Ајнштајн го криел својот син од светот: Момчето било гениј, но страшна болест и сурово лекување му го уништиле животот

Содржина:

• Во Цирих, на 28 јули 1910 година, се родил „Тете“
• Новооткриените писма го рушат митот за ладниот татко
• Поезијата, музиката и Сигмунд Фројд биле светот во кој Едуард сакал да влезе
• Несреќната љубов кон постара професорка му ја скршила психата на дваесет години
• Електрошоковите и инсулинските коми му ги одзеле говорот, памтењето и студиите
• Во 1933 година таткото последен пат влегол во швајцарската клиника
• Портретот на Фројд останал во болничката соба до крајот на неговата осаменост

Во Цирих, на 28 јули 1910 година, се родил „Тете“

Едуард Ајнштајн бил второ дете во семејството на славниот физичар и неговата прва сопруга, српската научничка Милева Мариќ. Од постариот брат Ханс Алберт го делеле полни шест години.
Татко му нагалено го нарекувал „Тете“ (од францускиот збор „petit“ за малечок). Кога семејството се преселило во Берлин, односите меѓу родителите целосно се распаднале. Во 1919 година официјално се развеле, а бидејќи Милева не можела да ја поднесе германската престолнина, ги зела двајцата синови и се вратила во Цирих.

Новооткриените писма го рушат митот за ладниот татко

Многу историчари порано сметале дека Алберт Ајнштајн се однесувал ладно и резервирано кон своите деца. Но, новооткриените писма покажуваат поинаква слика.
Физичарот многу се грижел за момчињата, постојано се распрашувал за нивните успеси и, и покрај презафатениот распоред, секогаш наоѓал време лично да ги чува додека неговата сопруга ги извршувала домашните обврски.
Сепак, уште од најраните денови, Едуард бил слабо и болежливо дете. Поради честите воспаленија и настинки ги пропуштал заедничките патувања, а Алберт сериозно стравувал за животот на својот помлад син. Во писмо до колега го признал најголемиот страв — дека малечкиот можеби нема да доживее полнолетство, што го депримирало повеќе од сè друго на светот.

Поезијата, музиката и Сигмунд Фројд биле светот во кој Едуард сакал да влезе

И покрај слабото тело, момчето покажувало брилијантен ум и неверојатна креативност. Пишувал поезија, ја обожавал музиката и сонувал да стане психијатар, сметајќи го Сигмунд Фројд за свој најголем идол.
Во 1929 година ги положил приемните испити како еден од најдобрите ученици и се запишал на медицина на Универзитетот во Цирих. Неговата желба била да ги лекува душевните болести.
Но, да се биде потомок на човек чие лице го знае целиот свет, за него било преголем товар. Во приватни разговори Едуард често се жалел дека е неиздржливо да се има толку величествен татко, признавајќи дека покрај него секогаш се чувствувал мал и безначаен. Тој притисок сè повеќе ја оптоварувал неговата психа.

Несреќната љубов кон постара професорка му ја скршила психата на дваесет години

Кај младиот студент тогаш се појавиле првите сериозни знаци на шизофренија. Непосреден повод била несреќната љубов кон постара професорка, а судбинската иронија била во тоа што токму во истите универзитетски ходници некогаш се запознале неговите родители.
Откако романсата завршила со целосен крах, неговата психа попуштила. Во 1930 година се обидел да си го одземе животот. Лекарите набрзо му поставиле официјална дијагноза, а во 1932 година Едуард бил сместен во психијатриската болница „Бургхелцли“ (Burghölzli) во Цирих.

Електрошоковите и инсулинските коми му ги одзеле говорот, памтењето и студиите

Постариот брат Ханс и бројни стручњаци подоцна тврделе дека тогашните сурови и агресивни методи на лекување само дополнително ја влошиле состојбата на несреќното момче. Терапиите со електрошокови и инсулински коми трајно му ги оштетиле говорот и памтењето, со што неговите студии биле засекогаш прекинати.
Милева со надчовечка пожртвуваност се грижела за болниот син. Иако нејзиниот поранешен сопруг редовно испраќал пари, таа паѓала од нозе обидувајќи се да ги покрие огромните болнички трошоци.
Ајнштајн до самата смрт го разјадувала грижа на совест поради судбината на помладото дете. Неговата втора сопруга Елза забележувала како таа длабока тага буквално го јаде научникот однатре.
Тој бил убеден дека оваа тешка болест е наследна и дека момчето ја добило од семејната страна на Милева. Во едно писмо до свој пријател со горчина напишал дека „најпрефинетото и најталентираното од неговите деца, кое ја наследило неговата вистинска природа, сега е заробено во неизлечива душевна болест“.

Во 1933 година таткото последен пат влегол во швајцарската клиника

Работите дополнително се искомплицирале во почетокот на триесеттите години од минатиот век, кога Едуард, во наплив на тежок нервен слом, му кажал на татко си в лице дека го мрази од дното на душата.
Во исто време, во Европа силно јакнел нацизмот, па славниот физичар морал итно да пребега во САД. Постариот брат Ханс подоцна тргнал по него, но за Едуард преселбата била невозможна поради катастрофалната здравствена состојба, строгата забрана од лекарите и американските имиграциски закони.
Таа година Алберт Ајнштајн за последен пат го посетил своето болно дете во клиниката во Швајцарија. По тој ден, повеќе никогаш во животот не се виделе.

Портретот на Фројд останал во болничката соба до крајот на неговата осаменост

До крајот на животот таткото и синот комуницирале исклучиво преку писма. Едуард ни тогаш не го изгубил интересот за уметноста — постојано пишувал песни и му ги испраќал на татко си, додека портретот на неговиот идол Сигмунд Фројд и натаму висел во болничката соба.
Откако неговата мајка Милева починала во 1948 година, Едуард бил трајно сместен во болницата „Бургхелцли“, каде што ги поминал последните децении во осаменост.
Починал од последици на мозочен удар во 1965 година, на 55-годишна возраст, надживувајќи го својот славен татко за цела деценија.