Луѓето и животните се соочуваат со скриена криза на плодноста, предупредуваат научниците

Содржина:

• Синтетичките хемикалии и климатските промени се меѓусебно поврзани закани за плодноста, здравјето и биолошката разновидност
• Животинските популации паднаа за повеќе од две третини за само 50 години поради загадување и климатски промени
• Повеќе од 1.000 синтетички хемикалии ја имитираат или блокираат природната хормонална функција – а безбедноста на повеќето не е испитана
• Синтетичките хемикалии веќе предизвикаа катастрофи: ДДТ, инсектициди и „вечни хемикалии“ го носат товарот на науспесите
• Компаниите ја криеле токсичноста на PFAS уште од 1970-тите – плодноста на жените може да се намали и до 40%
• Ендокрино нарушувачките хемикалии и микропластиката остануваат трајно во животната средина и нивната закана сè уште не ја разбираме целосно
• Проблемот со загадувањето од пластика станува глобален здравствен ризик – спасот е нејасен

Синтетичките хемикалии и климатските промени се меѓусебно поврзани закани за плодноста, здравјето и биолошката разновидност

Тим токсиколози и биолози, предводени од еко-токсикологот Сузане Брендер од Универзитетот во Орегон, предупредуваат дека комбинацијата од загадувачи и климатски промени е глобална закана. “Еко-системското и човечкото здравје се длабоко поврзани: зголемените температури, хипоксијата и изложеноста на хемикалии заедно го зголемуваат репродуктивниот стрес,” пишуваат во прегледот. Паралелно со маките кај дивиот свет, и човечката плодност опаѓа, а сите се изложени на хемикалии чија безбедност не е длабоко испитана.

Животинските популации паднаа за повеќе од две третини за само 50 години поради загадување и климатски промени

Во последните пет децении, популациите на диви животни на Земјата се намалени за повеќе од две третини. Главни причини се токму хемикалиите и климатските промени. Симптомите ги трпат и морските цицачи, птиците, рибите, безрбетниците, како и влекачи. Истовремено, забележливо е зголемување на инфертилитетот и кај луѓето – и кај мажите, и кај жените.

Повеќе од 1.000 синтетички хемикалии ја имитираат или блокираат природната хормонална функција – а безбедноста на повеќето не е испитана

Денес постојат повеќе од 1.000 синтетички хемикалии на пазарот кои можат да го имитираат или блокираат природното хормонално делување – и тоа се само тие што ги познаваме. Според некои проценки, само 1% од тие хемикалии имаат целосна безбедносна проценка. Ова значи дека сето живо – вклучувајќи ги луѓето – е секојдневно изложено на соединенија чија потенцијална штетност не ја разбираме добро.

Синтетичките хемикалии веќе предизвикаа катастрофи: ДДТ, инсектициди и „вечни хемикалии“ го носат товарот на науспесите

Досегашните истражувања открија дека одредени синтетички хемикалии имаат крајно негативно влијание врз здравјето и плодноста на животните и луѓето. Инсектицидите, пример, се врзуваат со намалени концентрации на сперматозоиди кај луѓето. Познатиот DDT (синтетички инсектицид што порано масовно се користел против штетници, но подоцна бил забранет поради штетното влијание врз животната средина и плодноста кај животните и луѓето)ј а оштетува тврдоста на лушпите на јајцата од птици и ја намалува нивната популација. Исто така, DDT ги намалил стапките на плодност и кај морски цицачи, а таа се подобрила по забраната на хемикалијата. Покрај тоа, групата PFAS – „вечни хемикалии“ – се докажани нарушувачи на хормоналниот систем и се поврзуваат со намалена плодност кај луѓето.

Компаниите ја криеле токсичноста на PFAS уште од 1970-тите – плодноста на жените може да се намали и до 40%

Уште од 1970-тите години, компаниите знаеле дека некои PFAS соединенија се токсични за луѓето, но ги прикривале тие информации. Жените работнички изложени на високи концентрации доживувале спонтани абортуси или раѓале деца со здравствени нарушувања. Голем дел од овие материјали денес се забранети, но алармот останува. Како што предупредуваат научниците, некои студии покажуваат дека изложеноста на „вечни хемикалии“ може да ја намали плодноста кај жените и до 40%.

Ендокрино нарушувачките хемикалии и микропластиката остануваат трајно во животната средина и нивната закана сè уште не ја разбираме целосно

Ендокрино нарушувачките хемикалии се исклучително потентни, можат да се акумулираат во животната средина и со текот на времето да влијаат дури и при многу ниски дози. Освен нив, микропластиката и нанопластиката исто така се сомничат за нарушување на хормоналниот систем. Дел од современите докази покажуваат нивно таложење во репродуктивните жлезди, но досега не се знае со сигурност какви долгорочни последици може да остават врз сперматозоидите, јајце клетките или на развојот на плодот.

Проблемот со загадувањето од пластика станува глобален здравствен ризик – спасот е нејасен

Пластиката денес се наоѓа и во најдлабоките океани и на највисоките планини – избегнување речиси и да не постои. Загадувањето од пластика носи илјадници потенцијални ендокрино нарушувачи и други закани. Не се знае како тие ќе реагираат кога ќе се најдат заедно со други синтетички хемикалии во природата. „Итноста на преговорите за Глобалниот договор против пластиката е признание дека загадувањето со пластика претставува криза не само за животната средина, туку и за здравјето на целата планета,” заклучуваат авторите на анализата.