Создаден пред 800 години во охридско село, а денес се чува во Италија: Како непроценливиот Болоњски псалтир бил купен за две позлатени обетки и два златника?
Едно од најзначајните и највредните македонски средновековни книжевни дела крие патување што почнува во пазувите на Охрид, а завршува илјадници километри подалеку, во Универзитетската библиотека во Болоња, Италија.
Познат како Болоњски псалтир, но и како Рамненски псалтир, овој ракопис е непроценливо пишано богатство од македонската духовна и книжевна традиција. Неговата приказна не е само приказна за книга, туку и за луѓе, вера, писменост, злато, накит и векови низ кои еден ракопис преживеал далеку од местото каде што бил создаден.
Содржина:
- Во Рамне, меѓу 1230 и 1241 година, бил испишан ракопис од 264 пергаментни листови
- Јосиф и Тихота ги оставиле своите имиња во колофоните и белешките
- На листот 127 стои белешката за „позлатените попадиини обетки“ и два златника
- Во XVIII век псалтирот влегол во Августинскиот манастир во Болоња, денес е под сигнатура № 2499
Во Рамне, меѓу 1230 и 1241 година, бил испишан ракопис од 264 пергаментни листови
Ракописот настанал во живописното охридско село Рамне, како врвно дело на прочуената Охридска книжевна школа.
Книгата е испишана со уставно старо кирилско писмо, но во неа се забележуваат и фасцинантни траги и вметнувања на глаголски букви. Токму тие траги сведочат дека авторите не работеле од празно место, туку го препишувале текстот од значително постар глаголски оригинал.
Во секој лист се чувствува континуитетот на македонската писмена традиција, во која кирилицата и глаголицата не се само писма, туку сведоштва за културна меморија што се пренесувала од поколение на поколение.
Јосиф и Тихота ги оставиле своите имиња во колофоните и белешките
Во самите записи директно се зачувани имињата на средновековните препишувачи и книжевници. Тоа се Јосиф и Тихота, кои заедно со уште неколкумина соработници со неверојатна посветеност и уметничка прецизност го создавале ова ремек-дело на сакралната писменост.
Болоњскиот псалтир не е обичен псалтир. Книгата претставува толковен псалтир: по секој стих следуваат теолошки толкувања, што ја прави исклучително важна не само за историјата на книжевноста, туку и за филологијата, богословието и проучувањето на средновековната духовност.
На листот 127 стои белешката за „позлатените попадиини обетки“ и два златника
Најголемо внимание кај истражувачите привлекува уникатниот историски запис што јеромонахот Данаил лично го оставил во ракописот.
Во белешката тој запишал како успеал да дојде до скапоцениот ракопис. Го купил во Битола од извесен Тодор од охридското село Рамне, а цената што ја платил за ова духовно богатство биле „позлатените попадиини обетки“ и два златника, односно перпери.
Оваа приписка на живописен начин ја открива огромната материјална и духовна вредност на книгите во средниот век. За рачно испишан пергамент се давал семеен златен накит, што денес звучи како мала сцена од минатото, но тогаш било реална мера за вредноста на знаењето и верата.
Во XVIII век псалтирот влегол во Августинскиот манастир во Болоња, денес е под сигнатура № 2499
Бурните историски премрежиња низ вековите го однеле ракописот далеку од неговата родна охридска средина.
На почетокот на XVIII век бил купен и заведен во Августинскиот манастир во Болоња. Подоцна преминал во фондот на престижната Универзитетска библиотека во истиот италијански град, каде што се чува и денес.
Украсен со раскошни тератолошки цртежи и живи иницијали, Болоњскиот псалтир останува еден од најблескавите споменици на македонската писменост и сведок за извонредната книжевна традиција што цветала покрај Охридското Езеро пред повеќе од осум века.
Коментирај анонимно