Како Сонцето „гори“ во вселената, кога таму нема кислород?

Содржина:

• Прашањето што повторно се враќа на интернет „Штом во вселената нема кислород, зошто Сонцето не се изгасне?“
• Оган од обично хемиско согорување со сигурност сме виделе само на Земјата
• Во Сонцето 91 отсто од атомите се водород, а 8,9 отсто хелиум
• Во јадрото владеат околу 15 милиони степени Целзиусови
• Сонцето произведува енергија околу 4,6 милијарди години без да му треба кислород
• Зраците стигнуваат до кожата без лажица, топол воздух или друг преносник

Прашањето што повторно се враќа на интернет „Штом во вселената нема кислород, зошто Сонцето не се изгасне?“

Вселената е полна со загатки чие одгатнување ги става на мака дури и најдобрите научници. Но понекогаш најинтересните прашања се токму наједноставните.
За почеток, треба да се разјасни нешто важно. Кислород во вселената всушност има, вклучително и во форма на молекули, но неговите количини се исклучително мали и ретки.
Научниците откриле молекуларен кислород на неколку места во универзумот, меѓу кои се маглината Орион, молекуларниот облак Ро Змијоносец и галаксијата Маркарјан 231. Сепак, дури и во маглината Орион тој се среќава во многу ниски концентрации и сигурно не е причината поради која свети Сонцето.

Оган од обично хемиско согорување со сигурност сме виделе само на Земјата

Земјата е единственото место во Сончевиот Систем каде што со сигурност знаеме дека постои оган настанат од обично хемиско согорување. Уште повеќе, таа е единственото место во вселената каде што овој процес е потврден преку непосредни набљудувања.
Колку и да наликува на огромен пламен, нашата ѕвезда не претставува оган каков што познаваме на Земјата.
За да настане и да се одржува обичен пламен, неопходен е кислород кој учествува во хемиските реакции на согорувањето. Експериментите покажуваат дека во вообичаени услови за одржување на горењето е потребна атмосфера што содржи приближно 16 отсто кислород, додека во атмосферата на Земјата тој е застапен во изобилство со околу 21 отсто.

Во Сонцето 91 отсто од атомите се водород, а 8,9 отсто хелиум

Интересно е тоа што кислородот е третиот најраспространет хемиски елемент во вселената, веднаш по водородот и хелиумот. Тоа сепак не значи дека насекаде има слободен молекуларен кислород.
Ако се разгледа составот според масата, водородот зафаќа околу 70,6 отсто, а хелиумот 27,4 отсто. За сите останати хемиски елементи останува минимален удел.
Но на Сонцето тие воопшто не му се потребни, бидејќи неговата енергија не доаѓа од согорување, туку од термонуклеарна фузија.

Во јадрото владеат околу 15 милиони степени Целзиусови

За да разбереме зошто Сонцето свети, треба да погледнеме во неговото јадро. Токму таму, под дејство на огромното гравитациско привлекување, материјата во централните делови се притиска со незамислива сила, а притисокот и температурата достигнуваат колосални вредности.
Како што објаснуваат експертите од НАСА, огромната маса на Сонцето се задржува преку гравитациското привлекување, создавајќи температура во јадрото што е доволна за одржување на термонуклеарна фузија.
При овој процес, атомските јадра на водородот се спојуваат и формираат потешки јадра на хелиум, при што се ослободуваат огромни количини енергија.

Сонцето произведува енергија околу 4,6 милијарди години без да му треба кислород

Разликата со обичниот оган е суштинска: при согорувањето енергијата се ослободува како резултат на хемиски реакции меѓу атомите и молекулите, додека при термонуклеарната фузија се менуваат самите атомски јадра.
За овој процес не е потребен кислород, туку само екстремни температури и притисок. Благодарение на тоа, Сонцето ќе продолжи да произведува енергија уште милијарди години.

Зраците стигнуваат до кожата без лажица, топол воздух или друг преносник

Откако е јасно дека Сонцето не гори како обичен оган, се поставува уште едно логично прашање: ако вселената е речиси целосен вакуум во кој практично нема материја што би ја пренесувала топлината на вообичаен начин, тогаш како ги чувствуваме сончевите зраци на нашата кожа?
На Земјата преносот на топлина најчесто се одвива преку топлопроводност и конвекција. На пример, металната лажица се загрева во топол пијалак, а топлиот воздух се крева нагоре. Обата процеса бараат присуство на материја, каква што во празниот вселенски простор нема во доволна густина.
Но постои и трет начин за пренос на енергија: електромагнетното зрачење. За разлика од топлопроводноста и конвекцијата, тоа непречено се шири и низ вакуум. Сонцето постојано испраќа низ вселената електромагнетно зрачење со различни бранови должини – од видлива светлина, па сe до инфрацрвено и ултравиолетово зрачење. Кога тие зраци ќе стигнат до Земјата, дел од нивната енергија се впива во земјината површина и атмосферата, загревајќи ја материјата со која стапува во интеракција.