Ова се 5 од најбрзите воени авиони некогаш изградени
Брзината одамна е еден од најфасцинантните делови на воената авијација, со инженери кои ги туркаа границите на можното до самиот раб на физиката. Интересно е што вистинските икони на брзината не се современи машини, туку авиони од ерата на Студената војна, кога се чини дека суровата брзина била поважна од речиси се друго.
Изборот е голем. Оваа листа носи дел од најнеобичните машини за брзина, од дизајнерски икони како SR-71 Blackbird до North American XB-70 Valkyrie, бомбардер претворен во истражувачка платформа за лет со надзвучна брзина, но и советски одбранбени легенди како MiG-25 и MiG-31. Многу од овие авиони можеле да ја пробијат границата од мах 3, односно трипати побрзо од звукот, а во некои случаи и повеќе. За споредба, тоа е значително побрзо од најбрзите млазни авиони што цивил би можел некогаш да ги поседува.
Иако листата се фокусира на пет од најбрзите воени авиони некогаш развиени и на нивните најпознати бројки, самите летала се многу поважни од рекордите. Тие доаѓаат од време на огромна технолошка амбиција, а секое од нив има фасцинантна приказна за своето создавање и намена.

Содржина:
- X-15 стигна до 107.960 метри, а осум пилоти добија астронаутски крила
- SR-71 прелета од Лос Анџелес до Вашингтон за 1 час, 4 минути и 20 секунди
- MiG-25 можел да оди до мах 3,2, но тоа ги ризикувало неговите мотори
- XB-70 бил замислен како бомбардер, но завршил како лабораториjа за надзвучен транспорт
- MiG-31 гледал 10 цели на 193 километри и напаѓал 4 одеднаш
X-15 стигна до 107.960 метри, а осум пилоти добија астронаутски крила
X-15 е необичен влез на оваа листа, бидеjки станува збор за експериментален борбен млазен авион, а не за летало дизајнирано за реална служба. Иако бил развиван кон краjот на 1950-тите и во 1960-тите, и денес стои на врвот меѓу воените авиони, со невероjатна максимална брзина од мах 6,72, односно околу 7.274 километри на час.
Го придвижувал ракетниот мотор XLR-99 Pioneer, оценет на потисок од околу 222 килонутни, па X-15 навистина ја имал силата потребна за невероjатни достигнувања. Всушност, во тоа време XLR-99 бил наjмоќниот мотор од ваков вид некогаш употребен во авион со екипаж и му помогнал на X-15 да достигне височини до кои претходно не стигнал ниту еден авион со човек во него.
Леталото достигнало височина од 354.200 стапки, односно околу 107.960 метри, приближно 108 километри. Поради ризиците поврзани со атмосферскиот притисок во такви услови, пилотите морале да носат скафандери со целосен притисок. Од 12 пилоти што летале со X-15, осум ги добиле своите астронаутски крила, што покажува колку внимателно X-15 се движел по линиjата меѓу лет во атмосферата и раното истражување на вселената. Меѓу тие пилоти бил и единствениот Нил Армстронг, една од историските личности со кои читателите на Jalopnik би се возеле на совозачко седиште.
И покраj тоа што последниот лет го имал во 1968 година, лет број 199, X-15 останува технолошко чудо што и денес импресионира. Извонредни воени авиони доаѓале и заминувале, но ниту еден не го загрозил невероjатниот рекорд за максимална брзина што го држи оваа буквално хиперсонична ракета со крила.

SR-71 прелета од Лос Анџелес до Вашингтон за 1 час, 4 минути и 20 секунди
SR-71 е еден од наjиконските авиони во историjата на САД и еден од многу ретките авиони доволно брзи за да ја надмине ротациjата на Земjата. Неговата максимална брзина е импресивна, мах 3,3, односно околу 4.023 километри на час, но сепак не може да се мери со брзината на веќе споменатиот X-15.
Главната причина е што SR-71 ја добива своjата сила од млазни мотори, а не од ракета. Поточно, творбата на Lockheed ја придвижуваат два млазни мотори Pratt & Whitney J58, секоj со потисок од околу 145 килонутни. Значи, иако ракетната сила очигледно е супериорна за апсолутна брзина, SR-71 воопшто не е бавен. Всушност, тоj и понатаму го држи рекордот за наjбрз воен авион придвижуван од млазен мотор, иако неговиот развоj датира од 1960-тите.
Неговиот последен лет совршено ја покажа брзината и способноста на SR-71. Во март 1990 година, еден SR-71 успеал да постигне просечна брзина од 3.418 километри на час при патување од Лос Анџелес до Вашингтон за само 1 час, 4 минути и 20 секунди. По слетувањето, SR-71 бил предаден на Смитсониjан, а рекордерот на Lockheed оттогаш е приземjен, по импресивни 24 години и 2.800 часа активна служба во Военото воздухопловство на САД.

