7 заборавени јадења што ги подготвуваа нашите баби во Југославија. Беа скромни, евтини и толку вкусни што и денес се помнат

Содржина:

• Попара – доручек од стар леб
• 2. Цицвара – старинско јадење од пченкарно брашно и кајмак
• 3. Компируша во тава – едноставен оброк од неколку состојки
• 4. Качамак – пченкарна каша што заситува со часови
• 5. Рестован компир – прилог што некогаш често бил главно јадење
• 6. Пржени лепчиња – начин стариот леб да се претвори во вкусен оброк
• 7. Тарана – домашни тестенини што се додавале во супи и чорби

1. Попара – доручек од стар леб

Состојки:
– 300 г стар леб
– 400 мл вода или млеко
– 150 г младо или зрело сирење
– 1 лажица кајмак или путер
– Малку сол, по потреба

Подготовка:

Лебот исечкајте го на коцки или искинете го со раце на помали парчиња. Во тенџере ставете ја водата или млекото и загрејте до вриење, а потоа додајте го лебот. Намалете ја температурата и мешајте неколку минути, додека лебот не омекне и не ја впие течноста.

Додајте го издробеното сирење и една лажица кајмак или путер, па сè добро измешајте. Ако сирењето е доволно солено, нема потреба од дополнително солење. Попарата треба да биде мека и сочна, но не премногу течна. Послужете ја додека е топла, а по желба додајте уште малку сирење или кајмак.

2. Цицвара – старинско јадење од пченкарно брашно и кајмак

Цицварата е едно од оние јадења што потсетуваат на некогашниот живот на село, кога на трпезата најчесто се наоѓале намирници од сопственото домаќинство. Се подготвувала од пченкарно брашно, млечни производи и маснотија, а особено била ценета поради својата хранливост. Во зависност од крајот, рецептите се разликувале, но целта секогаш била иста – да се добие густо, кремасто јадење со богат вкус.

Состојки:
– 200 г пченкарно брашно
– 500 мл млеко
– 200 мл вода
– 150 г кајмак
– 100 г младо сирење
– 1 лажица свинска маст или путер
– Сол по вкус

Подготовка:

Во тенџере загрејте ги водата и млекото, па додајте ја маста или путерот. Кога течноста ќе почне да се загрева, постепено додавајте го пченкарното брашно, постојано мешајќи за да не се создадат грутки.
Варете на тивок оган со постојано мешање, сè додека смесата не стане густа. Потоа додајте ги кајмакот и издробеното сирење и продолжете со мешање додека млечните производи не се растопат и не се соединат со брашното. Ако цицварата е премногу густа, додајте уште малку топло млеко или вода.
Готовото јадење треба да биде кремасто, мазно и со богат вкус. Послужете го веднаш, додека е топло, со кисело млеко или јогурт.

3. Компируша во тава – едноставен оброк од неколку состојки

Во многу домаќинства компирот бил една од најважните намирници, бидејќи бил достапен, можел долго да се чува и од него се подготвувале најразлични јадења. Кога немало време за сукање кори, домаќинките подготвувале поедноставна компируша во тава, од рендан компир, кромид и малку брашно. Однадвор била крцкава и златно запечена, а однатре мека и сочна.

Состојки:
– 700 г компири
– 1 главица кромид
– 2 јајца
– 3 лажици брашно
– 3 лажици масло
– Сол и црн пипер по вкус

Подготовка:

Излупете ги компирите и изрендајте ги на крупната страна од рендето. Ако пуштат многу течност, малку исцедете ги. Кромидот ситно исечкајте го и измешајте го со компирите. Додајте ги јајцата, брашното, солта и црниот пипер, па сè добро соединете.

Во поголема тава загрејте го маслото и распоредете ја смесата во рамномерен слој. Пржете на средна температура додека долната страна не добие златнокафеава боја. Внимателно превртете ја компирушата со помош на чинија или капак и испржете ја и од другата страна.

Оставете го готовото јадење кратко да се подизлади, па исечете го на парчиња. Највкусно е со кисело млеко, јогурт или сезонска салата.

4. Качамак – пченкарна каша што заситува со часови

Качамакот некогаш бил често јадење на трпезите низ целиот Балкан, особено во краевите каде што традиционално се одгледувала пченка. Можел да се јаде како самостоен оброк, со сирење и млечни производи, или како прилог со други јадења. Иако денес често се поврзува со планинските краеви, едноставни верзии на оваа каша се подготвувале во многу домаќинства.

Состојки:
– 250 г пченкарно брашно
– 1 л вода
– 1 лажичка сол
– 150 г сирење
– 2 лажици кајмак или путер

Подготовка:

Во тенџере ставете ја водата, додајте сол и почекајте да зоврие. Пченкарното брашно постепено сипувајте го во водата, постојано мешајќи со дрвена лажица за да избегнете создавање грутки.

