство помеѓу две адреси: Роден во Скопје, но растеше и живее во Бугарија

Кристијан не зборува со патетика. Ниту со големи фрази. Неговиот тон е како кај многу млади спортисти: кратко, директно, без глумење длабочина. Тоа што го кажува е доволно: роден е во Скопје, а многу брзо потоа семејството се преселило и продолжило да живее во Бугарија. Во Скопје се враќа ретко — „една-две недели годишно, летото“, затоа што „инаку немам време“. Звучи како клише, ама е вистина: спортот му го изел календарот. А тинејџер без слободно време е тинејџер што сериозно работи.

Кошарката започнува рано, семејството секогаш со него и желбата за напредок ја одредува кариерата

Приказната со кошарката му почнува на шест години, во школата на Славија. Таму останал седум години, но потоа сам си направил проценка што ретко ја прават деца на тие години: ако сака „развивање“, треба да оди во посериозна средина. Затоа преминал во ЦСКА, каде што вели дека му е трета година. Нема драматизација. Нема „ме открија“. Само едно рационално: сакав да напредувам. Има уште еден детаљ што ја прави приказната почовечка: семејството е во сала со него. Родители, блиски — присуствуваат на речиси сите натпревари, а тој отворено вели дека им е благодарен. На теренот игра крило, а како силна страна го истакнува шутот. Кога го прашуваат директно „влегуваат ли тројките?“, тој без лажна скромност одговара дека — да, влегуваат.

Повикот од македонската репрезентација ја менува приказната и отвора голема дилема

Сето ова би било стандардна спортска приказна… да не влезеше „повикот“. Во еден момент, Кристијан открива нешто што ја активира целата тема: летото бил на камп со македонската репрезентација. Не бил „туристички“. Не бил „да ја видиме атмосферата“. Бил сериозно: околу еден месец. Дури спомнува и дека одиграл една контролна против Црна Гора. И уште поинтересно: тој самиот вели дека бил изненаден од повикот, дека првично требало да оди и порано, па го барале да дојде „еден месец порано“ и да го видат на неколку тренинзи со тренер за да проценат „за што станува збор“. Тоа е моментот кога приказната се дели на две реалности: едната — спортска: те гледаат, те тестираат, ти даваат шанса; другата — балканска: секој повик е и симбол, сакал или не.

Кристијан не сака да избира меѓу Македонија и Бугарија, избирањето би било најтешкиот момент

Кога ќе дојде прашањето што сите го чекаат — дали ќе избира меѓу Македонија и Бугарија — Кристијан не трча по сензација. Напротив. Вели дека не сака многу да се стигне до тој момент. Во истиот разговор станува јасно и дека досега не му се случило да игра за бугарските младински формации, освен краток „проекто-национален“ камп на 14 години што траел „еден-два дена“. Македонија го забележала и го повикала прва преку тоа што го следела неговиот развој во клуб.

Политиката се обидува да влезе во спортот, но Кристијан сака соперништво само на терен

Во разговорот неизбежно се отвора и контекстот: дека постојано има конфликт околу темата Македонија–Бугарија, и го прашуваат за став. Кристијан одговара со лична перспектива: дека учел само во Бугарија, учел бугарска историја и дека за него тоа му изгледа „поверодостојно“, иако е роден во Македонија и мајка му е од Македонија. Ова е важно да се прочита како што е кажано: како став на тинејџер што растел во бугарски образовен систем, не како политички манифест. И можеби најпозитивниот дел од целата приказна е што тој јасно ја повлекува линијата: не се вмешувал во конфликти и не сака тоа да биде теренот на кој ќе се докажува. За него, „соперништво“ треба да има само на терен. Детето инстинктивно го брани спортот од балканската навика сè да се претвора во кавга.

Правилата на ФИБА се јасни: Еднаш кога се одбере репрезентација, тоа е тешко променливо по 17-тата година

Кога дете има две корени, дали е „правилно“ една страна да го присвои како трофеј? Или правилно е тој сам да одлучи каде ќе му биде срцето, шансата и иднината? Правно, во кошарката постојат конкретни правила за тоа како се „заклучува“ изборот на репрезентација. Според правилата на ФИБА, играч со две националности може да избере за која репрезентација ќе игра и тоа се прави како официјален избор кон ФИБА, а кога еднаш ќе настапи во „главно официјално натпреварување“ за една земја — изборот, по правило, се смета за направен и е тешко променлив. Особено е критична границата околу настапи по 17-та година: ако си играл во главно официјално натпреварување на ФИБА по 17, генерално не можеш да играш за друга репрезентација (освен ретки исклучоци). Значи, ова не е само емоција. Ова е и прашање на тајминг и чекори.

На кого треба да му припадне Кристијан: Да го третира јавноста како проект или како дете со соништа?

Човечки, прашањето се распаѓа на неколку почесни потпрашања што јавноста ретко ги поставува, а токму тие се најважни: Ќе игра ли таму каде што прв му подале рака и му дале месец сериозна работа во камп? Ќе игра ли таму каде што живее, учи и се развива секој ден? Ќе игра ли таму каде што најбрзо ќе добие вистинска минутажа, улога и развој — наместо да биде симбол што ќе го вадат кога им треба? И на крај: дали воопшто е фер ние да го третираме како државен проект, а не како дете што само сака да шутира тројки и да напредува?

Ова може да биде единствена балканска приказна со среќен крај — ако не му ја украдеме младоста на талентот

Оваа приказна може да заврши како уште една балканска кавга: „наш е“, „не е ваш“, „предавство“, „пропаганда“. А може да заврши и како нешто што ретко го гледаме: позитивен пример дека мешаните семејства не се проблем — туку мост. Кристијан најубаво ја кажува поентата без да се труди: не сака конфликти, не сака да се „стигне“ до моментот на избор, и сака соперништвото да биде само на терен. Можеби токму затоа ова не е приказна за тоа кого ќе избере, туку приказна за тоа дали ние ќе научиме да не им ја крадеме младоста на талентите со нашите комплекси. А одговорот на прашањето „која држава да ја претставува?“ — ако сакаме да бидеме чесни — треба да звучи вака: Онаа што тој ќе ја избере, без притисок, без навивачки терор и без политички амбиции. А јавноста нека си го постави прашањето што е потешко од навивањето: Ако ова дете успее, дали ќе го славиме како човек — или ќе се караме кој има право да се фали со него?