MiG-25 можел да оди до мах 3,2, но тоа ги ризикувало неговите мотори
Следниот авион не носи на руска, односно советска териториjа. Како и претходните примери, MiG-25 потекнува од 1960-тите. Тоj е пресретнувач, што значи дека неговата главна цел била да ги „пречека и поздрави“ натрапниците.
Се поjавил како решение за посебен и загрижувачки збир проблеми со кои Советскиот Соjуз се соочувал кон краjот на 1950-тите. Американските шпионски авиони и бомбардери можеле да деjствуваат на импресивно големи височини, а советската противвоздушна одбрана едноставно немала средства потребни за пресретнување авиони како бомбардерот XB-70 и извидувачкиот авион U-2. MiG-25 имал оперативна максимална брзина од мах 2,83, што, како сериски произведен воен авион, било надминато само од SR-71. Ако му се дадела можност, MiG-25 можел да достигне мах 3,2, но тоа носело ризик од непоправлива штета на моторите, па затоа оперативната граница била пониска.
Бил дизаjниран да работи на оперативна височина од околу 26.975 метри. Во 1977 година, модифициран примерок достигнал височини над 37.643 метри во рекорден лет, покажуваjки дека „Foxbat“ навистина бил сила со коjа мора да се смета. Во 1976 година, советски поручник пребегнал и лично испорачал MiG-25 во Јапониjа, каде што Западот конечно добил можност одблиску да се запознае со дизаjнот на MiG. Во тоа време „Foxbat“ бил пензиониран, навреме за MiG-31 „Foxhound“ да биде воведен како директна замена.

XB-70 бил замислен како бомбардер, но завршил како лабораториjа за надзвучен транспорт
Пред да стигнеме до таа замена, мора да се спомене XB-70, коj убаво се сместува меѓу двата авиона MiG со максимална брзина од мах 3,1, односно околу 3.309 километри на час. Биле произведени само два XB-70, а интересно е што на краj служеле за поинаква цел од онаа за коjа биле првично замислени.
Бил дизаjниран во 1950-тите како стратешки бомбардер за големи височини, способен да лета на околу 21.336 метри со брзина од мах 3. На таква височина и со таква брзина, одбраната против него би била исклучително тешка. Но, поjавата на нови системи ракети земjа-воздух во раните 1960-ти и развоjот на интерконтинентални балистички ракети го направиле XB-70 застарен речиси преку ноќ. Во тоj момент се граделе само два XB-70 и, наместо да станат бомбардери како што било планирано, тие завршиле како испитни платформи за надзвучен транспорт, односно SST.
Раните летови на првиот XB-70 биле успешни, иако авионот станувал нестабилен при брзини над мах 2,5. Мала промена во аеродинамиката на вториот авион се покажала како одлично решение, па вториот XB-70 вкупно извршил 9 летови со брзини поголеми од мах 3.
Токму тоj втор XB-70, за жал, се урнал во 1966 година, оставаjки го само првиот. Од 1969 година, преостанатиот авион заминал во музеjски живот, но истражувањата направени со овие два авиона биле непроценливи. Секако, подоцна навистина добивме надзвучен транспорт, и иако некое време е надвор од плановите, постои можност надзвучниот лет да се врати ако звучните удари станат доволно тивки за комерциjално патување.

MiG-31 гледал 10 цели на 193 километри и напаѓал 4 одеднаш
MiG-31 технички ја имал истата способност како неговиот претходник да ја пробие границата од мах 3, но поради штетата што доаѓала со тоа, таквите достигнувања биле ограничувани. Пар турбовентилаторски мотори Soloviev D-30F6 со дополнително согорување обезбедуваат по околу 151 килонутн потисок секоj, помагаjки му на советското летало да достигне мах 2,83.
MiG-31 не е мал авион. Од самиот почеток бил дизаjниран да носи напредна радарска опрема и ракети со голем дострел, па всушност е еден од наjтешките борбени пресретнувачи некогаш изградени, со максимална полетна маса од околу 46 тони. Радарскиот систем му дозволувал на MiG-31 да лоцира до 10 цели на оддалеченост до 193 километри и активно да гаѓа до 4 во секое време, без разлика каде се наоѓаат во однос на самиот „Foxhound“.
Производството траело од доцните 1970-ти до 1994 година, а вкупно биле изградени околу 500 авиони. Откако влегол во Советските сили за воздушна одбрана во 1981 година, MiG-31 оттогаш е во служба на руските сили и продолжува да служи и денес, иако поминале повеќе од 40 години од неговото пристигнување. Обемните програми за надградба обезбедиле да остане оперативен, а сегашните модели се очекува да продолжат со служба уште неколку години. Иако е четврти на оваа листа, MiG-31 останува наjбрзиот воен авион што моментално е во служба каде било во светот.


Коментирај анонимно