Харвардски научник следел „срамежливи“ бебиња цели 13 години: Она што го открил е вистинско богатство за родителите

Содржина:

• На три месеци забележал разлики што не можел да ги објасни само со воспитување
• Најекстремните бебиња од двата краја на спектарот биле следени со години
• Амигдалата му ја покажала разликата меѓу плашливото и смиреното дете
• „Од десет многу срамежливи деца“ само три остануваат такви во адолесценцијата
• Две децении подоцна, некои возрасни биле похрабри, но амигдалата сè уште реагирала силно
• „Не смеете да вршите преголем притисок“ е советот што родителите најтешко го слушаат
• Учителката однапред, новата училница пред првиот ден и мали чекори кон непознатото
• Пред 7-годишна возраст поддршката може да направи најголема разлика
• Срамежливото дете не е слабо, тврдоглаво или лошо воспитано

На три месеци забележал разлики што не можел да ги објасни само со воспитување

Каган истакнува дека можел да забележи разлики помеѓу бебиња од различни националности уште на возраст од само три месеци. Тоа го навело да сфати дека природниот темперамент мора да има силна биолошка основа.
Кон крајот на 1970-тите години започнал серија долгорочни студии. Децата ги поделил на „високо реактивни“ и „ниско реактивни“, а истражувачите ги тестирале бебињата кога имале само четири месеци.
Им покажувале непознати стимули: нова играчка, непознато место или друга едноставна новина. „Високо реактивните“ бебиња плачеле и мавтале со рачињата, додека „ниско реактивните“ останувале претежно рамнодушни и смирени.

Најекстремните бебиња од двата краја на спектарот биле следени со години

Од двете групи биле избрани најизразените случаи за долгорочно следење. Многу деца биле проучувани сè до адолесценцијата, а некои дури и во зрелата возраст.
Каган со децении го истражувал темпераментот, а неговите откритија поставиле темели за разбирањето на срамежливите деца.
Тој открил дека бебињата на возраст од само три или четири месеци можат лесно да се класифицираат во групата на високо или ниско реактивни.

Амигдалата му ја покажала разликата меѓу плашливото и смиреното дете

Истражувањето покажало дека срамежливоста, односно високата реактивност, произлегува од преактивен или пречувствителен нервен систем.
Физичките разлики во градбата на мозокот и неврохемијата прават некои луѓе да бидат многу почувствителни на надворешни дразби. Каган буквално можел да ја види разликата преку активноста во амигдалата — делот од мозокот одговорен за инстинктите за преживување и реакцијата „бори се или бегај“.
Претходните истражувања ја сметале срамежливоста за фиксна карактерна особина. Но долгорочните студии на Каган откриле дека таа најчесто е биолошки вкоренета и наследна, што целосно го променило погледот на науката.
Во одредени случаи, тој утврдил дека луѓето можат да развијат срамежливост и со текот на времето, поради семејни трауми или други стресни фактори од опкружувањето.

„Од десет многу срамежливи деца“ само три остануваат такви во адолесценцијата

Еден од најфасцинантните делови од истражувањето било сознанието дека срамежливоста може да се менува со текот на времето.
Иако нејзината основа лежи во нервниот систем и хемијата на мозокот, децата што ги проучувал понекогаш станувале помалку срамежливи како што растеле, а понекогаш и повеќе.
„Би рекол дека ако започнете со десет многу срамежливи деца на возраст од една година, ќе завршите со само три кои остануваат многу срамежливи во адолесценцијата“, изјавил тој во 1991 година за The Harvard Crimson.
Најекстремните случаи имале најмала веројатност да се променат.

Две децении подоцна, некои возрасни биле похрабри, но амигдалата сè уште реагирала силно

Едно од главните продолженија на работата на Каган било скенирањето на мозокот, околу 20 години подоцна, на дел од децата што ги идентификувал како срамежливи или високо реактивни во детството.
Тој открил дека многу од тие деца како возрасни станале многу помалку плашливи. Научиле да ја надминат својата вродена срамежливост и да настапуваат похрабро.
Сепак, скенирањата покажале дека нивната амигдала и понатаму покажува висока активност и чувствителност. Тоа не само што ја потврдило неговата теорија дека срамежливоста е биолошка, туку покажало и дека многу од овие деца развиле успешни стратегии за справување и социјални вештини кои им помогнале да го надминат својот природен темперамент.

„Не смеете да вршите преголем притисок“ е советот што родителите најтешко го слушаат

Разбирањето на срамежливоста како наследна, но истовремено флексибилна физиолошка особина, е клучно за родителите. Тоа помага да се разбере дека воздржаните деца не се тешки или тврдоглави — тие едноставно имаат многу посилна физичка реакција на нешта што не би вознемириле едно „неинхибирано дете“.
Родителите и наставниците често сакаат да го знаат најдобриот начин како да постапат со вакво дете. Каган предупредува дека претераниот притисок и насилното туркање надвор од нивната зона на удобност е најлошото нешто што можете да го направите.
„Мора да бидете чувствителни. Не смеете да вршите преголем притисок врз таквите деца веднаш да се вклопат во групата и да бидат екстремно дружељубиви“, нагласува професорот.

Учителката однапред, новата училница пред првиот ден и мали чекори кон непознатото

Наместо притисок, Каган советувал нежно охрабрување, градење социјални вештини чекор по чекор и јакнење на самодовербата.
Посебно нагласувал дека непознатото треба да се направи познато: запознавање со учителката однапред, прошетка низ новата училница пред првиот училишен ден и постепено изложување на нови ситуации секогаш кога е можно.
Таквиот пристап не го крши детето, туку му помага да изгради мост помеѓу својата внатрешна претпазливост и светот што го чека надвор.

Пред 7-годишна возраст поддршката може да направи најголема разлика

Срамежливоста сама по себе не е лоша работа. Каган внимавал никогаш да не ја третира како нарушување или нешто што мора под итно да се „поправа“.
Повлечениот темперамент често им помага на луѓето да успеат во професии каде што се ценат промисленоста, внимателноста и способноста за добро слушање.
Сепак, во екстремни случаи, пречувствителниот темперамент може да доведе до возрасни личности кои се изолирани, исплашени или страдаат од анксиозни нарушувања. Особено денес, кога модерното општество ги наградува гласните, смелите и екстровертните поединци.
Каган нагласува дека клучот за надминување на екстремната срамежливост е раната поддршка, идеално пред 7-годишна возраст.
„Општото правило е дека човекот најмногу се менува помеѓу раѓањето и седмата година. По 7-та година, промените се многу помали. Ако детето е екстремно срамежливо и исплашено на 7 години — шансите се околу две третини тоа да остане такво и во адолесценцијата.“

Срамежливото дете не е слабо, тврдоглаво или лошо воспитано

Луѓето честопати погрешно ја поистоветуваат срамежливоста или резервираноста со страв, слабост или недостаток на самодоверба.
Срамежливиот темперамент е резултат на мозок кој е пречувствителен на потенцијална опасност, а не неуспех на родителите или детски инает.
Но темпераментот и однесувањето се две различни работи. Со правилна љубов, трпение и поддршка, дури и најсрамежливите деца можат да израснат во исклучително успешни, сигурни и остварени возрасни луѓе.