Македонското „жолто злато“ што ги освојувало кралските дворови на Европа
Кога денес се зборува за македонскиот тутун, најчесто се мисли на откупни цени, договори и макотрпна работа на нивите од рани зори. Но, зад тој секојдневен труд стои приказна што оди многу подалеку од нивата.
Во 19 и почетокот на 20 век, тутунот произведен во македонските региони не бил само обична земјоделска култура. Тој бил вистинско „жолто злато“, производ што отворал врати на европските кралски дворови и влегувал во најексклузивните салони во Париз, Лондон и Њујорк.
Македонскиот тутун, особено светски признатите ориентални сорти како Јака и Прилеп, уште во времето на Отоманската Империја бил препознаен по својата специфична, блага арома и ниско ниво на никотин. Поради климата, почвата и големиот број сончеви денови, растението во Македонија развивало уникатни есенцијални масла што ниту еден друг регион во светот не успеал да ги репродуцира.
Токму затоа македонскиот ориентален тутун станал главен избор на австроунгарскиот двор. Вредни историски експонати, како луксузни тутунски кутии и лулиња на европски кралеви и принцези, денес сведочат за оваа ера и можат да се видат во уникатниот Музеј за тутун во Прилеп, еден од најголемите и најбогатите од ваков вид во Европа.
Во 1873 година „Regie Ottoman de Tabac“ го поставила темелот во Прилеп
Со изградбата на железниците во 19 век, македонскиот тутун почнал масовно да се извезува кон Западна Европа. Организираната приказна започнала со изградбата на првиот голем магацин за откуп од страна на „Regie Ottoman de Tabac“ во Прилеп, во далечната 1873 година. Токму тој чекор ги удрил темелите на она што денес го знаеме како Тутунски комбинат Прилеп.
Познатиот воз „Ориент експрес“ често пренесувал пратки од ова скапоцено растение, наменето за тутунските магнати. Во почетокот на 20 век, светските гиганти како „Филип Морис“ сфатиле дека американскиот тутун е премногу силен.
За да им дадат префинетост и препознатлив мирис на своите премиум производи, тие почнале да го користат нашиот лист за нивните најпознати мешавини (blends). Дури и денес, на глобалните берзи, македонскиот тутун високо се вреднува поради неговите незаменливи карактеристики за мешање.
„Тутунџиите“ оставиле куќи и палати во Прилеп, Битола, Скопје и Велес
Влијанието на тутунот врз развојот на Македонија е видливо и денес преку градската архитектура. Прилеп, Битола, Скопје и Велес својот голем економски процут на преминот меѓу двата века во голема мера го должат токму на трговијата со тутун.
Моќните трговски семејства, познати како „тутунџии“, изградиле едни од најубавите неокласични куќи и палати во старите градски јадра. Со нив не доаѓал само капиталот, туку и европската култура, модата и модерниот начин на живеење во Македонија.
Затоа, тутунопроизводството кај нас не е само обична аграрна дејност. Тоа е жива историја и традиција стара со векови, која ја позиционирала Македонија на светската мапа на квалитетот многу пред почетокот на модерната индустријализација.
Коментирај анонимно