Дали телевизорот го затапува умот? Колку часови пред екранот можат да му наштетат на мозокот
Врската помеѓу времето поминато пред телевизорот и когнитивните способности стана предмет на опсежен научен преглед, објавен во авторитетното списание PLOS ONE.
Истражувачите анализирале 35 набљудувачки студии што опфатиле повеќе од 1,29 милиони луѓе ширум светот. Во 28 од тие студии била направена прецизна квантитативна мета-анализа.
Резултатите покажале дека гледањето телевизија повеќе од четири часа дневно е статистички поврзано со зголемен ризик од когнитивни нарушувања. Кај испитаниците кои пред малите екрани поминувале шест часа или повеќе, биле забележани уште пониски резултати на когнитивните тестови.

Содржина:
Во студијата CARDIA, 3.247 луѓе биле следени цели 25 години
Слични наоди покажа и долгогодишната американска студија CARDIA. Луѓето кои редовно гледале телевизија повеќе од три часа дневно значително почесто покажувале послаби резултати на тестовите за брзина на обработка на информации и извршни функции во средната животна доба.
Во друга научна студија, навиките на 599 луѓе биле споредени со резултатите од магнетна резонанца, односно МРТ. Таму долготрајното седење пред телевизор било директно поврзано со помал волумен на сивата маса во челниот лобус на мозокот.
Артјом Дегтјарев вели дека поврзаноста не значи автоматска причина
Психологот Артјом Дегтјарев од МГППУ објаснува дека овие податоци мора внимателно да се толкуваат:
„Не е докажано дека самото пасивно гледање телевизија автоматски ја намалува концентрацијата. Статистичката поврзаност не значи нужно и директна причина: можно е луѓето со веќе нарушено здравје или послаба меморија едноставно да поминуваат повеќе време пред екранот.“
Доцентот по психолошки науки Елена Шпагина истакнува дека телевизорот не го прави човекот помалку интелигентен на директен начин, туку придонесува за губење на навиката за интелектуален напор. Кога се трошат четири до шест часа дневно во пасивно примање слики, човекот помалку се движи, помалку комуницира во живо и не решава задачи што бараат длабоко размислување.

Најранливи се децата и постарите лица, каде што мозокот најмногу зависи од тренинг
Оваа замена доведува до опуштање на мозочните функции. Пасивното консумирање информации, каде што нема потреба ништо да се анализира или запамети, создава навика кај мозокот да се заморува многу побрзо кога треба да прочита сериозна книга или да реши сложен проблем.
Најранливи на оваа појава се децата, чиј механизам на саморегулација сè уште се развива, и постарите лица, кај кои недостигот на ментален тренинг го забрзува стареењето на мозокот.
Социологот Светлана Барматова потсетува дека денес телевизијата во голема мера е променета во споредба со средината на минатиот век. Денешната брза монтажа, силната графика и континуираните сензационалистички содржини му даваат на гледачот готов, преџвакан производ каде што нема простор за имагинација.
„Разликата не зависи од дијагоналата на телевизорот, туку од тоа што и како се гледа“
Стручњаците заклучуваат дека екранот сам по себе не е единствениот проблем; пресудни се содржината, начинот на гледање и тоа дали мозокот останува активен по гледањето.
„Човечкиот мозок е исклучително пластичен. Тој се адаптира на стимулациите што ги прима. Доколку со години се консумира само површна и фрагментирана забава, мозокот престанува да ги вежба вештините за длабока концентрација и критичка анализа. Разликата помеѓу корисниот и штетниот престој пред екран не зависи од дијагоналата на телевизорот, туку од тоа што и како се гледа. Пасивното киснење пред екранот го заспива умот, но гледањето квалитетни содржини проследено со дискусија, размислување и читање дополнителна литература, не само што не му штети на интелектот, туку го збогатува“, заклучуваат стручњаците.

Коментирај анонимно