Намалете ја температурата и варете со често мешање, сè додека кашата не стане густа и добро сварена. Времето на подготовка зависи од видот на пченкарното брашно, па по потреба следете го упатството на пакувањето.
Кога качамакот ќе биде готов, додајте го кајмакот или путерот и измешајте. Послужете го со издробено сирење, а по желба додајте и чаша кисело млеко. За уште потрадиционална верзија, качамакот можете да го прелиете со загреан кајмак или растопена маст.

5. Рестован компир – прилог што некогаш често бил главно јадење

Рестованиот компир некогаш се подготвувал во речиси секоја куќа, бидејќи за него биле потребни само намирници што домаќинките најчесто веќе ги имале дома. Варен компир, пропржен кромид и малку маст се претворале во едноставно, но вкусно јадење. Можел да се послужи со месо, колбаси или јајца, но често се јадел и самостојно, со салата или кисело млеко.

Состојки:
– 1 кг компири
– 2 главици кромид
– 3 лажици свинска маст или масло
– 1 лажичка мелен црвен пипер (благ)
– Сол и црн пипер по вкус
– Малку свеж магдонос, по желба

Подготовка:

Излупете ги компирите, исечете ги на поголеми парчиња и сварете ги во посолена вода. Кога ќе омекнат, исцедете ги и оставете ги неколку минути да се исушат.

Кромидот ситно исечкајте го. Во поголема тава загрејте ја маста или маслото, додајте го кромидот и динстајте на умерена температура додека не омекне и не стане проѕирен. Тргнете ја тавата накратко од оган, додајте го мелениот црвен пипер и измешајте, па ставете ги варените компири.

Со дрвена лажица лесно изгмечете дел од компирите, но оставете и поголеми парчиња за јадењето да ја задржи својата текстура. Посолете и зачинете со црн пипер по вкус, па сè заедно кратко пропржете. На крајот можете да додадете малку сечкан магдонос. Послужете го топло, со кисели краставички, салата од зелка или кисело млеко.

6. Пржени лепчиња – начин стариот леб да се претвори во вкусен оброк

Пржените лепчиња одамна се познати во домашната кујна, а нивната популарност се должи на едноставната подготовка. Наместо стариот леб да се фрли, се потопувал во смеса од јајца и млеко, а потоа се пржел додека не добие крцкава, златна коричка. Се јаделе за појадок или
вечера, со јогурт, сирење, кајмак или домашен мармалад.

Состојки:
– 6 парчиња стар леб
– 2 јајца
– 150 мл млеко
– Прстофат сол
– Масло за пржење

Подготовка:

Во подлабок сад изматете ги јајцата, додајте го млекото и прстофат сол, па сè добро измешајте. Парчињата леб кратко потопете ги во смесата од двете страни. Не оставајте ги предолго во течноста, особено ако лебот е мек, за да не се распаднат.

Во тава загрејте го маслото, па пржете ги лепчињата на средна температура додека не поруменат од едната страна. Превртете ги и продолжете со пржење додека и другата страна не добие златна боја. Готовите лепчиња ставете ги на хартиена салфетка за да се впие вишокот маснотија.
Послужете ги додека се топли, со сирење и јогурт за солена варијанта или со малку мармалад ако повеќе сакате сладок појадок.

7. Тарана – домашни тестенини што се додавале во супи и чорби

Пред купечките тестенини да станат вообичаена намирница во секоја кујна, домаќинките често сами подготвувале тарана. Од брашно и јајца се правеле едноставни домашни тестенини што се сушеле и се чувале за деновите кога требало набрзина да се подготви топол оброк. Тараната најчесто се додавала во супи и чорби, а во некои домаќинства се варела и како едноставно јадење со млеко или сирење.
Состојки за домашна тарана:
– 300 г брашно
– 1 јајце
– 1 прстофат сол
– 2–4 лажици вода, по потреба
За варење:
– 1,5 л пилешка или зеленчукова супа
– 1 морков, по желба
– Малку свеж магдонос
Подготовка:
Ставете го брашното во сад, додајте ги солта и јајцето, па почнете да месите. По потреба додавајте малку вода, но постепено, бидејќи тестото треба да биде цврсто и не премногу лепливо. Месете додека не добиете изедначено тесто, а потоа оставете го да одмори десетина минути.
Тестото можете да го изрендате на крупната страна од рендето или со прстите да го издробите на ситни парчиња, па да ги распоредите на чиста крпа или послужавник. Ако сакате да ја зачувате тараната за подоцна, оставете ја целосно да се исуши пред да ја ставите во затворен сад.
За подготовка на супата, загрејте ја додека не зоврие и по желба додајте ситно исечкан морков. Ставете ја тараната и варете додека не омекне, со повремено мешање. Времето на варење зависи од големината на парчињата и од тоа дали тараната е свежа или сушена. На крајот додајте малку магдонос и послужете ја топла.